Η Άννα είναι δεκαεπτά χρονών, καλή μαθήτρια και μεγαλώνει σε μια οικογένεια που, απ’ έξω τουλάχιστον, μοιάζει να έχει όλα όσα απαιτούνται για να θεωρείται «καθωσπρέπει». Πίστη, αρχές, οικογενειακοί δεσμοί, μια ήσυχη ενορία στα προάστια του Μπουένος Άιρες. Ύστερα το σώμα της βρίσκεται τεμαχισμένο και καμένο σε μια αλάνα. Τριάντα χρόνια αργότερα, κανείς δεν έχει πληρώσει για τη δολοφονία της. Και κάπου εδώ καταλαβαίνεις ότι οι «Καθεδρικοί» της Κλαούδια Πινιέιρο δεν πρόκειται να σου χαρίσουν την ασφάλεια ενός συνηθισμένου αστυνομικού μυθιστορήματος.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος σκότωσε την Άννα. Είναι πόσα μπορούν να συμβούν μέσα σε μια οικογένεια ενώ όλοι εξακολουθούν να συμπεριφέρονται σαν να μη συμβαίνει τίποτα.

Οι «Καθεδρικοί» ξεκινούν από ένα αποτρόπαιο έγκλημα, αλλά δεν χτίζονται γύρω από την κλασική αναζήτηση ενός δολοφόνου. Η συγγραφέας ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για όσα προηγήθηκαν, για όσα ακολούθησαν και κυρίως για όλα εκείνα που οι άνθρωποι επιλέγουν να μη λένε. Η οικογένεια βρίσκεται στο κέντρο της ιστορίας και κάθε της μέλος κουβαλά μια διαφορετική σχέση με την πίστη, την ενοχή, την αγάπη και την ανάγκη να ανήκει κάπου.

Υπάρχουν τρεις αδελφές των οποίων η σχέση έχει μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης. Υπάρχει μια μητέρα για την οποία η θρησκευτική πίστη μοιάζει να βρίσκεται πάνω ακόμη και από τις κόρες της. Υπάρχει ένας πατέρας που αγαπά, αλλά κρατά τη δική του απόσταση. Και υπάρχει η Άννα, η μικρότερη κόρη, που τριάντα χρόνια μετά εξακολουθεί να είναι η απουσία γύρω από την οποία περιστρέφονται όλοι.

Αυτό είναι ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία του μυθιστορήματος. Η νεκρή κοπέλα δεν μετατρέπεται απλώς σε ένα εύρημα που εξυπηρετεί την πλοκή. Η απώλειά της έχει αφήσει διαφορετικό αποτύπωμα στον καθένα και η συγγραφέας σε αναγκάζει να κοιτάξεις τι κάνει ένα έγκλημα στους ανθρώπους που συνεχίζουν να ζουν μετά από αυτό.

Η αφήγηση περνά μέσα από επτά διαφορετικές φωνές. Επτά άνθρωποι που συνδέονται με την Άννα και με όσα συνέβησαν παρουσιάζουν τη δική τους εκδοχή της ιστορίας. Μόνο που εδώ κανείς δεν σου εγγυάται ότι ο αφηγητής που ακούς κρατά ολόκληρη την αλήθεια στα χέρια του. Μπορεί να ξέρει περισσότερα απ’ όσα λέει. Μπορεί να έχει κατασκευάσει μια εκδοχή με την οποία μπορεί να συνεχίσει να ζει. Μπορεί απλώς να αντέχει να κοιτάξει μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο. Ο επίσημος εκδότης περιγράφει ακριβώς αυτή τη δομή ως επτά διαφορετικές οπτικές γύρω από την ίδια τραγωδία και προειδοποιεί ουσιαστικά ότι η αξιοπιστία τους δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.

Κι αυτό κάνει την ανάγνωση σχεδόν εθιστική. Δεν συλλέγεις μόνο στοιχεία. Συλλέγεις σιωπές.

Παρατηρείς τι αποφεύγει να πει ο καθένας, πού αλλάζει η οπτική, ποια γεγονότα μοιάζουν διαφορετικά όταν τα ακούς από κάποιον άλλο και πόσο εύκολα μια οικογενειακή ιστορία μπορεί να μετατραπεί σε επτά εντελώς διαφορετικές αλήθειες. Η Πινιέιρο δεν σου ζητά απλώς να λύσεις ένα μυστήριο. Σου ζητά να αποφασίσεις πόσο εμπιστεύεσαι κάθε άνθρωπο που προσπαθεί να σου εξηγήσει τον εαυτό του.

Εκεί οι «Καθεδρικοί» γίνονται πολύ περισσότερο από αστυνομικό μυθιστόρημα.

Η πίστη βρίσκεται παντού μέσα στο βιβλίο, αλλά όχι με έναν απλοϊκό τρόπο που χωρίζει τους ανθρώπους σε πιστούς και άπιστους. Εκείνο που εξετάζει η συγγραφέας είναι τι συμβαίνει όταν η πίστη μετατρέπεται σε εντολή. Όταν σταματά να αποτελεί προσωπική σχέση και γίνεται κανόνας για το πώς οφείλει να ζει μια οικογένεια, τι επιτρέπεται να αισθάνεται μια γυναίκα, τι μπορεί να κάνει με τη ζωή της και ποιο τίμημα θα πληρώσει αν αρνηθεί να συμμορφωθεί.

Η ίδια η Πινιέιρο έχει εξηγήσει ότι, όταν ολοκλήρωσε το βιβλίο, συνειδητοποίησε πως είχε γράψει ένα μυθιστόρημα για τις εντολές. Τις θρησκευτικές εντολές, αλλά και εκείνες που υπαγορεύουν πώς «πρέπει» να είναι μια οικογένεια και πώς «πρέπει» να είναι οι γυναίκες. Αυτές ακριβώς τις βεβαιότητες αναγνωρίζεις καθώς διαβάζεις τις σελίδες του βιβλίου.

Και ίσως αυτό είναι το σημείο που κάνει τους «Καθεδρικούς» τόσο σύγχρονους. Γιατί πίσω από τη δολοφονία υπάρχει, όπως προϊδεάζει και η επίσημη περιγραφή, ένα άλλο έγκλημα. Δεν θα σου πω ποιο και πραγματικά δεν θέλεις να το ξέρεις πριν φτάσεις εκεί μόνη σου. Είναι όμως το στοιχείο που μετακινεί ολόκληρο το βιβλίο από την περιοχή του «ποιος το έκανε» στην πολύ πιο άβολη ερώτηση του ποιος ευθύνεται όταν μια τραγωδία έχει πολλούς ανθρώπους γύρω της που είδαν, φοβήθηκαν, σώπασαν ή επέλεξαν να μην ανακατευτούν.

Η ενοχή, λοιπόν, δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση εδώ. Υπάρχει εκείνος που πράττει, αλλά υπάρχει και εκείνος που επιτρέπει. Εκείνος που γνωρίζει. Εκείνος που δεν θέλει να γνωρίζει. Εκείνος που φοβάται. Εκείνος που υπακούει. Και εκείνος που βάζει έναν κανόνα, μια κοινωνική εικόνα ή μια βεβαιότητα πάνω από τον άνθρωπο που βρίσκεται μπροστά του.

Γι’ αυτό και ο τίτλος αποκτά άλλο βάρος όσο προχωράς. Οι «Καθεδρικοί» δεν είναι μόνο ο χώρος της θρησκείας. Μπορεί να γίνει ολόκληρο το σύστημα μέσα στο οποίο ένας άνθρωπος χτίζει τη ζωή του. Οι πεποιθήσεις του, οι κανόνες του, όσα του έμαθαν ότι δεν πρέπει ποτέ να αμφισβητήσει. Και υπάρχει κάτι εξίσου δυνατό στους ανθρώπους που επιλέγουν να φύγουν από όλα αυτά, ακόμη κι αν το τίμημα είναι η μοναξιά και η απομάκρυνση. Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου μιλά για εκείνους που τελικά κατασκευάζουν τον δικό τους καθεδρικό χωρίς Θεό.

Αν αγαπάς το νουάρ, θα βρεις όλη την ένταση που περιμένεις. Υπάρχει ένα ανεξιχνίαστο έγκλημα, μυστικά, διαφορετικές μαρτυρίες και η σταδιακή αποκάλυψη μιας αλήθειας που γίνεται πιο σκοτεινή όσο πλησιάζεις. Αν όμως δεν είσαι φανατική αναγνώστρια αστυνομικής λογοτεχνίας, μην το απορρίψεις γι’ αυτό. Στην καρδιά του είναι ένα οικογενειακό και κοινωνικό μυθιστόρημα, ένα βιβλίο για τις γυναίκες, τις επιταγές που τις ακολουθούν, τη σιωπή και τις συνέπειες του φανατισμού.

Δεν είναι επίσης ένα βιβλίο που θα σου πρότεινα αν αυτή τη στιγμή αναζητάς κάτι ανάλαφρο. Η γυναικοκτονία, η βία και ο θρησκευτικός φανατισμός αποτελούν βασικά στοιχεία της ιστορίας και υπάρχουν σημεία που αναπόφευκτα θα σε θυμώσουν ή θα σε δυσκολέψουν. Η συγγραφέας, μάλιστα, έχει συνδέσει την ανεξιχνίαστη δολοφονία της ηρωίδας με την πραγματικότητα πολλών δολοφονιών γυναικών στην Αργεντινή που, όπως σημειώνει η ίδια στο υλικό του εκδότη, παραμένουν χωρίς ένοχο.

Αλλά ακριβώς γι’ αυτό οι «Καθεδρικοί» δεν είναι ένα βιβλίο που διαβάζεις μόνο για να μάθεις τη λύση. Όταν η αλήθεια αρχίζει να εμφανίζεται, δεν αισθάνεσαι ότι απλώς συμπληρώθηκε ένα παζλ. Έχεις ήδη γνωρίσει τον μηχανισμό που επέτρεψε να δημιουργηθεί. Και αυτό είναι πολύ πιο ανησυχητικό από την αποκάλυψη ενός ονόματος.

Θα το βρεις από τις Εκδόσεις Carnivora καθώς και σ’ όλα τα βιβλιοπωλεία. Και για τους σινεφίλ της παρέας μας να αναφέρουμε ότι το βιβλίο έχει γίνει μίνι σειρά 6 επεισοδίων που κυκλοφόρησε περίπου πριν 2 βδομάδες. Ο Pedro Almodóvar ξεχώρισε το μυθιστόρημα, γράφοντας ότι τον κράτησε καθηλωμένο επί τρεις ημέρες και κάνοντας αναφορά στην πιθανότητα μιας κινηματογραφικής μεταφοράς, που έγινε πραγματικότητα! Θέλεις να γνωρίζεις λίγο καλύτερα τη συγγραφέα; Σου προτείνουμε να διαβάσεις άλλα δύο βιβλία της, «Δικιά σου για πάντα» και «Ο Χρόνος των Μυγών», που σίγουρα δεν θα σε αφήσουν ασυγκίνητη.