Υπάρχει μια σιωπή στο αυτοκίνητο της επιστροφής που την ξέρουν όλοι. Δεν είναι θυμωμένη σιωπή, είναι κάτι χειρότερο. Είναι η σιωπή δύο ανθρώπων που πέρασαν δέκα μέρες μαζί και κατάλαβαν κάτι που δεν θέλουν να το πουν δυνατά ακόμα.

Αν φέτος γύρισες μ’ αυτή τη σιωπή στο αμάξι, ή αν ξεκινάς τώρα για διακοπές και κάτι μέσα σου φοβάται τη στενή συνύπαρξη, αυτό το άρθρο είναι για σένα. Και θέλω να ξεκινήσω από κάτι που ίσως σε παρηγορήσει. Δεν συμβαίνει μόνο σε εσένα.

Δεν είναι στο μυαλό σου

Οι αιτήσεις διαζυγίου δεν κατανέμονται ομοιόμορφα μέσα στον χρόνο. Έρευνες σε αρχεία διαζυγίων δείχνουν δύο σταθερές κορυφώσεις τον χρόνο, μία μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων και μία στα τέλη του καλοκαιριού. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται χρόνο με τον χρόνο και η εξήγηση που δίνεται είναι σχεδόν ποιητική στη σκληρότητά της. Οι άνθρωποι δεν χωρίζουν στις διακοπές. Περιμένουν να τελειώσουν οι διακοπές.

Γιατί οι διακοπές είναι η τελευταία ελπίδα. Είναι το «θα δούμε πώς θα πάει το καλοκαίρι». Και όταν πάει άσχημα, δεν μένει κάτι άλλο να περιμένεις.

Η καθημερινότητα κρύβει πολλά

Σκέψου πώς ζείτε έντεκα μήνες τον χρόνο. Ξυπνάτε, φεύγετε, γυρίζετε κουρασμένοι, κάποιος μαγειρεύει, κάποιος πλένει, συντονίζετε παιδιά και ραντεβού και λογαριασμούς και μετά καθίστε μπροστά σε μια οθόνη μέχρι να νυστάξετε. Είναι μια συνεργασία που δουλεύει. Και είναι επίσης ένα εξαιρετικό κρησφύγετο.

Γιατί όσο υπάρχει η εργασία, το σχολείο, η μητέρα σου που θέλει να την πας στον γιατρό και το πλυντήριο που χάλασε, δεν χρειάζεται να απαντήσετε στο δύσκολο ερώτημα. Το ερώτημα του τι είστε ο ένας για τον άλλον όταν αφαιρέσεις όλα αυτά.

Οι διακοπές τα αφαιρούν όλα αυτά. Και μερικά ζευγάρια ανακαλύπτουν με τρόμο ότι από κάτω δεν υπάρχει έρωτας, υπάρχει μια πολύ αποτελεσματική συνεργασία. Ότι ήταν συνάδελφοι και όχι σύντροφοι.

Το βάρος της προσδοκίας

Υπάρχει και ένας δεύτερος μηχανισμός, πιο άδικος. Πλήρωσες. Περίμενες. Σχεδίασες. Πήρες άδεια. Κάπου μέσα σου, χωρίς να το έχεις πει σε κανέναν, αυτές οι δέκα μέρες έπρεπε να αποζημιώσουν έντεκα μήνες.

Και όταν μια εμπειρία κουβαλά τόσο βάρος προσδοκίας, κάθε μικρή τριβή μεγαλώνει δυσανάλογα. Ο καβγάς για το πού θα φάτε δεν είναι καβγάς για το φαγητό, γίνεται απόδειξη ότι δεν ταιριάζετε. Η απογοήτευση είναι πάντα ανάλογη της επένδυσης.

Και δεν έχεις πού να πας

Στο σπίτι έχετε ο καθένας τις βαλβίδες σας. Το γυμναστήριο, οι φίλες, μια εργασία που σε τραβά αλλού, ένα δωμάτιο να κλειστείς για μισή ώρα. Σ’ ένα δωμάτιο ξενοδοχείου δεν υπάρχει τίποτα από αυτά.

Και έτσι, ένας καβγάς που στην Αθήνα θα είχε πεθάνει μόνος του μέσα σε δύο ώρες, στις διακοπές δεν έχει πουθενά να κατακαθίσει. Τον κουβαλάς στην παραλία, στο δείπνο, στο κρεβάτι. Και μέχρι το πρωί έχει γίνει κάτι μεγαλύτερο από αυτό που ήταν.

Υπάρχει επίσης ένα ερώτημα που μόνο ο ελεύθερος χρόνος το θέτει. Τι θέλεις να κάνεις όταν δεν είσαι υποχρεωμένη να κάνεις κάτι. Ο ένας θέλει να ξεκινήσει εκδρομή στις οκτώ το πρωί και ο άλλος θέλει να μη μιλήσει σε κανέναν μέχρι το μεσημέρι. Δεν είναι ασήμαντη διαφορά διάθεσης, είναι διαφορά ρυθμού και ο ρυθμός είναι κάτι που τα ζευγάρια σπάνια το συζητούν πριν μπλέξουν τις ζωές τους.

Τα λεφτά και το σεξ

Δύο θέματα που οι διακοπές τα φέρνουν βίαια στην επιφάνεια.

