Σίγουρα θα έχεις αναρωτηθεί γιατί με κάποιους ανθρώπους κουμπώνεις από το πρώτο λεπτό, ενώ με άλλους, που στα χαρτιά μοιάζουν ιδανικοί, κάτι δεν πάει καλά… Η αλήθεια είναι ότι η προσωπικότητά σου επηρεάζει τον τρόπο που συνδέεσαι με τους άλλους πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζεις. Όταν μιλάμε για σχέσεις, οι προσωπικότητες που αλληλοσυμπληρώνονται τείνουν να διαχειρίζονται καλύτερα τις εντάσεις και να χτίζουν πιο βαθιές συνδέσεις. Κι αν μάθεις να αναγνωρίζεις τον δικό σου τύπο και το πώς ταιριάζει ή διαφέρει από εκείνον του συντρόφου σου, μπορείς να καλλιεργήσεις πιο ουσιαστικές και γεμάτες σχέσεις.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν με τα πιο γνωστά εργαλεία που σε βοηθούν να καταλάβεις τον εαυτό σου. Πρώτο έρχεται το τεστ Myers-Briggs, γνωστό ως MBTI, που βασίζεται στη θεωρία των ψυχολογικών τύπων του Καρλ Γιουνγκ. Κατατάσσει τους ανθρώπους σε δεκαέξι διαφορετικούς τύπους προσωπικότητας, ο καθένας μ’ έναν κωδικό τεσσάρων γραμμάτων, που προκύπτει από συνδυασμούς χαρακτηριστικών όπως η εξωστρέφεια απέναντι στην εσωστρέφεια, η αίσθηση απέναντι στη διαίσθηση, η λογική απέναντι στο συναίσθημα και η οργάνωση απέναντι στον αυτοσχεδιασμό. Δεύτερο εργαλείο είναι το Εννεάγραμμα, που εξετάζει το γιατί συμπεριφερόμαστε όπως συμπεριφερόμαστε. Σε αντίθεση με το MBTI που εστιάζει στην εξωτερική συμπεριφορά, το Εννεάγραμμα μπαίνει βαθύτερα, στα εσωτερικά μας κίνητρα και τα συναισθηματικά μας μοτίβα, χωρίζοντας τους ανθρώπους σε εννέα τύπους με τις δικές τους επιθυμίες, φόβους και δρόμους εξέλιξης. Υπάρχει τέλος και το μοντέλο των Big Five, δηλαδή των πέντε μεγάλων χαρακτηριστικών, που αξιολογεί τον καθένα με βάση τη δεκτικότητα, την ευσυνειδησία, την εξωστρέφεια, τη συνεργατικότητα και τον νευρωτισμό. Έρευνες δείχνουν ότι οι σύντροφοι που βαθμολογούνται παρόμοια σε αυτά τα χαρακτηριστικά συχνά νιώθουν μεγαλύτερη ικανοποίηση και σταθερότητα, αφού για παράδειγμα δύο άνθρωποι με υψηλή συνεργατικότητα έχουν τις περισσότερες πιθανότητες για μια αρμονική σχέση.

Τι σημαίνει όμως πραγματικά να ταιριάζετε;

Η συμβατότητα είναι το πόσο καλά ευθυγραμμίζονται και αλληλοσυμπληρώνονται τα χαρακτηριστικά, οι συμπεριφορές και οι συναισθηματικές ανάγκες δύο ανθρώπων. Τα κοινά ενδιαφέροντα και χόμπι είναι ένα κομμάτι, αλλά αυτό που μετράει πραγματικά είναι ο τρόπος που αλληλεπιδράτε, που επικοινωνείτε και που στηρίζετε ο ένας τον άλλον στις μικρές και τις μεγάλες στιγμές της καθημερινότητας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να κάνετε ανοιχτές και ειλικρινείς κουβέντες για τις αξίες, τους στόχους και τις προσδοκίες σας. Τα τεστ προσωπικότητας μπορούν να σου δώσουν έναν δομημένο τρόπο να εξερευνήσεις τη συμβατότητα, ενώ ο χρόνος που περνάτε μαζί σε διαφορετικές καταστάσεις σου δείχνει πόσο καλά τα καταφέρνετε στις προκλήσεις και πόσο απολαμβάνετε ο ένας την παρέα του άλλου. Άλλωστε ακόμα και τα πιο δυνατά συναισθήματα δοκιμάζονται όταν δύο άνθρωποι δεν ταιριάζουν σε κάποια θεμελιώδη επίπεδα.

