Μόλις πλησιάζουν οι γιορτές, ίσως νιώθεις πως ζεις σε δύο παράλληλους κόσμους. Από τη μία, η εικόνα με τα λαμπάκια, τα ζεστά σπίτια, τις οικογενειακές στιγμές και τα δώρα. Από την άλλη, η πραγματικότητα: τρέξιμο, υποχρεώσεις, έξοδα, οικογενειακές εντάσεις, κούραση. Αν κάθε χρόνο τέτοια εποχή αισθάνεσαι ότι οι αντοχές σου τελειώνουν, να ξέρεις ότι δεν είσαι η μόνη.

Οι γιορτές, ειδικά για εμάς τις γυναίκες, συχνά σημαίνουν «πρέπει»: πρέπει να ετοιμάσεις, να οργανώσεις, να προλάβεις, να ικανοποιήσεις τους πάντες. Κι όμως, αυτή η περίοδος μπορεί να γίνει πιο ανάλαφρη, πιο δική σου και πολύ λιγότερο αγχωτική, αρκεί να αρχίσεις να τη βλέπεις διαφορετικά.

Τι είναι τελικά το άγχος των γιορτών;

Το άγχος των γιορτών δεν είναι ιδιοτροπία ούτε υπερβολή. Είναι η συσσωρευμένη πίεση από όλες τις πλευρές: από τη δουλειά που σε «ζορίζει» λίγο πριν τις άδειες, από την ανάγκη να βγουν όλα τέλεια, από το άγχος των οικονομικών, από τα σχόλια συγγενών που ίσως σε πληγώνουν, από τα τραπέζια στα οποία νιώθεις υποχρεωμένη να πας, ακόμη κι αν δεν έχεις καμία διάθεση.

Παράλληλα, αν έχεις χάσει κάποιο αγαπημένο πρόσωπο ή ζεις μακριά από οικογένεια και φίλους, οι γιορτές μπορούν να γίνουν ακόμη πιο φορτισμένες συναισθηματικά. Εκεί που «πρέπει» να χαίρεσαι, μπορεί να νιώθεις ένα βάρος στην καρδιά και να αναρωτιέσαι αν υπάρχει κάτι λάθος με εσένα. Δεν υπάρχει. Είναι απλώς το πώς αντιδρά η ψυχή σου σε μια έντονη περίοδο.

Αναγνώρισε τι σε αγχώνει πραγματικά

Πριν προσπαθήσεις να «διορθώσεις» το άγχος, χρειάζεται να καταλάβεις από πού ξεκινά. Κάθε γυναίκα έχει τους δικούς της ρυθμούς. Ίσως εσένα να σε εξαντλεί η σκέψη ότι θα περάσεις πολλές ώρες με ανθρώπους που σε κριτικάρουν. Ίσως να σε πιάνει πανικός με τα έξοδα. Μπορεί να νιώθεις ότι δεν αντέχεις άλλο τον ρόλο της «οικοδέσποινας για όλους».

Δοκίμασε αυτές τις μέρες να παρατηρείς τον εαυτό σου πιο προσεκτικά. Όταν νιώθεις ότι ανεβαίνει ο παλμός σου, ότι σφίγγεται ο αυχένας ή το στομάχι σου, κάνε ένα μικρό εσωτερικό διάλογο: τι σκέφτηκες μόλις; Τι έγινε πριν; Με ποιον μίλησες; Ποια υποχρέωση πέρασε από το μυαλό σου;

Όσο πιο καθαρά συνειδητοποιήσεις τι σε αγχώνει και όχι απλώς ότι «έχεις άγχος» τόσο πιο εύκολα θα μπορέσεις να κάνεις μικρές αλλαγές. Ίσως διαπιστώσεις ότι δεν είναι «όλες οι γιορτές» που σε πιέζουν, αλλά συγκεκριμένες καταστάσεις. Αυτό από μόνο του είναι ανακουφιστικό.