Τα χρήματα, γιατί σε καμία άλλη περίοδο του χρόνου δεν ξοδεύετε τόσα σε τόσο λίγο χρόνο και τόσο μπροστά στα μάτια του άλλου. Ποιος πληρώνει, ποιος κρατάει λογαριασμό, ποιος γκρινιάζει, ποιος αισθάνεται ότι δίνει περισσότερα. Οι διακοπές δεν δημιουργούν αυτές τις εντάσεις, τις αποκαλύπτουν σε δέκα μέρες αντί σε δέκα μήνες.

Και το σεξ, γιατί υπάρχει μια σιωπηρή προσδοκία ότι στις διακοπές θα υπάρχει περισσότερο και καλύτερο. Όταν δεν συμβαίνει, το διαβάζουμε ως διάγνωση. Πολύ σπάνια σκεφτόμαστε ότι μπορεί να φταίει η ζέστη, η κούραση από το ταξίδι, το ότι τα παιδιά κοιμούνται δύο μέτρα δίπλα ή το ότι πίνατε κάθε βράδυ. Η απουσία επιθυμίας σε συνθήκες που δεν ευνοούν την επιθυμία δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάτι πέθανε.

Γιατί όμως τον Σεπτέμβριο

Επειδή ο Σεπτέμβριος είναι ψυχολογικά η πραγματική πρωτοχρονιά μας. Ανοίγουν τα σχολεία, ξεκινούν τα καινούργια, φτιάχνουμε λίστες και προγράμματα. Είναι ο μήνας που ο εγκέφαλος επιτρέπει στον εαυτό του να λάβει αποφάσεις.

Και επειδή γυρίζει και η δομή. Και όποιος πέρασε δέκα μέρες βλέποντας τη σχέση του χωρίς τις σκαλωσιές της καθημερινότητας, δεν μπορεί μετά να το ξεμάθει.

Πριν αποφασίσεις οτιδήποτε

Και τώρα το πιο χρήσιμο κομμάτι όλου του άρθρου. Οι κακές διακοπές δεν είναι το ίδιο με μια κακή σχέση και η σύγχυση των δύο έχει διαλύσει σχέσεις που δεν το άξιζαν.

Ένας καβγάς στους τριάντα οκτώ βαθμούς, μετά από καθυστερημένη πτήση και τρεις ώρες ύπνο, δεν είναι στοιχείο για τίποτα. Είναι δύο εξαντλημένοι άνθρωποι. Πριν βγάλεις συμπεράσματα, δώσε στον εαυτό σου δύο τρεις εβδομάδες μέσα στην κανονική ζωή, γιατί η επιστροφή από μόνη της ρίχνει τη διάθεση όλων ανεξαιρέτως.

Και μετά ρώτα τον εαυτό σου κάτι πολύ συγκεκριμένο. Το θέμα ήταν ότι μαλώσατε ή ότι ένιωθες μόνη δίπλα του. Γιατί η σύγκρουση σε μια σχέση είναι φυσιολογική και συχνά υγιής. Η μοναξιά δίπλα σε κάποιον είναι εντελώς άλλη κατηγορία και είναι αυτή που πρέπει να σε ανησυχήσει.

Κοίτα επίσης το μοτίβο και όχι το περιεχόμενο. Ένας καβγάς για ένα εστιατόριο δεν σημαίνει τίποτα. Η ίδια δυναμική σε κάθε καβγά, όπου ο ένας υποχωρεί πάντα και ο άλλος επιβάλλεται πάντα, σημαίνει πολλά.

Και αν θέλεις να μιλήσεις

Μίλα, αλλά όχι στις πρώτες σαράντα οκτώ ώρες μετά την επιστροφή. Είστε και οι δύο κουρασμένοι και η κουβέντα θα πάει άσχημα για λόγους που δεν έχουν σχέση με την ουσία.

Όταν έρθει η στιγμή, ξεκίνα από αυτό που ένιωσες κι όχι από αυτό που έκανε. Και αν καταλαβαίνετε ότι θέλετε να προσπαθήσετε αλλά δεν βρίσκετε τον τρόπο, η θεραπεία ζεύγους δεν είναι έσχατη λύση ούτε παραδοχή αποτυχίας. Πολλά ζευγάρια πηγαίνουν όταν τα πράγματα είναι απλώς θολά, και είναι μακράν η καλύτερη στιγμή για να πας.

Θέλω όμως να πω και κάτι διαφορετικό. Αν οι διακοπές έφεραν στην επιφάνεια όχι εντάσεις αλλά φόβο, έλεγχο, ταπείνωση ή βία, αυτό δεν είναι θέμα σχέσης που θέλει δουλειά. Είναι άλλο πράγμα και δεν το διαχειρίζεσαι μόνη. Στη χώρα μας λειτουργεί η Γραμμή SOS 15900 για την έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία, όλο το εικοσιτετράωρο.

Το τελευταίο πράγμα

Μερικές φορές η απάντηση είναι όντως ναι. Ότι τελείωσε, ότι το ήξερες πριν φύγεις για διακοπές και ότι το καλοκαίρι απλώς σου το είπε καθαρά. Και αυτό επιτρέπεται, δεν είναι αποτυχία και δεν χρειάζεται να πείσεις κανέναν.

Το μόνο που αξίζει είναι να πάρεις την απόφαση όταν έχεις κοιμηθεί, όταν έχεις γυρίσει στον ρυθμό σου και όταν ξέρεις πως δεν αποφασίζεις για τη ζωή σου με βάση δέκα μέρες σ’ ένα ζεστό δωμάτιο. Είτε μείνεις είτε φύγεις, να το διαλέξεις εσύ.