Το πρώτο πράγμα που σου έρχεται στο νου όταν ακούς την έκφραση «διατροφικές διαταραχές» είναι συνήθως γυναίκες με βουλιμία ή ανορεξία. Γυναίκες που παλεύουν με μία ύπουλη αρρώστια για να διατηρήσουν το βάρος τους, καταστρέφοντας όμως την υγεία τους. Τα τελευταία χρόνια της πανδημίας συνέβαλαν ώστε οι διαταραχές αυτές να επεκταθούν δυστυχώς και στα παιδιά.

Οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, ο εγκλεισμός και ο φόβος, οδήγησαν πολλούς να στραφούν σε πιο εύκολες και «έτοιμες» λύσεις όσον αφορά τα καθημερινά τους γεύματα. Επίσης, η αδυναμία φυσικής επαφής των παιδιών με φίλους και συμμαθητές τους κι η αύξηση του χρόνου που περνάνε καθημερινά μπροστά στις οθόνες οδήγησε σε περισσότερες αγχωτικές καταστάσεις που όταν τους ήταν δύσκολο να τις διαχειριστούν, έβρισκαν διέξοδο στο φαγητό.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα παιδιά και έφηβοι να γίνουν πιο ευάλωτοι στις διατροφικές αυτές ασθένειες. Έχει παρατηρηθεί μεγάλη αύξηση αυτών των διαγνώσεων στους νέους σε παγκόσμιο επίπεδο, έχουν σχεδόν υπερτετραπλασιαστεί. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να μας αφυπνίσει και να μας ωθήσει να δράσουμε προτού να είναι αργά.

Δεν ισχύει ότι οι διατροφικές διαταραχές επηρεάζουν μόνο τα κορίτσια ορισμένων δημογραφικών ομάδων καθώς και ότι δεν επηρεάζουν τους υπέρβαρους. Επίσης, οι διατροφικές διαταραχές δεν είναι μια επιλογή, δεν επιλέγει κάποιος τη βουλιμία ή την ανορεξία, είναι μια πάθηση, και όπως όλες οι παθήσεις χρειάζονται την κατάλληλη θεραπεία. Αν κάποιος αγνοήσει τα σημάδια, υποτιμήσει την κατάσταση και δεν την αντιμετωπίσει έγκαιρα, μπορεί να έχει μοιραίες συνέπειες για την υγεία του. Και φυσικά δεν φταίνε οι γονείς αν ένα παιδί παρουσιάσει διατροφικές διαταραχές. Όλοι οι άνθρωποι κινδυνεύουν από τις διαταραχές αυτές. Οι διατροφικές διαταραχές δεν κάνουν διακρίσεις.

Ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να προσέξει ένας γονιός;

  • Η στάση του παιδιού σχετικά με τις δίαιτες και την απώλεια βάρους, ειδικά αν αρχίσει να γίνεται πρωταρχικό θέμα συζήτησης.
  • Συχνά παράπονα για πόνους στο στομάχι ώστε να αποφύγει το φαγητό.
  • Εργαστηριακά ευρήματα που υποδηλώνουν υποσιτισμό, μετά πχ. από ένα checkup.
  • Παράλειψη γευμάτων ή κατανάλωση πολύ λιγότερων γευμάτων από το συνηθισμένο.
  • Ακραία ανησυχία για το σχήμα του σώματος του ή μερών του σώματός του.
  • Συχνά λιποθυμικά επεισόδια ή έλλειψη ενέργειας.
  • Οδοντικά προβλήματα από συχνό εμετό.
  • Ανησυχία για τις θερμίδες, τη διατροφή και την περιεκτικότητα των τροφών σε λίπος.
  • Όλο και πιο περιορισμένος αριθμός τροφίμων που δέχεται να καταναλώσει.
  • Υπερβολικός φόβος πνιγμού ή εμετού.

Πιο συγκεκριμένα, σημάδια ανορεξίας:

  • Δραματική απώλεια βάρους.
  • Συχνά σχόλια ότι το παιδί είναι «χοντρό», ή ότι πάχυνε και πρέπει να χάσει βάρος.
  • Υπερβολική γυμναστική.
  • Συνεχόμενη αίσθηση κρύου, ακόμα και σε εσωτερικούς χώρους με θέρμανση.

Σημάδια βουλιμίας:

  • Στοιχεία αδηφαγίας, όπως πολλά περιτυλίγματα στο δωμάτιό του ή κρυμμένα στα σκουπίδια.
  • Σημάδια εμετού, συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα, ειδικά μετά τα γεύματα.
  • Υπερβολική χρήση στοματικού διαλύματος, τσίχλας ή μέντας.
  • Διάβρωση των δοντιών.

Επίσης ένα παιδί με διατροφικές διαταραχές μπορεί να εκδηλώσει προβλήματα στις κοινωνικές του συναναστροφές. Ένα συχνό παράδειγμα είναι ότι με την πρόφαση ότι θέλουν να τρώνε υγιεινά, δεν δέχονται να φάνε ούτε ένα γλυκό ή ένα κομμάτι τούρτα σ’ ένα παιδικό πάρτι.

Θεραπεύονται οι διατροφικές διαταραχές;

Ναι, μπορούν να θεραπευτούν. Επειδή όμως το φαγητό είναι ζωτικής σημασίας για τη ζωή, ενσωματωμένο στην πολιτιστική και εθνική ταυτότητα του κάθε λαού και συχνά η ουσία της κοινωνικοποίησης, η ύπαρξη μιας διατροφικής διαταραχής μπορεί να παρουσιάσει λίγες δυσκολίες στη διαχείριση και τη θεραπεία της. Χρειάζεται υπομονή και κατάλληλη ενημέρωση για να επανέλθει ο οργανισμός στις κανονικές του λειτουργίες.

Εάν ανησυχείς ότι το παιδί σου μπορεί να έχει διατροφική διαταραχή, το πρώτο πράγμα που μπορείς να κάνεις είναι να το συζητήσεις μαζί του, να του εκφράσεις τις ανησυχίες σου και μετά να απευθυνθείς στον παιδίατρο σου για να σε κατευθύνει κατάλληλα. Επειδή δεν έχουν όλοι οι παιδίατροι την απαραίτητη ειδίκευση για αυτά τα θέματα, καλό θα είναι να βρεις κάποιον που εξειδικεύεται στις διατροφικές διαταραχές των παιδιών, ώστε να μπορέσει να κάνει σωστή διάγνωση.

Μπορείς να ακούσεις και το podcast μας με την Έρση Νιαώτη, για το πως κάποιος μπορεί να ξεφύγει και να νικήσει τις διατροφικές διαταραχές. Ένα παράδειγμα ζωής για όλους όσους παλεύουν με αυτές τις ασθένειες.

Η κατανόηση των ενδείξεων, των συμπτωμάτων και των θεραπευτικών επιλογών για τις διατροφικές διαταραχές μπορεί να σου δώσει τη δυνατότητα να βρεις την καλύτερη δυνατή βοήθεια για το παιδί σου. Δώσε σημασία και μην αγνοείς τα συμπτώματα! Η έγκαιρη αντιμετώπιση σώζει ζωές!

Πηγές: Journal of Adolescent Health, Johns Hopkins All Children’s Hospital & Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry