Μια από τις αγαπημένες μου συγγραφείς, η Κλαούδια Πινιέιρο, επιστρέφει με το βιβλίο «Ο Χρόνος των Μυγών», ένα δυναμικό μυθιστόρημα που συνεχίζει την ιστορία της Ινές, 15 χρόνια μετά τα γεγονότα του «Δικιά σου για Πάντα». Αν δεν το έχεις διαβάσει ακόμη, αξίζει να ξεκινήσεις από εκεί, όχι μόνο για να γνωρίσεις καλύτερα την Ινές, αλλά και για να δεις πώς μια πράξη μπορεί να καθορίσει τη ζωή μιας γυναίκας πολύ πέρα από τη στιγμή που συμβαίνει.

Στο βιβλίο «Ο Χρόνος των Μυγών», η Ινές βγαίνει από τη φυλακή μετά την καταδίκη της για τη δολοφονία της ερωμένης του πρώην συζύγου της κι επιστρέφει σ’ έναν κόσμο που δεν την περίμενε όπως τον άφησε. Όλα έχουν αλλάξει. Η κοινωνία, οι λέξεις, οι αντιλήψεις, οι σχέσεις, οι τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι μιλούν για τις γυναίκες, το σώμα, τη βία, τη μητρότητα και την ευθύνη. Και εκείνη επιστρέφει διαφορετική, με νέο όνομα, γκρίζα μαλλιά και μια ανάγκη πολύ απλή αλλά καθόλου εύκολη, να βρει ξανά τη θέση της.

Στην αρχή μπορεί να αναρωτηθείς πού οδηγεί όλο αυτό. Οι μύγες, οι απεντομώσεις, οι ιδιωτικές έρευνες, η φυλακή, η κόρη της Ινές, η κοινωνία που έχει προχωρήσει, οι γυναίκες που μιλούν μέσα στο βιβλίο, όλα μοιάζουν σαν κομμάτια που μπαίνουν σιγά σιγά στη θέση τους. Όμως ακριβώς εκεί βρίσκεται και η δύναμη της ιστορίας. Δεν βιάζεται να σου εξηγήσει τα πάντα από την πρώτη στιγμή. Σε αφήνει να μπεις στον κόσμο της και, όσο προχωράς, να καταλαβαίνεις πως τίποτα δεν υπάρχει τυχαία.

Μετά την αποφυλάκισή της, η Ινές προσπαθεί να σταθεί ξανά στα πόδια της μαζί με τη μοναδική φίλη που απέκτησε στη φυλακή, την Κουλή. Οι δυο τους ανοίγουν μια επιχείρηση με το όνομα ΘΘΜ, από τις λέξεις θάνατος, θηλυκό και μύγα. Η Ινές ασχολείται με οικολογικές απεντομώσεις, ενώ η Κουλή αναλαμβάνει ιδιωτικές έρευνες. Είναι ένας συνδυασμός παράξενος, σχεδόν απροσδόκητος, αλλά ταιριάζει απόλυτα σ’ ένα βιβλίο που κινείται συνεχώς ανάμεσα στο πρακτικό και το συμβολικό, στο καθημερινό και το σκοτεινό, στο αστείο και το άβολο.

Η σχέση της Ινές με τα έντομα δεν είναι απλώς μια λεπτομέρεια της πλοκής. Είναι ένας τρόπος να τη δούμε διαφορετικά. Μια γυναίκα που έχει σκοτώσει στο παρελθόν, τώρα προσπαθεί να μη σκοτώνει άκριτα ούτε τα πιο μικρά πλάσματα. Αυτή η αντίφαση έχει ενδιαφέρον, γιατί δεν παρουσιάζεται με στόμφο. Υπάρχει μέσα στην καθημερινότητά της, στη δουλειά της, στις μικρές της αποφάσεις. Και όσο τη βλέπεις να προσπαθεί να βρει λύσεις εκεί όπου οι άλλοι ζητούν απλώς εξόντωση, τόσο καταλαβαίνεις πως το βιβλίο μιλά και για κάτι βαθύτερο.

Κυρίαρχο θέμα είναι η ευθύνη. Όχι με την έννοια της εύκολης τιμωρίας, αλλά με την έννοια της προσωπικής αναμέτρησης. Η Ινές έχει πληρώσει για την πράξη της, όμως αυτό δεν σημαίνει πως όλα έχουν λυθεί μέσα της. Η φυλακή τελειώνει, η ποινή ολοκληρώνεται, αλλά οι συνέπειες δεν εξαφανίζονται επειδή πέρασαν 15 χρόνια. Υπάρχουν στις σχέσεις της, στην απόσταση από την κόρη της, στον τρόπο που τη βλέπει η κοινωνία, στον τρόπο που η ίδια κοιτάζει τον εαυτό της.

Μέσα από το μυθιστόρημα τίθενται πολλά σύγχρονα ζητήματα. Η επανένταξη των ανθρώπων που έχουν φυλακιστεί, η δυσκολία να επιστρέψεις σε μια κοινωνία που έχει αλλάξει χωρίς εσένα, η γυναικεία εμπειρία, η μητρότητα, η ταυτότητα φύλου, η γλώσσα, οι νέες ιδεολογίες και οι παλιές αντιλήψεις που δεν φεύγουν τόσο εύκολα όσο θα θέλαμε. Η συγγραφέας τα βάζει όλα αυτά μέσα στην ιστορία χωρίς να την κάνει να μοιάζει με δοκίμιο. Το βιβλίο παραμένει ένα μυθιστόρημα, έχει ρυθμό, αγωνία, μυστήριο, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει πολλά παράθυρα προς τη σημερινή κοινωνία.

Η υπόθεση παίρνει άλλη τροπή όταν μια πελάτισσα ζητά από την Ινές κάτι που θα μπορούσε να την οδηγήσει ξανά στα όρια της παρανομίας. Και εκεί το βιβλίο γίνεται πιο έντονο, γιατί η πρόταση αυτή δεν είναι απλώς μια επικίνδυνη δουλειά. Είναι ένας καθρέφτης. Η Ινές έρχεται αντιμέτωπη με κάτι που θυμίζει το δικό της παρελθόν, με μια κατάσταση που την αναγκάζει να σκεφτεί τι έχει αλλάξει πραγματικά και τι όχι.

Τα χρήματα έχουν τη δική τους βαρύτητα, γιατί η ζωή μετά τη φυλακή δεν είναι μια καθαρή, εύκολη αρχή. Η επιβίωση έχει ανάγκες, οι άνθρωποι έχουν λογαριασμούς, οι καλές προθέσεις δεν αρκούν πάντα. Όμως όσο η Ινές και η Κουλή ψάχνουν περισσότερο, τόσο φαίνεται πως αυτή η υπόθεση δεν είναι τόσο απλή όσο έδειχνε στην αρχή. Κάτι κρύβεται πίσω από την πρόταση της πελάτισσας και η ένταση μεγαλώνει χωρίς υπερβολές, με τρόπο σταθερό.

Η εκδίκηση υπάρχει έντονα μέσα στην ιστορία, όχι όμως σαν απλό ξέσπασμα. Υπάρχει σαν σκέψη που επιμένει, σαν πληγή που δεν έκλεισε, σαν δύναμη που μπορεί να παρασύρει έναν άνθρωπο πριν προλάβει να καταλάβει πού πηγαίνει. Και αυτό είναι ένα από τα στοιχεία που κάνουν το βιβλίο ενδιαφέρον. Δεν σου ζητά να κοιτάξεις τους χαρακτήρες ως καλούς ή κακούς. Σου δείχνει ανθρώπους που κάνουν λάθη, που κουβαλούν ενοχές, που δικαιολογούν τον εαυτό τους, που πληγώνουν και πληγώνονται.

Μέσα σε όλα αυτά διακρίνεται και η αγάπη. Η αγάπη μιας μητέρας προς το παιδί της, ακόμη κι όταν η σχέση έχει πληγωθεί. Η αγάπη ενός ζευγαριού. Η ανεκπλήρωτη αγάπη. Η αγάπη που στηρίζει, αλλά και η αγάπη που μπορεί να γίνει κτητική, εγωιστική ή ακόμη και επικίνδυνη. Το βιβλίο δεν την παρουσιάζει σαν λύση για όλα. Την παρουσιάζει όπως είναι συχνά στη ζωή, μπερδεμένη, αντιφατική, άλλοτε τρυφερή και άλλοτε δύσκολη.

Πολύ δυνατό στοιχείο είναι και η φιλία ανάμεσα στις δύο γυναίκες. Η Ινές και η Κουλή δεν έχουν μια ιδανική σχέση. Έχουν μια σχέση χτισμένη μέσα σε δύσκολες συνθήκες, με πρακτικότητα, χιούμορ, ανάγκη, εμπιστοσύνη και κοινό αγώνα. Προσπαθούν να δημιουργήσουν κάτι δικό τους, να βρουν έναν τρόπο να σταθούν στην κοινωνία, να μη χαθούν σε αυτό που οι άλλοι ήδη πιστεύουν για εκείνες.

Το βιβλίο έχει και κάτι ακόμη πολύ ενδιαφέρον, τις γυναικείες φωνές που λειτουργούν σαν χορός. Σχολιάζουν, ανοίγουν θέματα, φέρνουν στην επιφάνεια σκέψεις για τον ρόλο των γυναικών, για τη μητρότητα, για τη γλώσσα, για τις αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας. Αυτά τα σημεία δίνουν στο μυθιστόρημα έναν πιο ιδιαίτερο χαρακτήρα. Δεν διακόπτουν την ιστορία, αλλά την πλαισιώνουν, σαν να ακούς γύρω από την κεντρική πλοκή μια ευρύτερη συζήτηση που αφορά όλες μας.

Και φυσικά υπάρχει ο χρόνος. Ο χρόνος που πέρασε όσο η Ινές ήταν στη φυλακή. Ο χρόνος που δεν επιστρέφει. Ο χρόνος που χρειάζεται ένας άνθρωπος για να αλλάξει, αν τελικά αλλάζει. Ο χρόνος που έχει μια κοινωνία για να προχωρήσει και ο χρόνος που χρειάζεται ο καθένας μας για να την ακολουθήσει. Οι μύγες, μέσα στην ιστορία, φέρνουν αυτή την ιδέα με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Έχουν άλλη αντίληψη του χρόνου, σαν να διαθέτουν περισσότερο περιθώριο να αντιδράσουν. Οι άνθρωποι όμως συχνά αργούμε. Αργούμε να δούμε, να καταλάβουμε, να σταματήσουμε, να αναλάβουμε αυτό που μας αναλογεί.

«Ο Χρόνος των Μυγών» είναι ένα μυθιστόρημα με αστυνομική ένταση, κοινωνικό βάθος και γυναικεία ματιά. Δεν είναι μόνο η συνέχεια μιας ιστορίας που είχε μείνει ανοιχτή. Είναι ένα βιβλίο για το τι συμβαίνει όταν η ζωή συνεχίζεται μετά από μια πράξη που δεν διαγράφεται, για το πώς επιστρέφεις σ’ έναν κόσμο που άλλαξε και για το πόσο δύσκολο είναι να ξεχωρίσεις την τιμωρία από την ευθύνη και την επιβίωση από την επανάληψη του λάθους.

Αυτό που μένει στο τέλος είναι η αίσθηση πως η Ινές δεν παλεύει μόνο με τους άλλους, αλλά και με τον χρόνο. Με τον χρόνο που έχασε, με τον χρόνο που έχει μπροστά της, με τον χρόνο που χρειάζεται για να καταλάβει αν μπορεί να ζήσει διαφορετικά. Και ίσως αυτό είναι που κάνει το βιβλίο να σε ακολουθεί και μετά την τελευταία σελίδα. Δεν σου ζητά να τη δικαιώσεις. Σου ζητά να τη δεις.

Για περισσότερες συζητήσεις επί του θέματος σε περιμένουμε και σε προσκαλούμε στη Λέσχη Ανάγνωσης του Little Tree Books and Coffee Athens, την Πέμπτη 11 Ιουνίου στις 19.00!

Μπορείς να προμηθευτείς άμεσα το βιβλίο από το site των Εκδόσεων Carnivora καθώς κι από ένα βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σου.

Και για τους σινεφίλ της παρέας μας, να σας ενημερώσουμε ότι τα δύο αυτά βιβλία της Κλαούδια Πινιέιρο έχουν γυριστεί σειρά, με τον τίτλο «Time Flies» που διατίθεται στην πλατφόρμα του Netflix. Καλύψαμε όλες τις προτιμήσεις!