Εχεις βρεθεί ποτέ να γνωρίζεις κάποιον και μέσα σε λίγες μέρες να σκέφτεσαι «αυτός είναι, βρήκα τον άνθρωπό μου»; Να χτίζεις σενάρια στο μυαλό σου, να δένεσαι συναισθηματικά πριν καν τον γνωρίσεις πραγματικά; Αν αυτό σου έχει τύχει μία–δύο φορές, είναι ανθρώπινο. Αν όμως είναι μοτίβο στη ζωή σου, αν σχεδόν κάθε γνωριμία μοιάζει «μοιραία» από την πρώτη στιγμή, τότε αξίζει να γνωρίσεις έναν όρο: emophilia.

Η emophilia δεν είναι επίσημη ψυχιατρική διάγνωση, ούτε «ταμπέλα» για να κολλήσεις στον εαυτό σου. Είναι ένας όρος που περιγράφει την τάση να ερωτεύεσαι πολύ εύκολα, πολύ γρήγορα και πολύ συχνά, χωρίς να έχεις προλάβει να γνωρίσεις ουσιαστικά τον άλλον. Μιλάμε για ένα σταθερό μοτίβο μέσα στα χρόνια, όχι για μία μεμονωμένη σχέση όπου απλώς παρασύρθηκες. Στην αρχή μπορεί να μοιάζει ρομαντικό, έντονο, «σαν ταινία». Στην πράξη όμως μπορεί να σε οδηγεί ξανά και ξανά σε σχέσεις που σε πληγώνουν, σε απογοητεύουν ή σε βάζουν σε κίνδυνο.

Πώς μοιάζει αυτό στην καθημερινή ζωή σου

Αν έχεις emophilia, το πιο πιθανό είναι ότι νιώθεις ερωτευμένη πολύ πριν προλάβεις να δεις ποιος είναι πραγματικά ο άνθρωπος απέναντί σου. Μπορεί να τον ιδεοποιείς από τις πρώτες μέρες, να σκέφτεσαι ότι είναι «ο ένας», χωρίς να έχει δείξει ακόμη με πράξεις ότι αξίζει τόσο χώρο στην καρδιά και στη ζωή σου.

Ίσως παρατηρείς στον εαυτό σου ότι γαντζώνεσαι γρήγορα, δένεσαι συναισθηματικά από την αρχή, κάνεις μεγάλα σχέδια, επενδύεις χρόνο, ενέργεια, φαντασία, πριν δεις αν αυτός ο άνθρωπος ταιριάζει πραγματικά με τις αξίες σου, με τις ανάγκες σου, με τον τρόπο που θέλεις να ζεις. Και επειδή η ανάγκη σου να νιώσεις ερωτευμένη είναι τόσο δυνατή, μπορεί χωρίς να το καταλαβαίνεις να αγνοείς σημάδια που σε προειδοποιούν ότι κάτι δεν πάει καλά.

Μπορεί να πιάνεις τον εαυτό σου να δικαιολογεί συμπεριφορές που σε πληγώνουν, να «μην βλέπεις» προειδοποιητικά σημάδια ή να τα υποτιμάς. Να μένεις σε σχέσεις που από νωρίς δείχνουν τοξικές ή ανισόρροπες, επειδή έχεις ήδη χτίσει μέσα σου την εικόνα ότι «αυτός είναι», άρα πρέπει να τα καταφέρετε με κάθε κόστος.

Κάποιες φορές, αυτό συνδέεται και με ριψοκίνδυνη συμπεριφορά: να δίνεσαι πολύ γρήγορα, να βιάζεσαι να κάνεις βήματα που υπό άλλες συνθήκες θα έκανες πιο σταδιακά, να εμπιστεύεσαι χωρίς φίλτρο, να συμμετέχεις σε πράγματα που δεν σε κάνουν να νιώθεις πραγματικά ασφαλής, απλώς και μόνο επειδή νιώθεις «είμαστε πλασμένοι ο ένας για τον άλλον». Όσο πιο πολύ βυθίζεσαι σε αυτό το συναίσθημα, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να κάνεις πίσω όταν αρχίζεις να βλέπεις την πραγματικότητα.

Γιατί μπορεί να ερωτεύεσαι τόσο εύκολα και γρήγορα

Δεν υπάρχει μία ξεκάθαρη, «μαθηματική» αιτία για την emophilia. Μπλέκονται πολλοί παράγοντες: βιολογία, εμπειρίες, χαρακτήρας, ανάγκες. Κάποιες έρευνες αναφέρουν ότι μπορεί να σχετίζεται με τον τρόπο που λειτουργούν στον εγκέφαλό σου οι «ευχάριστες» χημικές ουσίες, όπως η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη. Το έντονο ερωτικό σκίρτημα, η αίσθηση ότι «πέφτεις με τα μούτρα», συνοδεύεται από ένα ισχυρό χημικό «high». Αν έχεις μάθει να κυνηγάς αυτή την αίσθηση, μπορεί ασυνείδητα να αναζητάς ξανά και ξανά το ξεκίνημα μιας σχέσης – εκεί όπου όλα είναι καινούργια, λαμπερά και χωρίς σαφή όρια.