Οργάνωσε τις γιορτές με το δικό σου ρυθμό

Ένας από τους λόγους που οι γιορτές γίνονται δύσκολες είναι ότι αφήνεις τα πάντα να μαζεύονται στο κεφάλι σου. Προθεσμίες, ψώνια, δώρα, τραπέζια, δουλειές σπιτιού, επαγγελματικές εκκρεμότητες, όλα μπλεγμένα μεταξύ τους. Το αποτέλεσμα είναι να νιώθεις ότι δεν προλαβαίνεις τίποτα και, ταυτόχρονα, ότι φταις εσύ γι’ αυτό.

Προσπάθησε να βάλεις λίγη τάξη, όχι για να γίνεις «τέλεια οργανωμένη», αλλά για να ανασάνεις. Σημείωσε όλα όσα έχεις να κάνεις και κοίτα τα με ειλικρίνεια. Ποια είναι πραγματικά απαραίτητα; Ποια κάνεις από συνήθεια ή από ενοχή; Ποια θα μπορούσαν να γίνουν πιο απλά;

Όσο ξεδιαλύνεις τις υποχρεώσεις σου, θα νιώθεις λιγότερο ότι «τρέχεις πίσω από τα γεγονότα» και περισσότερο ότι εσύ επιλέγεις πώς θα ζήσεις τη γιορτινή περίοδο. Δεν χρειάζεται να τα χωρέσεις όλα. Χρειάζεται να χωρέσεις αυτά που έχουν νόημα για εσένα.

Μη βγάζεις τον εαυτό σου εκτός προγράμματος

Στις γιορτές η προσφορά παίρνει την πρώτη θέση: τρέχεις για να έχουν οι άλλοι όμορφες στιγμές, να χαρούν τα παιδιά, ο σύντροφος, οι γονείς, οι φίλοι. Κάπου ανάμεσα σε ψώνια, κουζίνες, δουλειά και κοινωνικές υποχρεώσεις, ο εαυτός σου περνάει σε δεύτερη μοίρα.

Η αλήθεια όμως είναι πως αν αγνοείς συνεχώς τις ανάγκες σου, το σώμα και η ψυχή σου θα στο πουν, συνήθως με κούραση, εκνευρισμό, δάκρυα την πιο ακατάλληλη στιγμή.

Δημιούργησε λοιπόν συνειδητά μικρές στιγμές για σένα μέσα στην ημέρα. Δεν χρειάζεται να είναι κάτι μεγάλο. Λίγα λεπτά ησυχίας το πρωί, ένα ζεστό ρόφημα χωρίς παρέα και χωρίς κινητό, ένας μικρός περίπατος, λίγη μουσική που σ’ ευχαριστεί, ένα ντους που δεν γίνεται βιαστικά. Ακόμη και το να πέσεις για ύπνο λίγο νωρίτερα είναι μια πράξη φροντίδας.

Όσο πιο συχνά θυμίζεις στον εαυτό σου ότι αξίζει χώρο και χρόνο, τόσο πιο γεμάτη ενέργεια θα νιώθεις. Και όσο πιο γεμάτη είσαι εσύ, τόσο πιο αληθινά θα προσφέρεις και στους γύρω σου.

Βάλε όρια και στα χρήματα, όχι μόνο στους ανθρώπους

Οι γιορτές συνοδεύονται σχεδόν πάντα από μεγαλύτερα έξοδα. Δώρα, τραπέζια, ρούχα, διακόσμηση, έξοδοι… Αν δεν είσαι προσεκτική, μπορεί να βρεθείς τον Ιανουάριο με άγχος πολύ μεγαλύτερο από αυτό των γιορτών.

Βοηθάει πολύ να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου για το τι μπορείς πραγματικά να ξοδέψεις χωρίς να πιεστείς. Οι γιορτές δεν είναι διαγωνισμός γενναιοδωρίας, ούτε επίδειξη. Το συναίσθημα πίσω από ένα δώρο έχει μεγαλύτερη αξία από την τιμή του.

