Εχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να σκέφτεται όλα όσα μπορεί να πάνε στραβά, ακόμα κι όταν δεν έχει συμβεί τίποτα ανησυχητικό; Ίσως περιμένεις μια σημαντική απάντηση, ετοιμάζεσαι για μια αλλαγή στη ζωή σου ή προσπαθείς να πάρεις μια δύσκολη απόφαση και ξαφνικά το μυαλό σου γεμίζει με αρνητικά σενάρια. Μέσα σε λίγα λεπτά, μια απλή αμφιβολία μπορεί να μετατραπεί σε ολόκληρη ιστορία με το χειρότερο δυνατό τέλος. Κι όμως, πόσο συχνά αναρωτιέσαι τι θα γινόταν αν όλα εξελίσσονταν καλύτερα από όσο περιμένεις; Αυτή η μικρή αλλαγή στον τρόπο που σκέφτεσαι μπορεί να γίνει η αρχή για μια πιο ήρεμη, αισιόδοξη και ισορροπημένη καθημερινότητα.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την τάση να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στις απειλές και στις δυσάρεστες πληροφορίες, ένα φαινόμενο που στην ψυχολογία ονομάζεται αρνητική προκατάληψη. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που μας βοηθά να αναγνωρίζουμε πιθανούς κινδύνους, αλλά μερικές φορές μας οδηγεί να ανησυχούμε υπερβολικά ακόμα και για καταστάσεις που δεν μπορούμε να προβλέψουμε. Όσο περισσότερο επαναλαμβάνουμε συγκεκριμένα αρνητικά σενάρια, τόσο πιο γνώριμος μπορεί να γίνεται αυτός ο τρόπος σκέψης. Τα καλά νέα είναι ότι μπορούμε να εξασκηθούμε στο να εξετάζουμε και άλλες πιθανότητες, χωρίς να αγνοούμε τα πραγματικά προβλήματα ή να πιέζουμε τον εαυτό μας να είναι συνεχώς χαρούμενος. Και εδώ ακριβώς έρχονται να βοηθήσουν δύο μικρές, αλλά πολύ δυνατές λέξεις, το «κι αν».

Γιατί το «κι αν» μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεσαι

Συνήθως χρησιμοποιούμε το «κι αν» όταν κάτι μας φοβίζει και θέλουμε να προετοιμαστούμε για το χειρότερο. Κι αν αποτύχω στη δουλειά, κι αν δεν με συμπαθούν, κι αν κάνω λάθος, κι αν χάσω μια ευκαιρία; Αυτές οι σκέψεις μπορεί να μοιάζουν με προσπάθεια προστασίας, όμως όταν επαναλαμβάνονται διαρκώς, καταλήγουν να ενισχύουν την ανησυχία και να εξαντλούν την ενέργειά μας. Η γνωσιακή αναπλαισίωση, μια τεχνική που χρησιμοποιείται και στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μας ενθαρρύνει να εξετάζουμε τις σκέψεις μας από διαφορετική οπτική γωνία. Αντί λοιπόν να αναρωτιέσαι μόνο τι μπορεί να πάει στραβά, μπορείς να αρχίσεις να σκέφτεσαι τι θα μπορούσε να πάει καλά, τι βρίσκεται πραγματικά στον έλεγχό σου και ποιες δυνατότητες ίσως δεν έχεις προσέξει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα εξαφανιστούν οι δυσκολίες ή ότι αρκεί να σκέφτεσαι θετικά για να συμβούν όλα όσα επιθυμείς. Σημαίνει απλώς ότι επιτρέπεις στον εαυτό σου να δει περισσότερες από μία πιθανές εκβάσεις, αντί να αντιμετωπίζει το χειρότερο σενάριο σαν βεβαιότητα. Όταν αισθανθείς ότι οι σκέψεις σου αρχίζουν να σε παρασύρουν, δοκίμασε να σταματήσεις για λίγο και να πάρεις μερικές αργές, βαθιές αναπνοές. Στη συνέχεια, αναγνώρισε τη σκέψη που σε απασχολεί, διάλεξε μία από τις παρακάτω ερωτήσεις και προσπάθησε να την εξετάσεις με περιέργεια και κατανόηση. Δεν χρειάζεται να αλλάξει αμέσως ολόκληρη η διάθεσή σου, αφού ακόμα και μια μικρή μετατόπιση προς μια πιο ισορροπημένη σκέψη είναι ένα σημαντικό βήμα.

1. Κι αν συμβεί το καλύτερο δυνατό;

Όταν σκέφτεσαι το μέλλον, ίσως έχεις συνηθίσει να προετοιμάζεσαι για όλα όσα θα μπορούσαν να πάνε στραβά. Τι θα γινόταν όμως αν αφιέρωνες λίγο χρόνο και στο καλύτερο πιθανό σενάριο; Φαντάσου ότι η συνέντευξη πηγαίνει υπέροχα, η συζήτηση που φοβάσαι εξελίσσεται θετικά ή η ευκαιρία που περιμένεις τελικά εμφανίζεται. Δεν χρειάζεται να πιστέψεις ότι όλα θα γίνουν τέλεια, αλλά να θυμηθείς ότι το αρνητικό αποτέλεσμα δεν είναι το μοναδικό ενδεχόμενο. Μερικές φορές, το να επιτρέψεις στον εαυτό σου να ελπίζει είναι από μόνο του μια πράξη αισιοδοξίας.

2. Κι αν συμβεί το χειρότερο, αλλά καταφέρω να το αντιμετωπίσω;

Υπάρχουν καταστάσεις που δεν εξελίσσονται όπως θα θέλαμε, όσο κι αν προσπαθούμε να τις ελέγξουμε. Μια απογοήτευση, μια απώλεια ή μια μεγάλη αλλαγή μπορεί να μας πληγώσει βαθιά και να χρειαστεί χρόνο για να τη διαχειριστούμε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μια δύσκολη εμπειρία θα καθορίσει ολόκληρο το μέλλον μας. Σκέψου πόσες φορές στο παρελθόν αντιμετώπισες κάτι που αρχικά σου φαινόταν αδύνατο και τελικά βρήκες, ίσως με βοήθεια, έναν τρόπο να συνεχίσεις. Δεν χρειάζεται να είσαι πάντα δυνατή, αρκεί να θυμάσαι ότι μπορείς να αναζητήσεις στήριξη και να προχωρήσεις με τον δικό σου ρυθμό.

3. Κι αν αυτή η δυσκολία κρύβει μια απρόσμενη ευκαιρία;

Δεν είναι κάθε εμπόδιο μια ευκαιρία και δεν χρειάζεται να βρίσκεις κάτι θετικό σε κάθε δυσάρεστη εμπειρία. Ωστόσο, μερικές φορές μια κατάσταση που αρχικά μοιάζει απογοητευτική μπορεί να μας οδηγήσει σε μια διαφορετική, πιο κατάλληλη κατεύθυνση. Μια δουλειά που δεν πήρες ίσως σε παρακινήσει να εξερευνήσεις έναν επαγγελματικό χώρο που δεν είχες σκεφτεί. Μια αλλαγή στα σχέδιά σου μπορεί να δημιουργήσει χώρο για κάτι που ταιριάζει περισσότερο στις σημερινές σου ανάγκες. Αντί να πιέζεις τον εαυτό σου να ανακαλύψει αμέσως το καλό, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι η ιστορία δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα.

