Πιθανόν να έχεις περάσει κάποιο καλοκαιρινό βράδυ στη βεράντα μαζί με φίλους και να διαπίστωσες ότι εσύ γέμισες τσιμπήματα, ενώ οι υπόλοιποι έμειναν σχεδόν ανέγγιχτοι. Η επιστήμη έχει αρχίσει να εξηγεί γιατί κάποιοι άνθρωποι μοιάζουν με αληθινό μαγνήτη για τα κουνούπια, ενώ άλλοι τα αφήνουν εντελώς αδιάφορα. Τα αίτια γι’ αυτό είναι πιο ενδιαφέροντα απ’ όσο φαντάζεσαι.

Το πρώτο πράγμα που τραβά τα κουνούπια κοντά σου είναι η ίδια σου η ανάσα. Κάθε φορά που εκπνέεις, απελευθερώνεις διοξείδιο του άνθρακα και αυτό δημιουργεί ένα αόρατο μονοπάτι στον αέρα, το οποίο τα κουνούπια ακολουθούν για να σε εντοπίσουν. Το αν θα προσγειωθούν τελικά πάνω σου εξαρτάται όμως και από άλλους παράγοντες, που έχουν να κάνουν με το σώμα και τη χημεία σου.

Ένας από αυτούς είναι η θερμότητα που εκπέμπει το σώμα σου. Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι τα κουνούπια προτιμούν τους ανθρώπους με πιο έντονη θερμική υπογραφή, δηλαδή εκείνους που αναδίδουν περισσότερη ζέστη. Παίζει ρόλο επίσης η μυρωδιά του δέρματός σου. Έρευνες έχουν δείξει ότι όσοι γίνονται πιο εύκολα στόχος παράγουν περισσότερα καρβοξυλικά οξέα, φυσικές ενώσεις που βρίσκονται στον ιδρώτα και δημιουργούνται από τα μικρόβια που ζουν φυσιολογικά στο δέρμα. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι, αν κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργούν αυτές οι οσμές, θα μπορέσουν στο μέλλον να φτιάξουν πιο αποτελεσματικά εντομοαπωθητικά.

Υπάρχει κι ένα ακόμη εύρημα που ίσως σε εκπλήξει. Μια πρόσφατη έρευνα που έγινε σ’ ένα μουσικό φεστιβάλ στην Ολλανδία, με τη συμμετοχή 465 ατόμων, έδειξε ότι όσοι είχαν πιει μπίρα τραβούσαν περισσότερο τα κουνούπια σε σχέση με όσους δεν είχαν πιει. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτό δεν φαίνεται να σχετίζεται με το αλκοόλ στο αίμα, αλλά με την ίδια τη μυρωδιά της μπίρας. Οι ερευνητές τονίζουν βέβαια ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί το αποτέλεσμα και με μια δόση χιούμορ σημειώνουν ότι δύσκολα αυτό το εύρημα θα κάνει κάποιον να κόψει την μπίρα της.

Πέρα από την ενόχληση που προκαλούν, τα κουνούπια θεωρούνται από τα πιο επικίνδυνα ζώα του πλανήτη, καθώς μπορούν να μεταδώσουν σοβαρές λοιμώξεις όπως η ελονοσία, ο κίτρινος πυρετός, ο ιός Ζίκα κι ο δάγκειος πυρετός. Γι’ αυτόν τον λόγο, το να μάθεις πώς να αποφεύγεις τα τσιμπήματα δεν είναι απλώς ζήτημα άνεσης, αλλά και προστασίας της υγείας σου.

Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι το DEET, η ουσία που για χρόνια θεωρείται ο χρυσός κανόνας στην προστασία από τα κουνούπια. Ωστόσο, μια νέα μελέτη ήρθε να ταράξει τα νερά. Οι ερευνητές εκπαίδευσαν σταδιακά τα κουνούπια, συνδυάζοντας τη μυρωδιά του εντομοαπωθητικού με μια σακούλα ζεστό αίμα που βρισκόταν σχεδόν, αλλά όχι εντελώς, κοντά τους. Αφού επανέλαβαν τη διαδικασία τέσσερις φορές, παρατήρησαν ότι περισσότερα από τα μισά κουνούπια προσπαθούσαν να τραφούν ακόμη κι όταν τους παρουσιαζόταν μόνο η οσμή του εντομοαπωθητικού. Στη συνέχεια, τα εκπαιδευμένα κουνούπια έδειχναν σαφή προτίμηση στο χέρι που ήταν καλυμμένο με εντομοαπωθητικό, ενώ τα μη εκπαιδευμένα συνέχιζαν να το αποφεύγουν.

Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλος του κουνουπιού φαίνεται ικανός να ξαναγράψει την αντίδρασή του με βάση την εμπειρία. Δεν μετράει δηλαδή μόνο τι κάνει η χημική ουσία, αλλά και τι έχει μάθει το ίδιο το έντομο, κάτι που οι επιστήμονες περιγράφουν ως μια πραγματική αλλαγή στον τρόπο που κατανοούμε τα εντομοαπωθητικά.

Πριν πανικοβληθείς, να ξέρεις ότι αυτό το φαινόμενο θεωρείται μάλλον απίθανο να συμβεί στη φύση. Σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσεις να χρησιμοποιείς εντομοαπωθητικό, αφού παραμένει ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να κρατήσεις τα κουνούπια μακριά σου. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο το χρησιμοποιείς. Η μελέτη δείχνει ότι ο χρόνος και η συγκέντρωση μετράνε περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε, γι’ αυτό καλύτερα να ανανεώνεις το προϊόν τακτικά σε μικρότερες ποσότητες, παρά να βάζεις πολύ ποσότητα μονομιάς. Έτσι η προστασία παραμένει συνεχής και ενεργή.

Αν περνάς αρκετό χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, υπάρχουν κι άλλοι απλοί τρόποι να προστατευτείς. Προτίμησε μακρυμάνικα ρούχα και μπλούζες σε ανοιχτά χρώματα, που τραβούν λιγότερο τα κουνούπια. Να έχεις στο νου σου ότι οι ώρες αιχμής είναι νωρίς το πρωί και νωρίς το βράδυ, οπότε τότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Ρίξε επίσης μια ματιά γύρω από το σπίτι σου και απομάκρυνε οτιδήποτε συγκρατεί στάσιμα νερά, όπως πλαστικά παιχνίδια ή ξεχασμένα δοχεία, γιατί εκεί ακριβώς πολλαπλασιάζονται τα κουνούπια. Κι αν ψάχνεις εναλλακτικές στα χημικά εντομοαπωθητικά, μπορείς να δοκιμάσεις και κάποιο φυσικό εντομοαπωθητικό.

Στο τέλος της ημέρας, το να γνωρίζεις γιατί τα κουνούπια σε ξεχωρίζουν σου δίνει τη δυνατότητα να προετοιμαστείς καλύτερα. Είτε ετοιμάζεσαι για ταξίδι, είτε απλώς θέλεις να απολαύσεις τα καλοκαιρινά σου βράδια χωρίς ανεπιθύμητους επισκέπτες, λίγη γνώση και λίγη προετοιμασία αρκούν για να κρατήσεις τη διάθεσή σου ανέπαφη και το δέρμα σου ήσυχο.