Αν τα οικονομικά σου είναι περιορισμένα, δεν χρειάζεται να νιώθεις μειονεκτικά. Ένα χειροποίητο γλυκό, μια ωραία κάρτα, μια ζεστή αγκαλιά, λίγος χρόνος αφιερωμένος ουσιαστικά σε κάποιον, είναι δώρα που μένουν περισσότερο από οποιοδήποτε ακριβό αντικείμενο.

Όταν βάζεις όρια στα οικονομικά σου, στην πραγματικότητα προστατεύεις την ψυχική σου ηρεμία για μετά τις γιορτές. Και αυτό είναι δώρο προς τον μελλοντικό σου εαυτό.

Τίμησε όσους λείπουν, χωρίς να πιέζεις τον εαυτό σου να «ξεχάσει»

Για πολλές γυναίκες, οι γιορτές ξυπνούν μνήμες. Αν έχεις χάσει κάποιον δικό σου, αν δεν μπορείς να είσαι με ανθρώπους που αγαπάς, αν αισθάνεσαι ότι κάτι λείπει από το τραπέζι, είναι φυσιολογικό να νιώθεις μια θλίψη, ακόμη κι αν γύρω σου όλα μοιάζουν χαρούμενα.

Δεν χρειάζεται να κρύψεις αυτά τα συναισθήματα ούτε να τα καταπνίξεις για να μη «χαλάσεις τη γιορτή». Μπορείς να επιτρέψεις στον εαυτό σου να συγκινηθεί, να κλάψει, να σιωπήσει για λίγο.

Αν το νιώθεις, μπορείς να δημιουργήσεις ένα μικρό προσωπικό «τελετουργικό» για αυτούς που λείπουν: να ανάψεις ένα κερί, να θυμηθείς μια όμορφη κοινή στιγμή, να μαγειρέψεις κάτι που αγαπούσαν, να μιλήσεις γι’ αυτούς σε κάποιον άνθρωπο που σε καταλαβαίνει. Με αυτόν τον τρόπο, δεν τους σβήνεις από τη ζωή σου, τους φέρνεις μαζί σου μ’ έναν τρυφερό, ήρεμο τρόπο.

Κι αν αισθάνεσαι πολύ μόνη, ίσως σε βοηθήσει να στραφείς προς τους άλλους μέσα από μια πράξη προσφοράς. Λίγες ώρες εθελοντισμού ή μια κίνηση στήριξης σε κάποιον που ξέρεις ότι περνά δύσκολα, συχνά απαλύνουν και τη δική σου μοναξιά.

Μη φοβάσαι να πεις «όχι»

Ένα από τα πιο μεγάλα δώρα που μπορείς να κάνεις στον εαυτό σου αυτές τις γιορτές είναι η απόφαση να μη λες «ναι» σε όλα. Δεν είσαι υποχρεωμένη να πας σε κάθε τραπέζι, να βλέπεις κάθε άνθρωπο που σε καλεί, να συμμετέχεις σε κάθε οικογενειακή ή κοινωνική υποχρέωση, ειδικά όταν μέσα σου νιώθεις ότι δεν έχεις άλλο χώρο.

Το «όχι» δεν είναι αγένεια, ούτε απόρριψη. Είναι όριο. Και τα όρια είναι ο τρόπος που δείχνεις σε σένα και στους άλλους πόσο σε σέβεσαι.

Μπορείς να αρνηθείς ευγενικά, χωρίς να δίνεις ατελείωτες εξηγήσεις. Μπορείς να πεις ότι αυτή την περίοδο χρειάζεσαι χρόνο ξεκούρασης, ότι έχεις ήδη άλλες υποχρεώσεις, ότι θα χαρείς να βρεθείτε κάποια άλλη στιγμή. Όσο περισσότερο εξασκείσαι να προστατεύεις τον χρόνο και την ενέργειά σου, τόσο λιγότερο θα σε πνίγει το άγχος.