4. Κι αν τελικά όλα βρουν τον δρόμο τους;

Όταν βρίσκεσαι στη μέση μιας δύσκολης περιόδου, είναι φυσικό να δυσκολεύεσαι να φανταστείς μια θετική εξέλιξη. Δεν γνωρίζεις όλα όσα πρόκειται να συμβούν και αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να σε κάνει να αισθάνεσαι ανασφάλεια. Όμως το γεγονός ότι δεν βλέπεις ακόμα τη λύση δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Ίσως χρειάζεσαι περισσότερο χρόνο, περισσότερες πληροφορίες ή μια συζήτηση που θα σου δώσει μια διαφορετική οπτική. Δοκίμασε να αντικαταστήσεις το «τίποτα δεν θα αλλάξει» με τη σκέψη ότι πολλά πράγματα παραμένουν ανοιχτά.

5. Κι αν εμπιστευτώ λίγο περισσότερο τη διαδικασία;

Δεν μπορείς να έχεις πάντα ξεκάθαρες απαντήσεις για το πού οδηγεί κάθε απόφαση. Υπάρχουν περίοδοι που κάνεις όσα περνούν από το χέρι σου, αλλά τα αποτελέσματα χρειάζονται χρόνο. Αντί να προσπαθείς να προβλέψεις κάθε πιθανή εξέλιξη, μπορείς να εστιάσεις στο επόμενο μικρό βήμα που βρίσκεται στον έλεγχό σου. Η εμπιστοσύνη στη διαδικασία δεν σημαίνει παθητική αναμονή, αλλά αποδοχή ότι δεν εξαρτώνται τα πάντα από εσένα. Και αυτή η συνειδητοποίηση μπορεί να σου προσφέρει μια απροσδόκητη αίσθηση ελευθερίας.

6. Κι αν μπορώ να αγαπηθώ περισσότερο απ’ όσο φαντάζομαι;

Μετά από έναν χωρισμό ή μια συναισθηματική απογοήτευση, μπορεί να αισθάνεσαι πως δεν θα ξαναζήσεις ποτέ κάτι εξίσου όμορφο. Ο πόνος της στιγμής συχνά μας κάνει να πιστεύουμε ότι όσα χάσαμε ήταν μοναδικά και αναντικατάστατα. Όμως η αγάπη δεν είναι ένα περιορισμένο απόθεμα που εξαντλείται μετά από μια δύσκολη εμπειρία. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχεις γνωρίσει ακόμα, σχέσεις που μπορούν να εξελιχθούν διαφορετικά και νέοι τρόποι να αισθανθείς συναισθηματική σύνδεση. Το σημαντικότερο είναι να μην ξεχνάς ότι αξίζεις αγάπη, ακόμα κι όταν κάποιος άλλος δεν μπόρεσε να σου την προσφέρει όπως τη χρειαζόσουν.

7. Κι αν γνωρίζω ήδη την απάντηση που αναζητώ;

Πόσες φορές έχεις ζητήσει τη γνώμη όλων των φίλων σου για κάτι που βαθιά μέσα σου ήξερες ήδη πώς ήθελες να χειριστείς; Μερικές φορές, αναζητούμε συνεχώς επιβεβαίωση επειδή φοβόμαστε μήπως πάρουμε τη λάθος απόφαση. Ωστόσο, όταν σταματάς για λίγο να ακούς όλες τις εξωτερικές φωνές, μπορείς να αναγνωρίσεις καλύτερα τις δικές σου ανάγκες και επιθυμίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαίσθησή σου είναι πάντα σωστή ή ότι δεν χρειάζεσαι συμβουλές από ανθρώπους που εμπιστεύεσαι. Σημαίνει ότι αξίζει να δίνεις χώρο και στη δική σου κρίση, αντί να την αμφισβητείς αυτόματα.

8. Κι αν τα καλύτερα βρίσκονται ακόμα μπροστά μου;

Ένα δύσκολο παρελθόν μπορεί να κάνει το μέλλον να φαίνεται εξίσου απαιτητικό. Αν έχεις περάσει αρκετές απογοητεύσεις, ίσως φοβάσαι να πιστέψεις ότι σε περιμένουν πιο όμορφες στιγμές. Όμως οι προηγούμενες εμπειρίες σου δεν αποτελούν απόλυτη πρόβλεψη για όσα θα ακολουθήσουν. Η ζωή αλλάζει, οι συνθήκες μεταμορφώνονται και μαζί τους εξελίσσεσαι κι εσύ. Ίσως το επόμενο κεφάλαιό σου να κρύβει χαρές που σήμερα δεν μπορείς καν να φανταστείς.

9. Κι αν ήμουν πιο δυνατή απ’ όσο πίστευα;

Συχνά αναγνωρίζουμε τη δύναμή μας μόνο όταν κοιτάζουμε πίσω και βλέπουμε όσα έχουμε αντιμετωπίσει. Ίσως έχεις περάσει περιόδους που αισθανόσουν ότι δεν μπορείς να ανταποκριθείς στις απαιτήσεις της ζωής σου, αλλά παρ’ όλα αυτά συνέχισες. Η δύναμη δεν φαίνεται μόνο στις μεγάλες επιτυχίες, αλλά και στις μικρές καθημερινές προσπάθειες. Μπορεί να κρύβεται στο ότι ζήτησες βοήθεια, έβαλες ένα όριο ή επέτρεψες στον εαυτό σου να ξεκουραστεί. Αντί να μετράς μόνο όσα δεν κατάφερες, αναγνώρισε και όλα εκείνα που έχεις ήδη ξεπεράσει.

10. Κι αν είμαι αρκετή, ακριβώς όπως είμαι;

Η συνεχής σύγκριση με τους άλλους μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι χρειάζεται πάντα να κάνεις περισσότερα για να αξίζεις. Να γίνεις πιο επιτυχημένη, πιο όμορφη, πιο οργανωμένη ή πιο παραγωγική, λες και υπάρχει μια αόρατη λίστα που πρέπει διαρκώς να ολοκληρώνεις. Όμως η αξία σου δεν εξαρτάται από το πόσα καταφέρνεις ή από το αν ανταποκρίνεσαι στις προσδοκίες όλων. Μπορείς να θέλεις να εξελιχθείς και ταυτόχρονα να αποδέχεσαι τον εαυτό σου στο παρόν. Φαντάσου πόση ενέργεια θα εξοικονομούσες αν σταματούσες να προσπαθείς να αποδείξεις ότι είσαι αρκετή.

