Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη μπει δυναμικά στον χώρο της υγείας. Βοηθά τους γιατρούς να διαγιγνώσκουν πιο γρήγορα, να εντοπίζουν παθήσεις νωρίτερα και να προσαρμόζουν τη θεραπεία στις δικές σου ανάγκες. Μαζί με τον ενθουσιασμό όμως έρχεται και ένα εύλογο ερώτημα. Πόσο ασφαλή είναι τα προσωπικά σου ιατρικά δεδομένα;

Η αλήθεια είναι ότι η AI χρειάζεται τεράστιο όγκο πληροφοριών για να μάθει. Αυτό σημαίνει ότι αναλύει εκατομμύρια ιατρικούς φακέλους, εξετάσεις, απεικονιστικά ευρήματα και εργαστηριακά αποτελέσματα. Από τη μία πλευρά, αυτό μπορεί να βελτιώσει θεαματικά τη φροντίδα που λαμβάνεις. Από την άλλη, δημιουργεί ανησυχίες για την ιδιωτικότητα.

Τα οφέλη είναι σημαντικά. Τα συστήματα AI μπορούν να αναλύουν ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες και να εντοπίζουν σημάδια νόσου που ίσως διαφύγουν από το ανθρώπινο μάτι. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αποδειχθεί εξίσου ή και πιο αποτελεσματικά από ειδικούς στην ανίχνευση πνευμονίας, καρκίνου του δέρματος ή καρδιακών προβλημάτων.

Παράλληλα, η AI επιτρέπει πιο εξατομικευμένη ιατρική φροντίδα. Αντί για μια γενική προσέγγιση, μπορεί να αναλύει το γενετικό σου υπόβαθρο, το ιατρικό σου ιστορικό, τα φάρμακα που λαμβάνεις και τις εξετάσεις σου, ώστε να προβλέπει ποια θεραπεία είναι πιο πιθανό να σου ταιριάζει. Στη διαχείριση χρόνιων παθήσεων, όπως ο διαβήτης, μπορεί να παρακολουθεί δείκτες όπως τα επίπεδα γλυκόζης και τις καθημερινές σου συνήθειες για καλύτερο έλεγχο.

Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά και σε διοικητικά καθήκοντα. Από τη σύνταξη ιατρικών σημειώσεων μέχρι τη διαχείριση επικοινωνίας με ασθενείς, μειώνει τον χρόνο γραφειοκρατίας και επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε εσένα.

Οι ανησυχίες όμως δεν είναι αβάσιμες. Ένα βασικό ζήτημα είναι η πιθανότητα επαναταυτοποίησης. Ακόμη και αν αφαιρεθούν το όνομα και ο αριθμός ταυτότητας από έναν ιατρικό φάκελο, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατόν, με συνδυασμό πληροφοριών από δημόσιες πηγές, να εντοπιστεί σε ποιο άτομο ανήκει. Με λίγα μόνο δεδομένα, ένας φαινομενικά ανώνυμος φάκελος μπορεί να συνδεθεί με πραγματικό πρόσωπο.

Υπάρχει επίσης νομικό κενό σε ορισμένες περιπτώσεις. Τα νοσοκομεία και οι γιατροί οφείλουν να προστατεύουν τα δεδομένα σου βάσει αυστηρών κανονισμών. Όμως οι εφαρμογές υγείας και οι φορητές συσκευές που χρησιμοποιείς οικειοθελώς ενδέχεται να μην καλύπτονται από τα ίδια πλαίσια. Αυτό σημαίνει ότι τα δεδομένα που καταχωρείς σε μια εμπορική εφαρμογή μπορεί να αξιοποιούνται διαφορετικά από ό,τι φαντάζεσαι.

Για να αντιμετωπιστούν αυτοί οι κίνδυνοι, οι ειδικοί έχουν αναπτύξει τεχνολογίες που επιτρέπουν την εκπαίδευση της AI χωρίς να μετακινούνται τα δεδομένα σου. Μία από αυτές είναι η ομοσπονδιακή μάθηση. Σ’ αυτή την προσέγγιση, το μοντέλο της AI μεταφέρεται στον ασφαλή διακομιστή του νοσοκομείου, εκπαιδεύεται εκεί και επιστρέφει μόνο με μαθηματικές ενημερώσεις, χωρίς να «παίρνει» μαζί του προσωπικά δεδομένα.

Μια άλλη μέθοδος είναι η διαφορική ιδιωτικότητα. Εδώ προστίθεται ελεγχόμενος «θόρυβος» στα δεδομένα ώστε να διατηρούνται τα γενικά μοτίβα που χρειάζεται η AI, αλλά να μην είναι δυνατή η αναγνώριση συγκεκριμένου ατόμου. Μ’ αυτόν τον τρόπο μειώνεται δραστικά η πιθανότητα να εντοπιστεί αν τα δικά σου στοιχεία συμμετείχαν στην εκπαίδευση ενός συστήματος.

Το ζήτημα της ηθικής είναι εξίσου κρίσιμο. Αν ένα σύστημα εκπαιδευτεί κυρίως με δεδομένα από μια συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα, μπορεί να μην αποδίδει το ίδιο καλά σε άλλες. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως αλγοριθμική μεροληψία, αναδεικνύει την ανάγκη για ποικιλία και αντιπροσωπευτικότητα στα δεδομένα, ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να ωφελεί όλους μας ισότιμα.

Εσύ μπορείς επίσης να αναλάβεις ενεργό ρόλο στην προστασία των δεδομένων σου. Πριν κατεβάσεις μια εφαρμογή υγείας, έλεγξε ποια εταιρεία τη διαχειρίζεται και διάβασε προσεκτικά την πολιτική απορρήτου. Αναζήτησε ρυθμίσεις που περιορίζουν τη χρήση των συνομιλιών ή των δεδομένων σου για εκπαίδευση συστημάτων. Ρώτησε τον γιατρό σου πώς χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σου και ποιες τεχνολογίες προστασίας εφαρμόζονται. Και φυσικά, ενεργοποίησε πρόσθετα μέτρα ασφάλειας, όπως ο έλεγχος ταυτότητας δύο παραγόντων στους λογαριασμούς σου.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μεταμορφώσει την υγειονομική περίθαλψη, προσφέροντας ταχύτερες διαγνώσεις και πιο στοχευμένες θεραπείες. Όμως η πρόοδος πρέπει να συνοδεύεται από διαφάνεια και προστασία. Όσο καλύτερα ενημερωμένη είσαι, τόσο πιο συνειδητά μπορείς να διαχειριστείς την ψηφιακή σου υγεία.

Η τεχνολογία εξελίσσεται. Το ίδιο πρέπει να εξελίσσεται και η δική σου επίγνωση.