Ως λάτρης των ιαπωνικών και της ανατολίτικης κουλτούρας δεν θα μπορούσα να μην διαβάσω αυτό το υπέροχο βιβλίο από τις Εκδόσεις Πεδίο – Ελληνικά Γράμματα. Με συνόδεψε σ’ ένα ταξίδι μου και ταξίδεψα κι εγώ για λίγο στην Ιαπωνία μέσα από τις σελίδες του.

Υπάρχουν στιγμές που δεν σου λείπει «μια λύση». Σου λείπει ένα μέρος να σταθείς μέχρι να ξαναβρεί η ζωή σου τον ρυθμό της. Κάπως έτσι ξεκινά η ιστορία της Τακάκο. Είναι μόλις 25 χρονών κι όταν ο σύντροφός της, της ανακοινώνει ότι παντρεύεται κάποια άλλη, δεν πληγώνεται απλώς, αποσυντονίζεται. Δεν αντέχει να τον βλέπει στη δουλειά, δεν αντέχει τις μέρες που συνεχίζουν σαν να μην έγινε τίποτα και τελικά παραιτείται. Κλείνεται στον εαυτό της και αφήνεται σ’ έναν ύπνο που μοιάζει περισσότερο με άμυνα παρά με ξεκούραση.

Τότε εμφανίζεται ο θείος της, ο Σατόρου, με μια πρόταση που στην αρχή μοιάζει ακατάλληλη για άνθρωπο «σε κρίση». Να μείνει στο μικρό δωμάτιο πάνω από το παλαιοβιβλιοπωλείο του. Το Βιβλιοπωλείο Μορισάκι έχει μεταχειρισμένα βιβλία, στοίβες μέχρι το ταβάνι, ησυχία, σκόνη σε μια γειτονιά στο Τόκιο που ζει και αναπνέει για τα βιβλία. Για τον Σατόρου, το μαγαζί δεν είναι επάγγελμα. Είναι το σπίτι του, το καμάρι του, το καταφύγιό του από τότε που η γυναίκα του έφυγε. Για την Τακάκο, στην αρχή, είναι απλώς μια προσωρινή στέγη.

Κι αυτό είναι που κάνει το βιβλίο τόσο πετυχημένο. Δεν σου υπόσχεται ότι η Τακάκο θα «θεραπευτεί» επειδή βρίσκεται ανάμεσα σε βιβλία. Σου δείχνει ότι η αλλαγή έρχεται αργά, με μικρές μετατοπίσεις. Στην αρχή η Τακάκο δεν έχει διάθεση ούτε να μιλήσει, ούτε να διαβάσει. Κάνει τα απολύτως απαραίτητα, κοιμάται πολύ, αποφεύγει τις σκέψεις της. Όμως στο βιβλιοπωλείο δεν μπορεί να μείνει για πάντα μέσα στις σκέψεις της, γιατί η ίδια η ζωή περνά από την πόρτα. Πελάτες, κουβέντες, μικρές καθημερινές σκηνές. Και ο θείος της, όσο εκκεντρικός κι αν φαίνεται, δεν την πιέζει να «σταθεί στα πόδια της» με το ζόρι. Της δίνει χώρο. Αυτόν τον σπάνιο χώρο που λείπει όταν όλοι γύρω σου βιάζονται να σε δουν καλά.

Σιγά σιγά, σχεδόν από περιέργεια, ανοίγει ένα βιβλίο. Και εκεί γίνεται το πρώτο ουσιαστικό κλικ. Όχι επειδή τα βιβλία «σβήνουν» τον πόνο, αλλά επειδή σου δίνουν μια έξοδο όταν δεν αντέχεις άλλο να μείνεις στο ίδιο σημείο του μυαλού σου. Η Τακάκο αρχίζει να διαβάζει, να ξυπνά με πιο ξεκάθαρες σκέψεις, να παρατηρεί γύρω της. Αρχίζει να γνωρίζει ανθρώπους της γειτονιάς, να δημιουργεί μικρές σχέσεις, να αφήνει τη μοναξιά της να έχει παρέα. Και μέσα από όλα αυτά, αλλάζει κι η σχέση της με τον Σατόρου. Από «ο περίεργος θείος που δεν ήξερε» γίνεται ένας άνθρωπος με παρελθόν, απώλειες, αδυναμίες, τρυφερότητα. Ένας άνθρωπος που επίσης χρειάστηκε να βρει τρόπο να συνεχίσει.

Το πιο συγκινητικό κομμάτι, για μένα, είναι η σχέση θείου και ανιψιάς. Δεν είναι τέλεια. Δεν είναι γλυκανάλατη. Έχει αμηχανία, έχει μικρές παρεξηγήσεις, έχει αποστάσεις που αρχίζουν να μικραίνουν σιγά σιγά. Βλέπεις πώς δύο άνθρωποι, πληγωμένοι με διαφορετικό τρόπο, μαθαίνουν να συνυπάρχουν χωρίς να προσποιούνται ότι είναι ατσαλάκωτοι. Και κάπου ανάμεσα σε καλοκαίρι και φθινόπωρο, βλέπεις την αλλαγή. Όχι σαν δήλωση, αλλά σαν στάση. Εκεί που η Τακάκο δεν θέλει πια να κρυφτεί. Εκεί που αρχίζει να θέλει κάτι νέο, χωρίς να ντρέπεται για το παλιό που την πόνεσε.

Αν σου αρέσουν οι ιστορίες με ένταση και ανατροπές κάθε τρεις σελίδες, ίσως αυτό να σου φανεί ήσυχο. Αν όμως ψάχνεις ένα βιβλίο που να σου κάνει καλό, τότε θα το αγαπήσεις. Είναι μια ιστορία για νέα ξεκινήματα που δεν μοιάζουν λαμπερά από την πρώτη μέρα, για έρωτες που σε αλλάζουν και σε διαλύουν, για οικογένειες που δεν είναι πάντα όπως θα ήθελες αλλά μπορούν να γίνουν στήριγμα, για τη θαλπωρή που βρίσκεις όταν επιτρέπεις στον εαυτό σου να ξανασταθεί.

Στο προτείνω ειδικά αν περνάς μια περίοδο που νιώθεις ότι κάτι τελείωσε και δεν ξέρεις τι έρχεται μετά. Θα σου θυμίσει ότι το μετά δεν χρειάζεται να είναι θορυβώδες. Μπορεί να ξεκινήσει ήσυχα, με μια πόρτα που ανοίγει, με μια σκάλα που ανεβαίνεις, μ’ ένα βιβλίο που πιάνεις στα χέρια σου όταν δεν έχεις τίποτα άλλο να κρατήσεις.

Το βιβλίο «Οι μέρες στο Βιβλιοπωλείο Μορισάκι» του Satoshi Yagisama διατίθεται από τις Εκδόσεις Πεδίο – Ελληνικά Γράμματα.