Παίζει ρόλο και η ιστορία σου με τις σχέσεις και την αγάπη. Αν έχεις μεγαλώσει με ελλιπή συναισθηματική ασφάλεια, αν έχεις πληγωθεί, αν έχεις νιώσει ότι σε παρατάνε, μπορεί βαθιά μέσα σου να διψάς τόσο πολύ για σύνδεση, ώστε να «πιάνεσαι» γρήγορα από κάθε άνθρωπο που σου δείχνει ενδιαφέρον. Η επιθυμία να μην είσαι μόνη, να ανήκεις κάπου, να νιώσεις ότι κάποιος σε επιλέγει, μπορεί να σε κάνει να ερωτεύεσαι την ιδέα της σχέσης περισσότερο από τον ίδιο τον άνθρωπο.

Υπάρχει και η πλευρά των προτύπων που έχεις μέσα στο μυαλό σου. Αν έχεις συνηθίσει να συνδέεις τον έρωτα με ένταση, δράμα, ανασφάλεια και μεγάλες δηλώσεις από την αρχή, μπορεί να μπερδέψεις την ηρεμία με «βαρεμάρα» και να κυνηγάς ασυνείδητα τα roller coaster συναισθήματα. Κάπως έτσι, χωρίς να το θέλεις, μπορεί να προσελκύεις ή να επιλέγεις ανθρώπους που είναι εγωκεντρικοί, χειριστικοί ή και ναρκισσιστές, ακριβώς επειδή αφήνεσαι στην πρώτη χημεία χωρίς να περιμένεις να δεις αν είναι πραγματικά ασφαλείς για σένα.

Πώς επηρεάζει τις σχέσεις σου

Η emophilia μπορεί να κάνει τις σχέσεις σου ασταθείς, είτε πολύ σύντομες, είτε υπερβολικά παρατεταμένες ενώ δεν σου κάνουν καλό. Μπορεί να μπαίνεις γρήγορα βαθιά, να μιλάς για «πάντα» σε ανθρώπους που δεν γνωρίζεις ακόμη, να κάνεις σχέδια ζωής πριν δεις αν ο άλλος είναι συναισθηματικά διαθέσιμος, ώριμος ή έστω συνεπής. Μετά, όταν το αρχικό «high» σβήνει και έρχονται στην επιφάνεια πλευρές που δεν είχες δει, νιώθεις παγιδευμένη: έχεις ήδη δεθεί, έχεις ήδη επενδύσει, έχεις ήδη υποσχεθεί πράγματα.

Κάποιες φορές αυτό οδηγεί στο να κόβονται οι σχέσεις απότομα, ακριβώς επειδή το όνειρο καταρρέει και νιώθεις ότι δεν μπορείς να αντέξεις την απογοήτευση. Άλλες φορές, όμως, σε κρατάει μέσα σε σχέσεις που δεν είναι καλές για σένα. Επειδή έχεις τόσο μεγάλη ανάγκη να πιστέψεις ότι «αυτή τη φορά είναι αληθινό», μπορεί να μένεις, να δικαιολογείς, να ανέχεσαι, να προσπαθείς να «σώσεις» κάτι που στην ουσία δεν πατάει σε γερά θεμέλια.

Κάπως έτσι, η emophilia μπορεί να σου στερήσει κάτι πολύ σημαντικό: το βάθος. Όταν «φουλάρεις» από την αρχή με υπερβολικές προσδοκίες και ένταση, πολλές φορές δεν αφήνεις χώρο σε μια σχέση να αναπτυχθεί αργά, ρεαλιστικά, αληθινά. Δεν δίνεις στον άλλον την ευκαιρία να σου δείξει σταδιακά ποιος είναι, ούτε δίνεις σε εσένα χρόνο να νιώσεις αν είσαι πραγματικά ο εαυτός σου μαζί του. Αντιθέτως, προσαρμόζεσαι γρήγορα σε αυτό που νομίζεις ότι πρέπει να είσαι μέσα σε αυτό το ρομάντζο.

Πώς μπορείς να αρχίσεις να αλλάζεις αυτό το μοτίβο

Το πρώτο βήμα είναι να παραδεχτείς μέσα σου ότι αυτό το μοτίβο υπάρχει. Όχι με αυτοκριτική τύπου «είμαι χαζή που ερωτεύομαι έτσι», αλλά με τρυφερή ειλικρίνεια: «Έχω την τάση να δένομαι πολύ γρήγορα και αυτό με έχει πληγώσει. Θέλω να το φροντίσω». Από εκεί και πέρα, μπορείς να κάνεις κάποιες πολύ συγκεκριμένες κινήσεις.

Μπορείς να κάτσεις με ησυχία και να γράψεις, με όσο γίνεται περισσότερη σοβαρότητα, ποια είναι για σένα τα θετικά στοιχεία και ποια τα προειδοποιητικά σημάδια σε μια σχέση. Τι είναι επιθυμία, όπως γοητεία, χιούμορ, εμφάνιση και τι είναι πραγματικά αδιαπραγμάτευτο; Τι δεν θέλεις σε καμία περίπτωση να υπάρχει: βία, υποτίμηση, ψέματα, ενεργός εθισμός, συναισθηματική ανασφάλεια, απιστία, έλλειψη σεβασμού. Όσο πιο καθαρά τα ονομάσεις, τόσο πιο εύκολα θα μπορείς να τα αναγνωρίσεις όταν εμφανιστούν και να μην τα κρύβεις κάτω από το χαλί επειδή «είσαι ερωτευμένη».

Έπειτα, έχει αξία να αρχίσεις να δίνεις μεγαλύτερη σημασία στην άποψη ανθρώπων που σε αγαπούν και σε ξέρουν. Αν φίλες, οικογένεια, άνθρωποι που εμπιστεύεσαι, σου λένε επανειλημμένα ότι βιάζεσαι, ότι δεν φαίνεται υγιές κάτι που ζεις, ότι βλέπουν σημάδια που εσύ δεν θέλεις να δεις, ίσως αξίζει να φρενάρεις. Δεν σημαίνει ότι θα ζεις τη ζωή σου με βάση τη γνώμη των άλλων, αλλά ότι θα αφήνεις μια χαραμάδα για σχόλια, ειδικά αν ξέρεις ότι το μοτίβο «ερωτεύομαι πολύ γρήγορα» σε έχει πληγώσει πολλές φορές στο παρελθόν.

Ένα ακόμη σημαντικό βήμα είναι να μάθεις να αντέχεις το «κενό». Να μην πηδάς από σχέση σε σχέση μόνο και μόνο γιατί δεν αντέχεις να είσαι μόνη. Ο χρόνος που είσαι single, όσο κι αν στην αρχή μοιάζει άβολος, είναι ίσως η καλύτερη ευκαιρία να γνωρίσεις πραγματικά τον εαυτό σου, τις ανάγκες σου, τις πληγές σου. Να δεις τι σε έλκει, τι σε τρομάζει, πού επαναλαμβάνεις μοτίβα που δεν σου κάνουν καλό. Όταν δεν είσαι τυφλωμένη από την ένταση μιας καινούργιας σχέσης, μπορείς να δουλέψεις πιο ήρεμα πάνω σε αυτά.

Η βοήθεια ενός ειδικού μπορεί να κάνει τη διαφορά

Αν νιώθεις ότι η emophilia σε έχει οδηγήσει σε πολλές πληγές, σε επικίνδυνες καταστάσεις ή σε επαναλαμβανόμενα λάθος μοτίβα, η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι τεράστια στήριξη. Ένας ειδικός μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις από πού έρχεται αυτή η ανάγκη να ερωτεύεσαι τόσο γρήγορα. Μπορεί να δουλέψετε μαζί πάνω σε θέματα αυτοεκτίμησης, ορίων, συναισθηματικής εξάρτησης, φόβου μοναξιάς, τραυμάτων από προηγούμενες σχέσεις ή από την παιδική σου ηλικία.

Και, κυρίως, μπορεί να σε βοηθήσει να μάθεις έναν διαφορετικό ρυθμό στις σχέσεις: να γνωρίζεις κάποιον πιο αργά, να δίνεις χρόνο στα λόγια να συναντήσουν τις πράξεις, να νιώθεις ασφαλής χωρίς να χρειάζεται να «κολλάς» αμέσως. Η αλλαγή δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη, αλλά κάθε φορά που βάζεις ένα μικρό φρένο, κάθε φορά που ακούς αυτό το μικρό «κάτσε να τον γνωρίσουμε πρώτα», χτίζεις μια καινούργια εκδοχή του εαυτού σου μέσα στις σχέσεις.

Το σημαντικό είναι να θυμάσαι ότι το να αγαπάς πολύ δεν είναι το πρόβλημα. Το θέμα είναι να μάθεις να αγαπάς με τρόπο που δεν σε διαλύει, που δεν σε εκθέτει σε κίνδυνο, που σου επιτρέπει να επιλέγεις, όχι απλώς να παρασύρεσαι. Δεν χρειάζεται να σταματήσεις να πιστεύεις στον έρωτα. Χρειάζεται να αποφασίσεις ότι πιστεύεις και στην αξία σου. Όταν αρχίσεις να βλέπεις τη δική σου καρδιά σαν κάτι που αξίζει προσοχή, προστασία και χρόνο, τότε δεν θα τη δίνεις τόσο εύκολα σε ανθρώπους που δεν την έχουν κερδίσει.

Και κάπου εκεί, μέσα από πιο αργές, πιο συνειδητές επιλογές, μπορεί να ανακαλύψεις αυτό που ίσως έψαχνες από την αρχή: μια σχέση με πραγματικό βάθος, αμοιβαιότητα και ασφάλεια, όχι απλώς άλλη μία δυνατή αρχή που τελειώνει πριν καν προλάβει να γίνει ιστορία.