Ας ξεκινήσουμε μ’ ένα τεστ και θέλω να το κάνεις πραγματικά, όχι στα γρήγορα.

Στο σπίτι σου, ποιος ξέρει πότε τελειώνει το γάλα. Ποιος θυμάται τα γενέθλια της πεθεράς. Ποιος κλείνει το ραντεβού στον παιδίατρο και ποιος θυμάται ότι πρέπει να κλειστεί. Ποιος ξέρει ποιο παιδί έχει γυμναστική ποια μέρα, ποιος υπογράφει τα χαρτιά του σχολείου, ποιος παρακολουθεί πότε λήγει η ασφάλεια του αυτοκινήτου, ποιος έχει στο κεφάλι του ότι η μαμά πρέπει να πάει καρδιολόγο τον Οκτώβριο.

Αν οι απαντήσεις ήταν σχεδόν όλες η ίδια κι αν αυτή η απάντηση είσαι εσύ, τότε δεν έχεις πρόβλημα κατανομής δουλειών. Έχεις κάτι πιο ύπουλο, που έχει και όνομα.

Τι είναι ο νοητικός φόρτος

Ο όρος έγινε γνωστός πριν μερικά χρόνια μέσα από ένα κόμικ Γαλλίδας σκιτσογράφου και έκτοτε αναγνωρίστηκε από εκατομμύρια γυναίκες σε μια στιγμή.

Δεν είναι οι δουλειές. Είναι η διαχείριση. Δεν είναι το πλύσιμο των πιάτων, είναι το να θυμάσαι ότι υπάρχουν πιάτα, να παρακολουθείς αν πλύθηκαν, να αποφασίζεις πότε πρέπει να πλυθούν και να θυμηθείς να το αναθέσεις σε κάποιον. Είναι μια δουλειά που δεν τελειώνει ποτέ επειδή δεν υλοποιείται σε τίποτα ορατό. Ένα λογισμικό που τρέχει στο βάθος του κεφαλιού σου, νύχτα μέρα, και δεν κλείνει.

Και εδώ είναι το κλειδί. Ο σύντροφος που «βοηθάει όταν του πεις» δεν έχει αναλάβει τίποτα. Παραμένει εκτελεστικό προσωπικό. Και το να πεις είναι, από μόνο του, δουλειά.

Ο Σεπτέμβριος τα ξαναφέρνει όλα

Το καλοκαίρι, για λίγες εβδομάδες, το λογισμικό χαμηλώνει την έντασή του. Δεν υπάρχει σχολείο, δεν υπάρχουν αυστηρά ωράρια, δεν υπάρχουν χαρτιά, τρώμε αργά και το πρόγραμμα είναι γενικά πιο χαλαρό.

Και μετά, μέσα σε δύο μέρες, επιστρέφει ολόκληρο και μαζεμένο. Εγγραφές, βιβλία, υλικά, δραστηριότητες, ωρολόγια προγράμματα, εμβόλια, οδοντίατροι, δύο δουλειές, τα γηραιότερα μέλη της οικογένειας που θέλουν φροντίδα.

Και επειδή στην πλειοψηφία των ελληνικών σπιτιών αυτή η λίστα έχει έναν συγκεκριμένο διαχειριστή, ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας που χιλιάδες γυναίκες νιώθουν να πνίγονται και δεν μπορούν να εξηγήσουν από τι, γιατί όταν προσπαθούν να το περιγράψουν ακούγεται σαν λίστα από ασήμαντα.

Και τι σχέση έχει με το σεξ

Τεράστια, και είναι το κομμάτι που κανείς δεν το συζητά.

Η επιθυμία χρειάζεται δύο πράγματα που ο νοητικός φόρτος τα καταστρέφει και τα δύο. Χρειάζεται ένα μυαλό που δεν τρέχει διεργασίες στο βάθος. Και χρειάζεται να βλέπεις τον άλλον ως ξεχωριστό, αυτόνομο άνθρωπο, με τη δική του βούληση και με μια δόση μη προβλέψιμη.

Δεν μπορείς να ποθήσεις κάποιον που τον διαχειρίζεσαι. Είναι σχεδόν μηχανικά αδύνατο. Από τη στιγμή που θα γίνεις η προϊσταμένη του σπιτιού και εκείνος το προσωπικό, η σχέση σας απέκτησε οργανόγραμμα. Και τα οργανογράμματα δεν είναι ερωτικά.

Όταν πρέπει να του θυμίσεις τρεις φορές να πάρει το φάρμακο του παιδιού, δεν βλέπεις σύντροφο, βλέπεις ακόμα ένα εκκρεμές. Και τα εκκρεμή δεν τα ποθούμε, τα κλείνουμε.

Υπάρχει και κάτι ακόμα, πιο σιωπηλό. Η μνησικακία. Ο θυμός τουλάχιστον έχει ένταση και μερικές φορές δουλεύει ερωτικά. Η μνησικακία είναι ύπουλη, μαζεύεται αθόρυβα και είναι ο πιο αξιόπιστος δολοφόνος της επιθυμίας που γνωρίζουμε.

Το πιο σημαντικό λάθος στην επίλυση

Και εδώ θέλουμε να σταθείς, γιατί οι περισσότερες προσπάθειες αποτυγχάνουν στο ίδιο σημείο.

Δεν διορθώνεις την επιθυμία βάζοντας σεξ πάνω σ’ ένα προβληματικό σύστημα. Δεν βοηθά να κλείσετε ραντεβού για Παρασκευή βράδυ ενώ όλα τα άλλα μένουν ίδια, γιατί θα φτάσεις εκεί ως διαχειρίστρια που έχει ακόμα μια υποχρέωση στη λίστα. Πρώτα αλλάζει το σύστημα και μετά επιστρέφει η επιθυμία. Η σειρά έχει σημασία και δεν αντιστρέφεται.

Πώς μεταφέρεται πραγματικά ο φόρτος

Ανάθεσε ιδιοκτησία, όχι δουλειές. Υπάρχει αβυσσαλέα διαφορά ανάμεσα στο «πας τη Μαρία στον οδοντίατρο την Τρίτη» και στο «τα δόντια των παιδιών είναι δική σου υποχρέωση». Η ιδιοκτησία περιλαμβάνει το να θυμάσαι, να κλείνεις, να παρακολουθείς και να επανέρχεσαι. Αν χρειάζεται να του το θυμίζεις, δεν του το ανέθεσες, το κρατάς ακόμα.

Και τώρα το δυσκολότερο κομμάτι όλου του άρθρου. Θα το κάνει αλλιώς και στην αρχή χειρότερα από εσένα. Θα ντύσει το παιδί με ρούχα που ίσως εσύ δε θα διάλεγες, θα ξεχάσει το κολατσιό, θα κλείσει το ραντεβού σε άβολη ώρα. Αν εκείνη τη στιγμή διορθώσεις και ξαναπάρεις το θέμα πίσω, μόλις ξανααπέκτησες τον φόρτο και του έμαθες ότι δεν χρειάζεται να προσπαθήσει.

Η αποδοχή ενός κατώτερου αποτελέσματος για ένα διάστημα είναι το τίμημα της μεταφοράς. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος.

Κάνε τη λίστα ορατή

Οι περισσότεροι άντρες δεν βλέπουν αυτό το φορτίο και συνήθως όχι από κακία. Δεν μεγάλωσαν με την προσδοκία να το κρατούν και επομένως δεν εκπαιδεύτηκαν να το βλέπουν. Αυτό δεν είναι δικαιολογία, όμως αλλάζει τη συζήτηση από κατηγορητήριο σε πληροφορία και οι συζητήσεις που είναι σαν πληροφορία πάνε πολύ καλύτερα.

Κάτσε λοιπόν και γράψε μια φορά τα πάντα. Όχι μόνο τις δουλειές αλλά και τις σκέψεις, τις υπενθυμίσεις, τα ραντεβού που κάποιος πρέπει να θυμηθεί ότι πρέπει να κλειστούν. Δείξε του τη λίστα σε μια ήρεμη ώρα, όχι στις έντεκα το βράδυ μιας Τρίτης όταν είσαι έξω φρενών. Τα περισσότερα ζευγάρια σοκάρονται όταν τη βλέπουν γραμμένη και οι δύο.

Και δύο πράγματα να έχεις υπόψη

Το πρώτο, ένα κομμάτι αυτού του φόρτου το βάζουμε μόνες μας. Πρότυπα που κληρονομήσαμε από τις μητέρες μας, για το πώς πρέπει να είναι το σπίτι, τι πρέπει να μαγειρεύεται, πόσο τέλεια πρέπει να είναι οργανωμένο το πάρτι γενεθλίων. Αξίζει να ρωτήσεις ποια πράγματα είναι όντως απαραίτητα και ποια τα κρατάς επειδή έτσι έμαθες. Κάποια από αυτά δεν χρειάζεται να τα αναθέσεις, χρειάζεται να τα καταργήσεις.

Το δεύτερο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που δεν βλέπει και σε κάποιον που δεν θέλει. Ο πρώτος διορθώνεται με μία καλή κουβέντα και λίγη υπομονή. Ο δεύτερος, μετά από επανειλημμένες καθαρές συζητήσεις, δεν είναι θέμα οργάνωσης. Είναι θέμα αξιών και του πόσο σοβαρά σε παίρνει και αξίζει να το δεις ως αυτό που είναι.

Και αν είσαι μόνη, χωρίς κάποιον να μοιραστείς τη λίστα, ο φόρτος είναι εξίσου αληθινός και δεν υπάρχει διαπραγμάτευση να κάνεις. Εκεί το μόνο εργαλείο είναι το ψαλίδι, δηλαδή τι κόβεται από τη λίστα και τι μπορεί να αγοραστεί ή να ζητηθεί από κάποιον έξω από το σπίτι, χωρίς ενοχές.

Κάτι τελευταίο

Δεν είναι γκρίνια, δεν είσαι υπερβολική και σίγουρα δεν είναι ασήμαντο. Είναι ένα πραγματικό, μετρήσιμο, εξαντλητικό είδος εργασίας που τυχαίνει να μην φαίνεται.

Και αν ψάχνεις τον λόγο που δεν έχεις διάθεση για τίποτα απόψε το βράδυ, μην τον ψάξεις στις ορμόνες σου, ούτε στα χρόνια σου, ούτε στο ότι κάτι πέθανε μεταξύ σας. Ψάξ’ τον στη λίστα που κουβαλάς. Και μετά μοίρασέ τη, γιατί όση επιθυμία και να είχε ποτέ κάποιος, δεν αντέχει να τη μοιράζεται μ’ ένα ατέλειωτο πρόγραμμα.