Πώς καταλαβαίνεις ότι το άγχος των γιορτών σ’ έχει επηρεάσει περισσότερο απ’ όσο νομίζεις;

Το άγχος των γιορτών μοιάζει πολύ με το καθημερινό στρες, απλώς συχνά είναι πιο έντονο. Μπορεί να παρατηρήσεις ότι είσαι πιο νευρική, ότι δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς, ότι ξυπνάς κουρασμένη, ότι έχεις συχνούς πονοκεφάλους ή πόνους στον αυχένα και στην πλάτη. Ίσως να πιάνεις τον εαυτό σου να έχει ξεσπάσματα για μικρά πράγματα ή να νιώθει μια μόνιμη θλίψη, σαν να μην μπορεί να χαρεί πραγματικά τίποτα.

Αν καταλαβαίνεις ότι αυτό δεν είναι απλώς μια «κουραστική βδομάδα», αλλά μια κατάσταση που συνεχίζεται, είναι σημαντικό να μη την προσπερνάς. Το σώμα και η ψυχή σου προσπαθούν να σου μιλήσουν.

Πότε είναι καλή ιδέα να ζητήσεις βοήθεια;

Το ότι νιώθεις πιεσμένη στις γιορτές δεν σημαίνει από μόνο του ότι έχεις κάποια διαταραχή. Όμως, αν βλέπεις ότι η διάθεσή σου παραμένει πεσμένη για μεγάλο διάστημα, αν το άγχος δεν υποχωρεί όταν οι γιορτές τελειώσουν, αν δεν βρίσκεις χαρά σε πράγματα που σου άρεσαν παλιότερα ή αν η λειτουργικότητά σου στην καθημερινότητα επηρεάζεται, τότε αξίζει να σκεφτείς σοβαρά το ενδεχόμενο να μιλήσεις μ’ έναν ειδικό ψυχικής υγείας.

Ένας ψυχολόγος ή ψυχίατρος μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις αν αυτό που βιώνεις είναι απλώς έντονο στρες λόγω συνθηκών ή αν υπάρχει κάτι βαθύτερο, όπως κατάθλιψη με εποχικό μοτίβο. Μπορεί επίσης να σου δώσει εργαλεία και τρόπους διαχείρισης, προσαρμοσμένους σε σένα. Το να ζητήσεις βοήθεια δεν σε κάνει αδύναμη, είναι ένδειξη ωριμότητας και αυτοφροντίδας.

Η ουσία: οι γιορτές δεν χρειάζεται να είναι τέλειες για να είναι όμορφες

Ίσως έχεις μέσα σου μια εικόνα για το πώς «πρέπει» να είναι οι γιορτές: τέλειο σπίτι, αψεγάδιαστα τραπέζια, όλοι χαμογελαστοί, κανείς δεν τσακώνεται, όλα στην εντέλεια. Η ζωή όμως δεν είναι διαφήμιση. Είναι μίξη από γέλια, κούραση, μικρές συγκρούσεις, αγκαλιές, παρεξηγήσεις, συμφιλιώσεις, στιγμές σιωπής και στιγμές έντονης χαράς.

Δεν χρειάζεται να κυνηγήσεις την τελειότητα για να περάσεις καλά. Χρειάζεται να είσαι πιο κοντά σε εσένα. Να ακούς τι νιώθεις, να σέβεσαι τα όριά σου, να φροντίζεις το σώμα και το μυαλό σου, να επιλέγεις πού θα δώσεις την ενέργειά σου και πού όχι.

Όσο μαθαίνεις να διαχειρίζεσαι το καθημερινό σου στρες, τόσο πιο έτοιμη θα είσαι να αντιμετωπίσεις και αυτό των γιορτών. Και, σιγά σιγά, οι γιορτές μπορούν να πάψουν να είναι μια περίοδος που απλώς «αντέχεις» και να γίνουν ένα διάλειμμα που, έστω και με τις ατέλειές του, σε γεμίζει.

Το σημαντικό είναι ένα: μέσα σε όλη τη φροντίδα που δίνεις στους άλλους, να μην ξεχάσεις τη γυναίκα που βλέπεις κάθε μέρα στον καθρέφτη. Αυτή αξίζει την ίδια αγάπη, την ίδια τρυφερότητα και την ίδια κατανόηση με όλους τους υπόλοιπους.