11. Κι αν πραγματοποιήσω όσα πραγματικά επιθυμώ;

Συχνά αφιερώνουμε περισσότερο χρόνο στο να φανταζόμαστε την αποτυχία παρά την επιτυχία. Κι όμως, έχει ενδιαφέρον να αναρωτηθείς πώς θα ένιωθες αν ένα σημαντικό όνειρό σου γινόταν πραγματικότητα. Πώς θα έμοιαζε η καθημερινότητά σου, τι θα άλλαζες και ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα ήθελες να κάνεις; Αυτή η σκέψη δεν αποτελεί εγγύηση ότι όλα θα συμβούν όπως τα σχεδιάζεις, αλλά μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις καλύτερα τι έχει ουσιαστική σημασία για εσένα. Μερικές φορές, το να επιτρέψεις στον εαυτό σου να ονειρευτεί είναι η αρχή για να θέσεις έναν πιο ξεκάθαρο στόχο.

12. Κι αν έχω περισσότερη υποστήριξη απ’ όση συνειδητοποιώ;

Όταν περνάς μια δύσκολη περίοδο, μπορεί να αισθάνεσαι ότι πρέπει να τα καταφέρεις όλα μόνη σου. Ίσως διστάζεις να μιλήσεις για όσα σε απασχολούν επειδή δεν θέλεις να επιβαρύνεις τους ανθρώπους γύρω σου. Ωστόσο, πολλές φορές υπάρχουν φίλοι, συγγενείς ή άλλοι άνθρωποι που θα ήθελαν να σε βοηθήσουν, αρκεί να γνωρίζουν τι χρειάζεσαι. Η υποστήριξη δεν είναι πάντα μια μεγάλη χειρονομία, αλλά μπορεί να είναι ένα τηλεφώνημα, μια πρακτική βοήθεια ή κάποιος που θα σε ακούσει χωρίς να σε κρίνει. Και αν το προσωπικό σου περιβάλλον δεν μπορεί να σου προσφέρει όσα χρειάζεσαι, θυμήσου ότι μπορείς να αναζητήσεις βοήθεια και από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.

13. Κι αν αυτή είναι η φορά που θα πετύχει;

Έπειτα από αρκετές αποτυχημένες προσπάθειες, είναι εύκολο να πιστέψεις ότι το αποτέλεσμα θα είναι πάντα το ίδιο. Όμως κάθε νέα προσπάθεια μπορεί να πραγματοποιείται κάτω από διαφορετικές συνθήκες, με περισσότερες γνώσεις και μεγαλύτερη εμπειρία. Ίσως αυτή τη φορά έχεις προετοιμαστεί καλύτερα ή έχεις αναγνωρίσει τι δεν λειτούργησε στο παρελθόν. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση επιτυχίας, αλλά ούτε και λόγος να θεωρείς την αποτυχία δεδομένη. Αν κάτι εξακολουθεί να έχει σημασία για εσένα, ίσως αξίζει να του δώσεις ακόμα μία ευκαιρία.

14. Κι αν μπορώ να διαχειριστώ περισσότερα απ’ όσα νομίζω;

Όταν οι υποχρεώσεις συσσωρεύονται, μπορεί να αισθάνεσαι ότι δεν θα προλάβεις ή δεν θα αντέξεις τίποτα από όσα έχεις μπροστά σου. Συχνά όμως σκεφτόμαστε όλες τις δυσκολίες ταυτόχρονα, σαν να πρέπει να τις αντιμετωπίσουμε μέσα σε μία ημέρα. Αντί να αναρωτιέσαι πώς θα τα καταφέρεις με τα πάντα, δοκίμασε να εστιάσεις σε αυτό που χρειάζεται την προσοχή σου τώρα. Η διαχείριση μιας δύσκολης κατάστασης μπορεί να σημαίνει απλώς ότι κάνεις ό,τι μπορείς σήμερα και αφήνεις τα υπόλοιπα για αύριο. Και φυσικά, το να αναγνωρίζεις τα όριά σου και να ζητάς βοήθεια είναι εξίσου σημαντικό με το να συνεχίζεις την προσπάθεια.

15. Κι αν είμαι ήδη πιο επιτυχημένη απ’ όσο πιστεύω;

Η επιτυχία δεν μετριέται μόνο με επαγγελματικούς τίτλους, χρήματα ή εντυπωσιακά επιτεύγματα. Μπορεί να βρίσκεται σε μια σχέση που φροντίζεις, σε μια συνήθεια που άλλαξες ή σε μια δυσκολία που κατάφερες να διαχειριστείς. Όταν συγκρίνεις τη ζωή σου με τις καλύτερες στιγμές που παρουσιάζουν οι άλλοι, είναι εύκολο να υποτιμήσεις τη δική σου πρόοδο. Δοκίμασε να σκεφτείς πού βρισκόσουν πριν από πέντε χρόνια και πόσα μικρά ή μεγάλα βήματα έχεις κάνει από τότε. Ίσως ανακαλύψεις ότι έχεις ήδη καταφέρει πράγματα που κάποτε αποτελούσαν σημαντικά όνειρα.

16. Κι αν δεν είμαι πραγματικά εγκλωβισμένη;

Υπάρχουν περίοδοι που νιώθεις ότι τίποτα δεν προχωρά και ότι όλες οι επιλογές σου οδηγούν στο ίδιο αδιέξοδο. Μπορεί όμως αυτό που σε δυσκολεύει να είναι ότι δεν έχεις ανακαλύψει ακόμα το επόμενο βήμα σου. Δοκίμασε να αναρωτηθείς ποια μικρή αλλαγή θα μπορούσε να σου δώσει περισσότερη ελευθερία κινήσεων. Ίσως χρειάζεται να αποκτήσεις μια νέα δεξιότητα, να ζητήσεις πληροφορίες ή να επανεξετάσεις έναν στόχο που δεν σε εκφράζει πια. Δεν λύνονται όλα εύκολα, αλλά η αναγνώριση μιας νέας επιλογής μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπεις την κατάστασή σου.

17. Κι αν μπορώ να νιώσω πιο ελεύθερη από σήμερα;

Μερικές φορές πιστεύουμε ότι θα αισθανθούμε πραγματικά ελεύθερες μόνο όταν εξαφανιστούν όλα τα προβλήματά μας. Περιμένουμε να αλλάξει η δουλειά, να βελτιωθεί η σχέση ή να έρθει η κατάλληλη στιγμή για να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να χαλαρώσει. Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον πόνο που προκαλεί μια πραγματική δυσκολία και στην επιπλέον ταλαιπωρία που μπορεί να δημιουργεί η συνεχής προσπάθεια να αποφύγουμε κάθε δυσάρεστο συναίσθημα. Η αποδοχή όσων αισθάνεσαι δεν σημαίνει παραίτηση ούτε ότι πρέπει να ανεχτείς μια κατάσταση που σε βλάπτει. Μπορεί απλώς να είναι το πρώτο βήμα για να σταματήσεις να πολεμάς τον εαυτό σου και να αναζητήσεις όσα πραγματικά μπορείς να αλλάξεις.

18. Κι αν είμαι πιο έξυπνη απ’ όσο μου αναγνωρίζω;

Η ανασφάλεια μπορεί να σε κάνει να αμφισβητείς ακόμα και τις ικανότητες που έχεις αποδείξει στην πράξη. Ίσως υποτιμάς τις γνώσεις σου, διστάζεις να εκφράσεις μια άποψη ή πιστεύεις ότι οι άλλοι γνωρίζουν πάντα περισσότερα. Όμως η ευφυΐα δεν εκφράζεται με έναν μόνο τρόπο και η ικανότητα να μαθαίνεις είναι εξίσου σημαντική με όσα ήδη γνωρίζεις. Θυμήσου περιπτώσεις στις οποίες βρήκες λύσεις, προσαρμόστηκες σε νέες συνθήκες ή έμαθες κάτι που αρχικά σου φαινόταν δύσκολο. Αξίζει να αντιμετωπίζεις τις ικανότητές σου με την ίδια αναγνώριση που θα έδειχνες σε μια φίλη σου.

19. Κι αν ο άλλος δεν είχε σκοπό να με πληγώσει;

Ένα άστοχο σχόλιο ή μια ψυχρή συμπεριφορά μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε απόρριψη. Πριν όμως καταλήξεις ότι κάποιος θέλησε συνειδητά να σε πληγώσει, σκέψου αν υπάρχει και κάποια διαφορετική εξήγηση. Ίσως ήταν κουρασμένος, αγχωμένος ή δεν αντιλήφθηκε πώς ακούστηκαν τα λόγια του. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοήσεις τα συναισθήματά σου ή να δικαιολογήσεις μια επαναλαμβανόμενη προσβλητική συμπεριφορά. Σημαίνει ότι μπορείς να ξεκινήσεις μια ειλικρινή συζήτηση χωρίς να θεωρείς εξαρχής δεδομένη την πρόθεση του άλλου.

20. Κι αν είμαι καλύτερα προετοιμασμένη απ’ όσο νομίζω;

Πριν από μια σημαντική παρουσίαση, μια εξέταση ή μια επαγγελματική συνάντηση, είναι φυσικό να αισθάνεσαι νευρικότητα. Μερικές φορές όμως το άγχος σε κάνει να ξεχνάς πόση δουλειά έχεις ήδη κάνει για να φτάσεις ως εδώ. Θυμήσου τις ώρες που αφιέρωσες, όσα μελέτησες και την εμπειρία που έχεις αποκτήσει. Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις κάθε πιθανή απάντηση ή να προβλέψεις κάθε ερώτηση για να ανταποκριθείς αποτελεσματικά. Ίσως είσαι πιο έτοιμη απ’ όσο σου επιτρέπει να δεις η ανησυχία της στιγμής.

21. Κι αν δεν είμαι η μόνη που αισθάνεται έτσι;

Όταν βιώνεις ένα δυσάρεστο συναίσθημα, μπορεί να σου φαίνεται ότι όλοι οι υπόλοιποι διαχειρίζονται τη ζωή τους καλύτερα από εσένα. Η ντροπή, η ζήλια, ο φόβος, η μοναξιά και η ανασφάλεια είναι όμως εμπειρίες που πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν κάποια στιγμή. Το γεγονός ότι δεν μιλούν ανοιχτά γι’ αυτές δεν σημαίνει ότι δεν τις αισθάνονται. Μια ειλικρινής συζήτηση με κάποιον που εμπιστεύεσαι μπορεί να σε βοηθήσει να νιώσεις λιγότερο απομονωμένη. Δεν χρειάζεται να συγκρίνεις τη δυσκολία σου με εκείνη των άλλων για να αναγνωρίσεις ότι τα συναισθήματά σου αξίζουν κατανόηση.

22. Κι αν είμαι ήδη έτοιμη για το επόμενο βήμα;

Μια νέα δουλειά, μια μετακόμιση, η επιστροφή στις σπουδές ή μια σημαντική προσωπική απόφαση μπορεί να σε γεμίσει αμφιβολίες. Ίσως περιμένεις τη στιγμή που θα αισθανθείς απόλυτα έτοιμη, χωρίς κανέναν φόβο και καμία ανασφάλεια. Στην πραγματικότητα, πολλές σημαντικές αλλαγές συνοδεύονται από αβεβαιότητα, ακόμα κι όταν έχουμε προετοιμαστεί αρκετά. Αν έχεις συγκεντρώσει τις απαραίτητες πληροφορίες και έχεις εξετάσει τις συνθήκες, μπορεί να μην χρειάζεται να περιμένεις μέχρι να εξαφανιστεί κάθε δισταγμός. Η ετοιμότητα δεν σημαίνει πάντα σιγουριά, αλλά πολλές φορές την ικανότητα να προχωράς με προσοχή και διάθεση να μάθεις.

23. Κι αν αυτό που συνέβη δεν είχε σχέση με εμένα;

Μια φίλη αργεί να απαντήσει στο μήνυμά σου και αμέσως σκέφτεσαι ότι έχει θυμώσει μαζί σου. Ένας συνάδελφος είναι απότομος και αναρωτιέσαι μήπως έκανες κάτι λάθος. Συχνά ερμηνεύουμε τη συμπεριφορά των άλλων μέσα από τις δικές μας ανασφάλειες, χωρίς να γνωρίζουμε πραγματικά τι συμβαίνει στη ζωή τους. Ίσως η αντίδρασή τους να σχετίζεται με την κούραση, τις προσωπικές τους δυσκολίες ή μια κατάσταση που δεν γνωρίζεις. Πριν φορτωθείς την ευθύνη για κάτι, αναρωτήσου αν υπάρχουν πραγματικά στοιχεία που δείχνουν ότι αφορά εσένα.

24. Κι αν ξυπνούσα αύριο και όλα ήταν όπως τα ονειρεύομαι;

Αυτή η ερώτηση θυμίζει την τεχνική της «θαυματουργής ερώτησης», που χρησιμοποιείται σε προσεγγίσεις ψυχοθεραπείας εστιασμένες στις λύσεις. Φαντάσου ότι ξυπνάς ένα πρωί και τα προβλήματα που σε απασχολούν έχουν λυθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Τι θα παρατηρούσες πρώτο, πώς θα ένιωθες και τι θα έκανες διαφορετικά μέσα στην ημέρα σου; Οι απαντήσεις σου μπορούν να σε βοηθήσουν να αναγνωρίσεις τις αλλαγές που πραγματικά επιθυμείς. Στη συνέχεια, σκέψου ποιο μικρό και ρεαλιστικό βήμα θα μπορούσες να κάνεις σήμερα για να πλησιάσεις λίγο περισσότερο αυτή την εικόνα.

25. Κι αν η παρουσία μου έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο πιστεύω;

Υπάρχουν στιγμές που μπορεί να νιώθεις αόρατη ή να αναρωτιέσαι αν όσα κάνεις έχουν πραγματική αξία. Ωστόσο, η σημασία της παρουσίας σου δεν μετριέται μόνο με εντυπωσιακές πράξεις ή με το πόση προσοχή λαμβάνεις από τους άλλους. Μια καλή κουβέντα, μια πράξη φροντίδας ή η υποστήριξη που προσφέρεις σε κάποιον μπορεί να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο απ’ όσο φαντάζεσαι. Και ακόμα κι αν δεν μπορείς να αναγνωρίσεις τέτοιες στιγμές, η αξία σου δεν εξαρτάται από το πόσο χρήσιμη αισθάνεσαι. Δοκίμασε να αντιμετωπίσεις τον εαυτό σου σαν έναν άνθρωπο που αξίζει αγάπη, σεβασμό και χώρο στη ζωή των άλλων.

26. Κι αν δεν είναι αλήθεια όλα όσα μου λένε οι αρνητικές σκέψεις μου;

Μια σκέψη μπορεί να είναι έντονη, επίμονη και τρομακτική χωρίς αυτό να σημαίνει ότι περιγράφει με ακρίβεια την πραγματικότητα. Όταν αισθάνεσαι άγχος, ο εγκέφαλός σου μπορεί να παρουσιάζει υποθέσεις σαν να είναι βεβαιότητες. Το «θα αποτύχω» ή το «κανείς δεν με συμπαθεί» είναι συμπεράσματα που αξίζει να εξετάσεις, όχι γεγονότα που πρέπει να αποδεχτείς χωρίς αμφισβήτηση. Αναρωτήσου ποιες αποδείξεις υποστηρίζουν αυτή τη σκέψη και ποιες πληροφορίες ίσως την αντικρούουν. Με αυτόν τον τρόπο μπορείς σταδιακά να αποκτήσεις μια πιο ισορροπημένη εικόνα της κατάστασης.

27. Κι αν μπορώ να ολοκληρώσω όσα πραγματικά χρειάζεται;

Μια γεμάτη λίστα υποχρεώσεων μπορεί να μοιάζει τρομακτική, ειδικά όταν προσπαθείς να κάνεις τα πάντα τέλεια. Αντί να σκέφτεσαι διαρκώς πόσα εκκρεμούν, δοκίμασε να ξεχωρίσεις όσα είναι πραγματικά σημαντικά και επείγοντα. Μπορεί να ανακαλύψεις ότι ορισμένες δουλειές μπορούν να περιμένουν, να απλοποιηθούν ή να μοιραστούν με άλλους. Η πίστη στις ικανότητές σου μπορεί να σε βοηθήσει να ξεκινήσεις, αλλά χρειάζεσαι επίσης ρεαλιστικό προγραμματισμό και επαρκή ξεκούραση. Δεν είναι απαραίτητο να τα κάνεις όλα για να θεωρήσεις την ημέρα σου επιτυχημένη.

28. Κι αν αρχίσω να βλέπω τον εαυτό μου ως ικανό;

Ο τρόπος που μιλάς στον εαυτό σου επηρεάζει συχνά το πώς προσεγγίζεις μια πρόκληση. Αν επαναλαμβάνεις ότι δεν μπορείς να τα καταφέρεις, είναι πιθανό να διστάζεις να δοκιμάσεις ακόμα και όταν έχεις τις απαραίτητες δεξιότητες. Αντίθετα, μια πιο υποστηρικτική στάση μπορεί να σε ενθαρρύνει να προσπαθήσεις και να μάθεις από την εμπειρία. Δεν χρειάζεται να πείσεις τον εαυτό σου ότι είσαι εξαιρετική σε όλα, αλλά να αναγνωρίσεις ότι μπορείς να αναπτύξεις τις ικανότητές σου. Ξεκίνα αντικαθιστώντας το «δεν μπορώ» με το «δεν ξέρω ακόμα πώς, αλλά μπορώ να το μάθω».

29. Κι αν οι επιλογές μου έχουν παίξει μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο αναγνωρίζω;

Όταν κάτι καλό συμβαίνει, ίσως το αποδίδεις αποκλειστικά στην τύχη ή στις συγκυρίες. Σκέψου όμως πόσες μικρές αποφάσεις, προσπάθειες και προσωπικές πρωτοβουλίες σε οδήγησαν μέχρι εκεί. Μπορεί να μην ελέγχεις κάθε γεγονός, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχεις συμβάλει καθόλου στις θετικές εξελίξεις της ζωής σου. Η αναγνώριση του δικού σου ρόλου μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή σου χωρίς να σε κάνει να υποτιμάς τη βοήθεια των άλλων. Δώσε λοιπόν στον εαυτό σου την αναγνώριση που του αξίζει για όσα κατάφερε με προσπάθεια και συνέπεια.

30. Κι αν σταματήσω να ανησυχώ τόσο για τη γνώμη των άλλων;

Πόσες φορές έχεις διστάσει να φορέσεις κάτι που σου αρέσει, να εκφράσεις μια άποψη ή να δοκιμάσεις μια νέα εμπειρία επειδή φοβήθηκες την κριτική; Η ανάγκη για αποδοχή είναι ανθρώπινη, αλλά όταν καθορίζει κάθε σου απόφαση μπορεί να περιορίσει την ελευθερία σου. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι είναι συχνά απασχολημένοι με τις δικές τους σκέψεις και ανησυχίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κανείς δεν θα σε κρίνει, αλλά ότι η πιθανότητα μιας αρνητικής γνώμης δεν χρειάζεται να καθορίζει τη ζωή σου. Αναρωτήσου τι θα επέλεγες αν έδινες μεγαλύτερη σημασία στις δικές σου αξίες παρά στις προσδοκίες των άλλων.

31. Κι αν τα καταφέρω εξαιρετικά σ’ αυτή την κατάσταση;

Πριν από μια σημαντική στιγμή, μπορεί να φαντάζεσαι όλα τα πιθανά λάθη που θα μπορούσες να κάνεις. Γιατί όμως να μην εξετάσεις και την πιθανότητα να ανταποκριθείς πολύ καλύτερα από όσο περιμένεις; Ίσως η παρουσίασή σου εντυπωσιάσει, η δύσκολη συζήτηση εξελιχθεί ομαλά ή η απόφαση που φοβάσαι αποδειχθεί σωστή. Η αίσθηση ότι μπορείς να επηρεάσεις θετικά ένα αποτέλεσμα ονομάζεται αυτοαποτελεσματικότητα και συνδέεται με την προθυμία μας να αντιμετωπίζουμε προκλήσεις. Δεν χρειάζεται να είσαι βέβαιη για την επιτυχία, αλλά μπορείς να επιτρέψεις στον εαυτό σου να πιστεύει ότι έχει πραγματικές πιθανότητες.

32. Κι αν η σημερινή ημέρα εξελιχθεί απρόσμενα όμορφα;

Μερικά πρωινά ξυπνάς με την αίσθηση ότι σε περιμένει μια ακόμα κουραστική ημέρα. Ίσως έχεις πολλές υποχρεώσεις ή απλώς δεν βρίσκεσαι στην καλύτερη διάθεσή σου. Ωστόσο, δεν μπορείς να γνωρίζεις από πριν όλες τις μικρές χαρές που μπορεί να εμφανιστούν στην πορεία. Ένα ευχάριστο μήνυμα, μια τυχαία συνάντηση ή μια στιγμή ηρεμίας μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βιώνεις την ημέρα σου. Αντί να προεξοφλείς ότι όλα θα είναι δύσκολα, άφησε λίγο χώρο για μια όμορφη έκπληξη.

33. Κι αν αυτό που με απασχολεί σήμερα δεν έχει σημασία σε λίγα χρόνια;

Όταν κάτι σε στενοχωρεί, είναι εύκολο να του δώσεις μεγαλύτερες διαστάσεις από όσες πραγματικά έχει. Μια αμήχανη στιγμή, ένα μικρό λάθος ή μια δυσάρεστη συζήτηση μπορεί να μοιάζει τεράστια όταν βρίσκεται ακόμα πολύ κοντά σου. Δοκίμασε να αναρωτηθείς αν θα έχει την ίδια σημασία σε πέντε ημέρες, πέντε εβδομάδες ή πέντε χρόνια. Αυτή η άσκηση μπορεί να σε βοηθήσει να δεις μια κατάσταση από μεγαλύτερη απόσταση και να ξεχωρίσεις το προσωρινό από το ουσιαστικό. Φυσικά, δεν χάνουν όλες οι δυσκολίες τη σημασία τους με τον χρόνο, αλλά αρκετές καθημερινές ανησυχίες ίσως δεν αξίζουν τόση ενέργεια.

34. Κι αν δεν αφήσω τον φόβο της αποτυχίας να αποφασίζει για εμένα;

Ο φόβος της αποτυχίας μπορεί να σε κρατήσει μακριά από ευκαιρίες που πραγματικά επιθυμείς. Ίσως αποφεύγεις να ξεκινήσεις κάτι καινούργιο επειδή δεν θέλεις να απογοητευτείς ή να εκτεθείς. Όμως η αποτυχία είναι μόνο ένα από τα πιθανά αποτελέσματα και δεν καθορίζει την αξία σου ως άνθρωπο. Ακόμα κι αν κάτι δεν πετύχει, μπορείς να αξιολογήσεις τι συνέβη, να αναζητήσεις υποστήριξη και να αποφασίσεις πώς θέλεις να συνεχίσεις. Το να προσπαθείς δεν σημαίνει ότι δεν φοβάσαι, αλλά ότι δεν επιτρέπεις στον φόβο να είναι ο μοναδικός οδηγός σου.

35. Κι αν αυτό που αναβάλλω είναι ευκολότερο απ’ όσο φαντάζομαι;

Υπάρχουν υποχρεώσεις που τις σκεφτόμαστε για ημέρες, ενώ η ολοκλήρωσή τους μπορεί να απαιτεί ελάχιστο χρόνο. Ένα τηλεφώνημα, ένα email ή μια μικρή πρακτική εκκρεμότητα μπορεί να μοιάζει ολοένα μεγαλύτερη όσο την αναβάλλουμε. Συχνά η προσμονή μιας δυσάρεστης διαδικασίας μας κουράζει περισσότερο από την ίδια τη διαδικασία. Δοκίμασε να αφιερώσεις πέντε λεπτά στο πρώτο βήμα, χωρίς να απαιτείς από τον εαυτό σου να ολοκληρώσει τα πάντα αμέσως. Ίσως διαπιστώσεις ότι το δυσκολότερο κομμάτι ήταν τελικά να ξεκινήσεις.

36. Κι αν η τύχη μου αρχίζει να αλλάζει;

Όταν διαδέχονται η μία την άλλη αρκετές δύσκολες εμπειρίες, μπορεί να αισθάνεσαι ότι τίποτα καλό δεν πρόκειται να συμβεί. Ωστόσο, οι προηγούμενες απογοητεύσεις δεν αποτελούν απόδειξη ότι οι επόμενες προσπάθειές σου θα έχουν την ίδια κατάληξη. Οι συνθήκες αλλάζουν και νέες δυνατότητες μπορούν να εμφανιστούν χωρίς να τις έχεις προβλέψει. Δεν χρειάζεται να πιστεύεις ότι η τύχη θα λύσει τα προβλήματά σου, αλλά μπορείς να παραμείνεις ανοιχτή σε ευκαιρίες που αξίζει να εξερευνήσεις. Μερικές φορές, η αισιοδοξία μάς βοηθά να παρατηρούμε επιλογές που η απογοήτευση μάς είχε κάνει να αγνοούμε.

37. Κι αν υπάρχει κάτι όμορφο ακόμα και μέσα σε αυτή τη δύσκολη στιγμή;

Δεν χρειάζεται να εξωραΐζεις μια επώδυνη εμπειρία ή να προσπαθείς να της δώσεις υποχρεωτικά ένα θετικό νόημα. Ωστόσο, υπάρχουν φορές που ακόμα και μέσα σε μια απαιτητική περίοδο εμφανίζονται μικρές στιγμές ομορφιάς. Μια ζεστή αγκαλιά, μια πράξη καλοσύνης ή η παρουσία ενός ανθρώπου που νοιάζεται μπορεί να προσφέρει παρηγοριά. Αυτές οι στιγμές δεν ακυρώνουν τη δυσκολία ούτε σημαίνουν ότι πρέπει να σταματήσεις να στενοχωριέσαι. Μπορούν όμως να σου θυμίσουν ότι η χαρά και η λύπη έχουν τη δυνατότητα να συνυπάρχουν.

38. Κι αν αυτή η εμπειρία έχει κάτι να μου διδάξει;

Οι δύσκολες εμπειρίες δεν αποτελούν πάντα μαθήματα που πρέπει να εκτιμήσουμε και ο πόνος δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την προσωπική εξέλιξη. Ωστόσο, όταν αισθανθείς έτοιμη, μπορεί να σε βοηθήσει να αναρωτηθείς τι έμαθες για τις ανάγκες, τις αξίες ή τα όριά σου. Ίσως ανακάλυψες τι δεν θέλεις πλέον σε μια σχέση ή ποια συνθήκη δεν σου ταιριάζει επαγγελματικά. Μπορεί επίσης να συνειδητοποίησες ότι χρειάζεσαι περισσότερο χρόνο για ξεκούραση ή καλύτερη επικοινωνία με τους ανθρώπους γύρω σου. Η γνώση που αποκτάς δεν αλλάζει όσα συνέβησαν, αλλά μπορεί να σε βοηθήσει να κάνεις διαφορετικές επιλογές στο μέλλον.

39. Κι αν μιλούσα στον εαυτό μου όπως θα μιλούσα σ’ ένα παιδί;

Σκέψου πώς θα αντιδρούσες αν ένα μικρό παιδί που αγαπάς σου έλεγε ότι αισθάνεται ανεπαρκές επειδή έκανε ένα λάθος. Πιθανότατα θα του μιλούσες με κατανόηση, θα το καθησύχαζες και θα του εξηγούσες ότι όλοι κάνουν λάθη. Γιατί λοιπόν να μην προσφέρεις την ίδια ευγένεια και στον εαυτό σου; Όταν αντιμετωπίζεις μια δυσκολία, προσπάθησε να αντικαταστήσεις την αυστηρή εσωτερική κριτική με λόγια που ενθαρρύνουν αντί να πληγώνουν. Η αυτοσυμπόνια δεν σημαίνει ότι αποφεύγεις τις ευθύνες σου, αλλά ότι τις αντιμετωπίζεις χωρίς να μειώνεις την αξία σου.

40. Κι αν έβλεπα τη σημερινή μου ζωή μέσα από τα μάτια του παλιού μου εαυτού;

Σκέψου τον εαυτό σου πριν από πέντε ή δέκα χρόνια και προσπάθησε να θυμηθείς τι ονειρευόσουν τότε. Ίσως ήθελες να αποκτήσεις περισσότερη ανεξαρτησία, να ζήσεις σε ένα δικό σου σπίτι ή να βρεις το θάρρος να πάρεις μια σημαντική απόφαση. Μπορεί σήμερα να θεωρείς δεδομένα πράγματα που κάποτε σου φαίνονταν μακρινά ή αδύνατα. Ακόμα κι αν η ζωή σου δεν εξελίχθηκε ακριβώς όπως την είχες φανταστεί, ίσως υπάρχουν πλευρές της που ο νεότερος εαυτός σου θα θαύμαζε. Αυτή η διαφορετική οπτική μπορεί να σε βοηθήσει να αναγνωρίσεις την πρόοδο που συχνά χάνεται μέσα στην καθημερινότητα.

41. Κι αν όσα ζω σήμερα με οδηγήσουν σε κάτι σημαντικό;

Υπάρχουν στιγμές που δεν μπορούμε να καταλάβουμε πώς μια δυσάρεστη αλλαγή θα επηρεάσει τη μελλοντική μας πορεία. Μια επαγγελματική απογοήτευση μπορεί να μας κάνει να επανεξετάσουμε τις προτεραιότητές μας, ενώ το τέλος μιας σχέσης μπορεί να μας δώσει χρόνο να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δυσκολία συμβαίνει για κάποιον συγκεκριμένο λόγο ή ότι θα οδηγήσει απαραίτητα σε κάτι καλύτερο. Σημαίνει όμως ότι η σημερινή σου πραγματικότητα δεν είναι απαραίτητα και η τελική σου κατάσταση. Άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι με τον χρόνο θα ανακαλύψεις νέες κατευθύνσεις και δυνατότητες.

42. Κι αν σταματήσω να προσπαθώ να αλλάξω όσα δεν εξαρτώνται από εμένα;

Μερικές φορές ξοδεύουμε τεράστια ενέργεια προσπαθώντας να αλλάξουμε τις αποφάσεις, τις αντιδράσεις ή τις απόψεις άλλων ανθρώπων. Όσο κι αν προσπαθείς όμως, δεν μπορείς να ελέγξεις τη συμπεριφορά κάποιου που δεν επιθυμεί να αλλάξει. Αυτό που μπορείς να εξετάσεις είναι πώς θέλεις να ανταποκριθείς εσύ και ποια όρια χρειάζεται να θέσεις. Η αποδοχή μιας πραγματικότητας δεν σημαίνει ότι συμφωνείς μαζί της ή ότι πρέπει να παραμείνεις σε μια κατάσταση που σε πληγώνει. Μερικές φορές, η πιο ουσιαστική αλλαγή ξεκινά όταν σταματάς να περιμένεις από τους άλλους να γίνουν διαφορετικοί και αρχίζεις να φροντίζεις τις δικές σου ανάγκες.

43. Κι αν δεν έχω γνωρίσει ακόμα έναν από τους σημαντικότερους ανθρώπους της ζωής μου;

Καθώς μεγαλώνουμε, είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι οι πιο σημαντικές μας γνωριμίες έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Όμως η ζωή μας φέρνει συνεχώς σε επαφή με νέους ανθρώπους, μέσα από τη δουλειά, τα ταξίδια, τις δραστηριότητες ή εντελώς απρόσμενες περιστάσεις. Μια νέα φίλη μπορεί να γίνει σημαντικό στήριγμα, ένας συνεργάτης να σε εμπνεύσει ή μια τυχαία γνωριμία να ανοίξει έναν διαφορετικό δρόμο. Δεν χρειάζεται να αναζητάς διαρκώς τον επόμενο σημαντικό άνθρωπο για να εκτιμάς όσους βρίσκονται ήδη δίπλα σου. Αρκεί να θυμάσαι ότι οι ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις μπορούν να δημιουργηθούν σε κάθε ηλικία και σε κάθε φάση της ζωής.

44. Κι αν ανησυχώ για κάτι που τελικά δεν θα συμβεί;

Η ανησυχία μπορεί να μας δίνει την εντύπωση ότι προετοιμαζόμαστε καλύτερα για το μέλλον. Στην πραγματικότητα όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον πρακτικό σχεδιασμό και στη συνεχή επανάληψη δυσάρεστων σεναρίων. Αν μια σκέψη δεν σε βοηθά να πάρεις μια απόφαση ή να αντιμετωπίσεις ένα πραγματικό πρόβλημα, ίσως απλώς σε κρατά σε διαρκή ένταση. Αναρωτήσου αν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που μπορείς να κάνεις αυτή τη στιγμή ή αν προσπαθείς να προβλέψεις μια κατάσταση για την οποία δεν έχεις αρκετές πληροφορίες. Αν δεν υπάρχει κάποια χρήσιμη ενέργεια, προσπάθησε να στρέψεις την προσοχή σου σε κάτι που συμβαίνει στο παρόν.

45. Κι αν μπορώ να ξεπεράσω έναν από τους μεγαλύτερους φόβους μου;

Ένας έντονος φόβος μπορεί να σε κάνει να πιστεύεις ότι ορισμένες εμπειρίες θα παραμείνουν για πάντα έξω από τις δυνατότητές σου. Ίσως φοβάσαι τα αεροπλάνα, τη δημόσια ομιλία ή μια κοινωνική κατάσταση που σε γεμίζει αμηχανία. Όμως οι φόβοι δεν παραμένουν απαραίτητα ίδιοι σε όλη μας τη ζωή και αρκετοί μπορούν να μειωθούν με κατάλληλη υποστήριξη και σταδιακή εξοικείωση. Δεν χρειάζεται να πιέσεις τον εαυτό σου να αντιμετωπίσει απότομα κάτι που του προκαλεί έντονο άγχος, ειδικά αν ο φόβος επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά σου. Μπορείς να ξεκινήσεις με μικρά, ασφαλή βήματα ή να ζητήσεις τη βοήθεια ειδικού, δίνοντας στον εαυτό σου την ευκαιρία να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

46. Κι αν επιτρέπεται να κάνω λάθη;

Η τελειομανία μπορεί να μετατρέψει ακόμα και μια απλή απόφαση σε πηγή έντονου άγχους. Όταν πιστεύεις ότι κάθε λάθος είναι καταστροφικό, ίσως αποφεύγεις να δοκιμάσεις καινούργια πράγματα ή εξαντλείσαι προσπαθώντας να ελέγξεις κάθε λεπτομέρεια. Ωστόσο, σε πολλές καθημερινές καταστάσεις τα μικρά λάθη είναι φυσιολογικά και μπορούν να διορθωθούν. Δοκίμασε να δώσεις στον εαυτό σου την άδεια να μην είναι τέλειος σε δραστηριότητες όπου δεν υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι ή σημαντικές συνέπειες. Η αποδοχή της ανθρώπινης ατέλειας μπορεί να μειώσει την πίεση και να σε βοηθήσει να απολαμβάνεις περισσότερο τη διαδικασία της μάθησης.

47. Κι αν πιστέψω απλώς αυτό που μου λέει ο άλλος;

Όταν έχεις πληγωθεί στο παρελθόν, μπορεί να αναζητάς κρυφά νοήματα πίσω από κάθε λέξη ή συμπεριφορά. Αν ο σύντροφός σου πει ότι είναι κουρασμένος, ίσως αναρωτηθείς μήπως στην πραγματικότητα δεν θέλει να περάσει χρόνο μαζί σου. Αν μια φίλη ακυρώσει τη συνάντησή σας, μπορεί να θεωρήσεις ότι σε αποφεύγει. Πριν καταλήξεις σε ένα αρνητικό συμπέρασμα, δοκίμασε να εξετάσεις το ενδεχόμενο ότι αυτό που σου λέει είναι ακριβώς αυτό που εννοεί. Φυσικά, η εμπιστοσύνη χρειάζεται να βασίζεται και στη συνέπεια των πράξεων, αλλά δεν είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζεις κάθε αμφισημία σαν απόδειξη απόρριψης.

48. Κι αν πάρω τη δουλειά που ονειρεύομαι;

Η αναζήτηση εργασίας μπορεί να είναι γεμάτη αναμονή, αβεβαιότητα και απογοητεύσεις. Αν έχεις δεχτεί αρκετές αρνητικές απαντήσεις, ίσως ξεκινάς κάθε νέα διαδικασία θεωρώντας ότι δεν έχεις πραγματικές πιθανότητες. Δοκίμασε όμως να φανταστείς ότι η επόμενη συνέντευξη εξελίσσεται καλά και ότι οι ικανότητές σου αναγνωρίζονται. Η θετική νοητική απεικόνιση μπορεί να σε βοηθήσει να προσεγγίσεις τον στόχο σου με περισσότερη σιγουριά, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με ουσιαστική προετοιμασία και ρεαλιστικές ενέργειες. Ετοίμασε το βιογραφικό σου, εξασκήσου στις πιθανές ερωτήσεις και άφησε χώρο στην πιθανότητα ότι αυτή η ευκαιρία μπορεί πράγματι να σου ταιριάζει.

49. Κι αν μπορώ να εμπιστευτώ ξανά έναν άνθρωπο;

Όταν κάποιος έχει προδώσει την εμπιστοσύνη σου, είναι φυσικό να θέλεις να προστατεύσεις τον εαυτό σου από μια νέα απογοήτευση. Μερικές φορές όμως αυτή η ανάγκη προστασίας μπορεί να σε κάνει να αντιμετωπίζεις με καχυποψία ακόμα και ανθρώπους που συμπεριφέρονται με σεβασμό και συνέπεια. Η εμπιστοσύνη δεν χρειάζεται να δίνεται αμέσως, ούτε να είναι απεριόριστη. Μπορεί να χτίζεται σταδιακά, μέσα από ειλικρινή επικοινωνία, ξεκάθαρα όρια και πράξεις που συμφωνούν με τα λόγια. Ίσως αξίζει να επιτρέψεις σε έναν άνθρωπο που δείχνει σταθερά αξιόπιστος να σου αποδείξει ότι οι νέες σχέσεις δεν είναι υποχρεωμένο να επαναλάβουν τις παλιές.

50. Κι αν, αντί να πέσω, καταφέρω να πετάξω;

Πόσες φορές έχεις σταθεί μπροστά σε μια ευκαιρία και έχεις σκεφτεί μόνο τι θα συμβεί αν αποτύχεις; Ο φόβος είναι φυσιολογικός, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για κάτι που έχει μεγάλη σημασία για εσένα. Όμως αν αφιερώνεις όλη σου την προσοχή στο ενδεχόμενο της πτώσης, μπορεί να μην αφήνεις χώρο να φανταστείς τι θα συμβεί αν τα καταφέρεις. Η επιτυχία δεν είναι δεδομένη και δεν χρειάζεται να αγνοείς τους πραγματικούς κινδύνους, αλλά ούτε να επιτρέπεις στις αρνητικές προβλέψεις να ορίζουν τα όριά σου. Ίσως το επόμενο βήμα να μη σε οδηγήσει εκεί που περίμενες, μπορεί όμως να σου δείξει ότι έχεις περισσότερες δυνατότητες από όσες πίστευες.

Η θετική σκέψη δεν σημαίνει ότι πρέπει να είσαι πάντα χαρούμενη

Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι η αναπλαισίωση των σκέψεων δεν έχει στόχο να εξαφανίσει κάθε αρνητικό συναίσθημα. Ο φόβος, η λύπη, ο θυμός και η απογοήτευση αποτελούν φυσιολογικά κομμάτια της ανθρώπινης εμπειρίας και συχνά μεταφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τις ανάγκες μας. Το να προσπαθείς να βρίσκεις υποχρεωτικά τη θετική πλευρά σε κάθε κατάσταση μπορεί να γίνει εξίσου πιεστικό με την αρνητική σκέψη. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να μάθεις να αντιμετωπίζεις τις σκέψεις σου με ευελιξία, αναγνωρίζοντας τόσο τις δυσκολίες όσο και τις πιθανές λύσεις. Αν παρατηρείς ότι το άγχος ή οι επαναλαμβανόμενες αρνητικές σκέψεις επηρεάζουν έντονα την καθημερινότητά σου, η υποστήριξη από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να είναι ιδιαίτερα βοηθητική.

Μια μικρή αλλαγή στη σκέψη μπορεί να γίνει μια μεγάλη αλλαγή στην καθημερινότητα

Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις και τις 50 ερωτήσεις ταυτόχρονα, ούτε να απαιτήσεις από τον εαυτό σου να αλλάξει τρόπο σκέψης μέσα σε μία ημέρα. Διάλεξε δύο ή τρεις που σε αγγίζουν περισσότερο και σημείωσέ τες στο κινητό, στο ημερολόγιο ή σε ένα χαρτάκι στο γραφείο σου. Την επόμενη φορά που θα παρατηρήσεις το μυαλό σου να δημιουργεί αρνητικά σενάρια, πάρε μια βαθιά ανάσα και δοκίμασε να αναρωτηθείς αν υπάρχει και κάποια άλλη πιθανή εξέλιξη. Με τον καιρό, αυτή η μικρή συνήθεια μπορεί να σε βοηθήσει να αναγνωρίζεις πιο εύκολα τις αυτόματες σκέψεις σου και να ανταποκρίνεσαι με μεγαλύτερη ψυχραιμία. Γιατί μπορεί να μην έχεις πάντα τον έλεγχο σε όσα συμβαίνουν γύρω σου, αλλά μπορείς να καλλιεργήσεις έναν πιο υποστηρικτικό τρόπο να μιλάς στον εαυτό σου.

Και την επόμενη φορά που το μυαλό σου θα ψιθυρίσει «κι αν όλα πάνε στραβά;», θυμήσου να του κάνεις μία ακόμα ερώτηση. Κι αν τελικά όλα πάνε καλύτερα απ’ όσο φαντάζεσαι;