Όλες έχουμε ακούσει τη φράση πως τα αντίθετα έλκονται και πράγματι μπορεί να ισχύει. Άλλοτε δύο άνθρωποι με κοινές οπτικές τα πάνε υπέροχα, κι άλλοτε κάποιος που φέρνει στη ζωή σου μια εντελώς διαφορετική ματιά λειτουργεί εξίσου καλά. Το ότι δύο άνθρωποι μοιάζουν συμβατοί στα χαρτιά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα είναι και στην πράξη. Σκέψου το παράδειγμα ενός ζευγαριού όπου ο ένας περιγράφει τον εαυτό του ως ενσυναισθητικό, στοχαστικό και οργανωτικό τύπο, ενώ η σύντροφός του είναι πιο ενεργητική, αυθόρμητη και προσαρμοστική. Στα χαρτιά μοιάζουν αταίριαστοι, στην πραγματικότητα όμως δε θα μπορούσαν να είναι πιο ευτυχισμένοι. Εκείνος, που είναι πιο επιφυλακτικός, εκτιμά την περιπετειώδη της διάθεση, ενώ εκείνη παραδέχεται ότι κάποιες φορές χρειάζεται λίγη παραπάνω εσωτερική σκέψη στις αποφάσεις της κι εκεί ακριβώς έρχεται αυτός να τη συμπληρώσει.

Αν θες να δεις τα πράγματα μέσα από το Εννεάγραμμα, αξίζει να γνωρίσεις τους εννέα τύπους, που δεν απαντούν μόνο στο τι είμαστε αλλά και στο γιατί. Ο Τύπος Ένα είναι ο Μεταρρυθμιστής, με αρχές, σκοπό και αυτοέλεγχο. Ο Τύπος Δύο είναι ο Βοηθός, γενναιόδωρος, αρεσκόμενος να ευχαριστεί τους άλλους αλλά και κτητικός. Ο Τύπος Τρία είναι ο Επιτυχημένος, προσανατολισμένος στην επιτυχία, πρακτικός και προσαρμοστικός. Ο Τύπος Τέσσερα είναι ο Ατομικιστής, ευαίσθητος, εκφραστικός και δραματικός. Ο Τύπος Πέντε είναι ο Ερευνητής, οξυδερκής, καινοτόμος αλλά και μυστικοπαθής. Ο Τύπος Έξι είναι ο Πιστός, ελκυστικός, υπεύθυνος και κάπως αγχώδης. Ο Τύπος Επτά είναι ο Ενθουσιώδης, αυθόρμητος, ευέλικτος αλλά και διασκορπισμένος. Ο Τύπος Οκτώ είναι ο Προκλητικός, με αυτοπεποίθηση, αποφασιστικότητα και διάθεση για αντιπαράθεση. Και ο Τύπος Εννέα είναι ο Ειρηνοποιός, δεκτικός, καθησυχαστικός αλλά και εφησυχασμένος.

Για να καταλάβεις πώς παίζει αυτό στην πράξη, αν είσαι ένας Βοηθός δείχνεις την αγάπη σου βοηθώντας τους άλλους, όμως αν ο σύντροφός σου είναι ένας Ερευνητής ίσως τον βρεις λίγο απρόθυμο να δεχτεί τη βοήθειά σου, γιατί προτιμάει να είναι ανεξάρτητος και αυτάρκης. Η συμβατότητα στο Εννεάγραμμα δεν είναι θέμα τέλειου ταιριάσματος, είναι θέμα ισορροπίας και εξέλιξης, αναγνωρίζοντας ότι οι διαφορές βαθαίνουν την κατανόηση. Ένας Μεταρρυθμιστής μπορεί να μάθει από έναν Ενθουσιώδη να γίνεται πιο ευέλικτος, και ένας Ενθουσιώδης να επωφεληθεί από τη δομή και την πειθαρχία ενός Μεταρρυθμιστή.

Η συμβατότητα όμως ξεπερνάει τους τύπους προσωπικότητας, γιατί υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες που παίζουν καθοριστικό ρόλο. Πρώτα από όλα είναι οι κοινές αξίες. Όταν εσύ και ο σύντροφός σου μοιράζεστε παρόμοιες πεποιθήσεις για το τι μετράει στη ζωή, είτε αφορά την οικογένεια, είτε την καριέρα, είτε τις κοινωνικές σας αρχές, χτίζετε ένα γερό θεμέλιο που σας θυμίζει ότι θέλετε τα ίδια πράγματα, ακόμα και στις δύσκολες στιγμές. Έπειτα είναι η έλξη, σωματική ή πνευματική, που δεν είναι το μόνο που μετράει, αλλά δημιουργεί χημεία και βαθαίνει τη συναισθηματική σύνδεση. Ακολουθεί η επικοινωνία, ίσως ο πιο κρίσιμος παράγοντας, αφού πολλές σχέσεις ναυαγούν ακριβώς επειδή οι δύο άνθρωποι εκφράζονται με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Άλλοι είναι πιο άμεσοι κι άλλοι πιο διακριτικοί και το να κατανοείς και να προσαρμόζεσαι στον τρόπο που επικοινωνεί ο άλλος μπορεί να σβήσει πολλούς καβγάδες πριν καν ξεκινήσουν. Τέλος είναι οι συναισθηματικές ανάγκες, που συχνά συνδέονται με τον τύπο προσωπικότητας. Κάποιοι χρειάζονται συχνές επιβεβαιώσεις και τρυφερό άγγιγμα για να νιώσουν ότι τους αγαπούν, ενώ για άλλους οι μικρές πράξεις φροντίδας αξίζουν όσο τίποτα. Το ζητούμενο είναι να μάθεις τι κάνει τον σύντροφό σου να νιώθει αγαπημένος και να του το προσφέρεις σταθερά.

Πώς μπορείς λοιπόν στην πράξη να καταλάβεις αν ταιριάζετε;

Ξεκίνα κάνοντας ανοιχτές κουβέντες για τις βασικές σας αξίες. Τι μετράει πραγματικά για τον καθένα σας, θέλετε γάμο, παιδιά, μήπως μια μετακόμιση σε άλλη χώρα; Ίσως ανακαλύψεις ότι είστε πιο ευθυγραμμισμένοι απ’ όσο φανταζόσουν, ή ότι υπάρχουν σημεία να δουλέψετε μαζί. Στη συνέχεια παρατήρησε πώς επικοινωνείτε. Νιώθεις ότι σε ακούει και σε καταλαβαίνει όταν του μιλάς, και νιώθει το ίδιο κι εκείνος; Μια απλή αλλαγή, το να εστιάζεις σ’ αυτό που λέει ο άλλος αντί να ετοιμάζεις την απάντησή σου, μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά. Πρόσεξε επίσης πώς διαχειρίζεστε τις εντάσεις και τις δύσκολες κουβέντες. Ακούτε τις οπτικές ο ένας του άλλου και είστε πρόθυμοι να συμβιβαστείτε και να βρείτε λύση μαζί, ή βρίσκεστε συνέχεια σε σύγκρουση; Και πάνω απ’ όλα, δώσε προσοχή στο πώς σε κάνει να νιώθεις. Σε ανεβάζει και σε εμπνέει, ή σου φέρνει άγχος και αρνητικότητα; Ο σωστός σύντροφος βγάζει τον καλύτερο εαυτό σου και σε κάνει να νιώθεις ότι σε στηρίζουν και σε αγαπούν.

Κι αν διαπιστώσεις ότι εσύ και ο σύντροφός σου είστε αρκετά διαφορετικοί;

Καμία ανησυχία, γιατί οι διαφορετικές προσωπικότητες δεν είναι πρόβλημα, είναι μια υπέροχη ευκαιρία να βελτιώσετε τη σχέση σας. Το πρώτο βήμα είναι να σέβεστε τις διαφορές σας και να βλέπετε τα δυνατά σημεία του άλλου σαν αφορμή για εξέλιξη και όχι σαν πηγή σύγκρουσης. Αν για παράδειγμα ο ένας είναι πιο εσωστρεφής και ο άλλος πιο εξωστρεφής, μπορείτε να βρείτε ισορροπία προγραμματίζοντας κοινωνικές δραστηριότητες που απολαμβάνετε και οι δύο, σεβόμενοι ταυτόχρονα την ανάγκη του καθενός για προσωπικό χρόνο. Βοηθάει επίσης πολύ να εκφράζεσαι χρησιμοποιώντας μηνύματα σε πρώτο πρόσωπο, λέγοντας για παράδειγμα πως νιώθεις πιεσμένη όταν αλλάζουν τα σχέδια την τελευταία στιγμή, αντί να κατηγορείς τον άλλον ότι αλλάζει συνέχεια τα πάντα. Εξάσκησε την ενεργητική ακρόαση, δηλαδή το να ακούς πραγματικά για να καταλάβεις και όχι απλώς για να απαντήσεις, γιατί είναι ένα ισχυρό εργαλείο που γεφυρώνει τις διαφορές. Και τέλος, βάλε ξεκάθαρα όρια στα πράγματα που μετράνε περισσότερο για σένα. Δεν χρειάζεται να θυσιάζεις τον εαυτό σου και την ευεξία σου για να κάνεις χώρο στους άλλους. Αν χρειάζεσαι λίγη ησυχία μετά τη δουλειά ή ο σύντροφός σου θέλει μια προειδοποίηση πριν από κάθε κοινωνική έξοδο, ο αμοιβαίος σεβασμός σε αυτές τις ανάγκες μειώνει τις τριβές.

Στο τέλος της ημέρας, θυμήσου ένα πράγμα. Κανείς δεν είναι εντελώς αταίριαστος με κανέναν. Καθώς μαθαίνεις να πλοηγείσαι στις διαφορές σας, μην ξεχνάς να αναγνωρίζεις και όλα όσα σας ενώνουν. Αυτό που μετράει πραγματικά είναι το πώς νιώθεις για τον άνθρωπό σου και πόσο αφοσιωμένοι είστε και οι δύο στη σχέση σας.