Ξεκίνησα την «Τζακαράντα» χωρίς να ξέρω ακριβώς τι να περιμένω. Την τελείωσα όμως με την αίσθηση ότι είχα διαβάσει κάτι βαθιά ανθρώπινο, σχεδόν αναγκαίο. Πρόκειται για μια νέα κυκλοφορία από τις Εκδόσεις Πατάκη, από έναν συγγραφέα που έχει κερδίσει βραβεία, όπως το Renaudot 2024 & Choix Goncourt de la Grèce 2025.

Ο Gaël Faye χτίζει την ιστορία του γύρω από τον Μιλάν, έναν νεαρό άντρα που μεγαλώνει στη Γαλλία, κουβαλώντας μια καταγωγή που στην πραγματικότητα δεν γνωρίζει. Η Ρουάντα, η πατρίδα της μητέρας του, είναι για εκείνον ένα θολό τοπίο από ειδήσεις, εικόνες βίας και αποσπασματικές πληροφορίες. Η σιωπή της μητέρας του λειτουργεί σαν αόρατο τείχος. Και αυτή η σιωπή είναι που κινεί τα πάντα.

Το μυθιστόρημα δεν είναι μια απλή αφήγηση για τη γενοκτονία των Τούτσι. Είναι μια ιστορία για το πώς το τραύμα περνά από γενιά σε γενιά, ακόμη κι όταν δεν κατονομάζεται. Μέσα από συναντήσεις, φιλίες και ένα ταξίδι πίσω στη Ρουάντα, ο Μιλάν αρχίζει να καταλαβαίνει ότι η ταυτότητά του είναι δεμένη με γεγονότα που προηγήθηκαν της γέννησής του.

Αυτό που με εντυπωσίασε είναι ότι ο συγγραφέας δεν εγκλωβίζεται μόνο στη φρίκη. Ναι, η ιστορία είναι εκεί. Η βία, οι απώλειες, το συλλογικό τραύμα. Όμως η «Τζακαράντα» μιλά εξίσου για τη ζωή μετά. Για τους ανθρώπους που έμειναν πίσω. Για τη δυσκολία της συγχώρεσης και την ανάγκη της συμφιλίωσης. Για τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη μνήμη και στη λήθη.

Η αφήγηση εκτείνεται σε διαφορετικές γενιές, και αυτό δίνει στο βιβλίο μια αίσθηση βάθους και συνέχειας. Βλέπεις πώς η ιστορία δεν τελειώνει μ’ ένα γεγονός. Συνεχίζει να επηρεάζει σχέσεις, επιλογές, σιωπές. Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι η «Τζακαράντα» δεν είναι απλώς ένα δέντρο. Είναι σύμβολο επιβίωσης. Ρίζες μέσα στο σκοτάδι, άνθη προς το φως.

Η γραφή του Faye είναι ήρεμη αλλά διεισδυτική. Δεν φωνάζει για να σε συγκινήσει. Σε οδηγεί σταδιακά σε μια συναισθηματική κατανόηση που έρχεται σχεδόν ανεπαίσθητα. Βρέθηκα πολλές φορές να σταματώ την ανάγνωση, όχι γιατί δυσκολευόμουν, αλλά γιατί ήθελα να επεξεργαστώ όσα διάβαζα.

Δεν είναι ένα «εύκολο» βιβλίο με την έννοια της ανάλαφρης ανάγνωσης. Είναι όμως βαθιά ουσιαστικό. Σε καλεί να αναρωτηθείς πόσα από όσα κουβαλάς δεν είναι αποκλειστικά δικά σου. Πόσο επηρεάζει η ιστορία μιας χώρας την προσωπική ιστορία ενός ανθρώπου.

Αν αγαπάς τα μυθιστορήματα που συνδυάζουν πολιτική μνήμη, οικογενειακές σχέσεις και εσωτερική αναζήτηση, η «Τζακαράντα» από τις Εκδόσεις Πατάκη αξίζει τον χρόνο σου. Δεν είναι απλώς μια ιστορία για τη Ρουάντα. Είναι μια ιστορία για το πώς οι άνθρωποι προσπαθούν να ξαναβρούν γαλήνη μετά την καταστροφή.

Εγώ την προτείνω ειλικρινά. Είναι από εκείνα τα βιβλία που δεν διαβάζονται βιαστικά. Διαβάζονται με σεβασμό.

Σου κίνησε την περιέργεια; Για περισσότερα, έλα μαζί μας στη Λέσχη Ανάγνωσης του Little Tree Books and Coffee Athens, την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου στις 18.30!