Πόσα χρόνια έχεις να κάνεις γενικές εξετάσεις; Μην απαντήσεις αμέσως, κάνε τον υπολογισμό. Αν η απάντηση είναι πάνω από δύο, είσαι η πλειοψηφία. Και αν σκέφτεσαι πως αφού νιώθεις καλά δεν χρειάζεται, να ξέρεις ότι αυτό είναι ακριβώς το θέμα. Τα περισσότερα από αυτά που ψάχνουμε σ’ έναν ετήσιο έλεγχο δεν προκαλούν συμπτώματα στα πρώτα τους στάδια. Η υψηλή πίεση δεν πονά, η αυξημένη χοληστερίνη δεν πονά, ο θυρεοειδής δουλεύει λάθος για χρόνια πριν το καταλάβεις.

Ο Σεπτέμβριος είναι η φυσική στιγμή για αυτό. Ξαναμπαίνεις σε πρόγραμμα, τα ιατρεία ξαναδουλεύουν κανονικά και έχεις ακόμα το φθινόπωρο μπροστά σου.

Πριν διαβάσεις παρακάτω

Ό,τι ακολουθεί δεν είναι λίστα για να την πας στο εργαστήριο και να την παραγγείλεις. Είναι λίστα για να την πας στον γιατρό σου.

Οι εξετάσεις που χρειάζεσαι εσύ, και κάθε πόσο, εξαρτώνται από την ηλικία σου, το ατομικό ιστορικό σου, το οικογενειακό ιστορικό σου, τα φάρμακα που παίρνεις και τον τρόπο ζωής σου. Το ίδιο πρόγραμμα δεν ταιριάζει σε δύο γυναίκες. Και προσοχή, το να κάνεις μόνη σου δεκάδες εξετάσεις δεν είναι πρόνοια, είναι συνταγή για άγχος, για τυχαία ευρήματα χωρίς σημασία και για έλεγχο πραγμάτων που δεν χρειάζεται να ελεγχθούν.

Άρα, χρησιμοποίησέ το ως ερωτηματολόγιο για την επόμενη επίσκεψή σου.

Τα βασικά στοιχεία του αίματος

Η γενική αίματος είναι η αφετηρία και δείχνει πολλά, από αναιμία μέχρι σημάδια φλεγμονής.

Το σάκχαρο και συχνά μαζί του η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, γιατί ο προδιαβήτης είναι εξαιρετικά συχνός και εντελώς αθόρυβος. Το λιπιδαιμικό προφίλ, δηλαδή ολική χοληστερίνη, καλή, κακή και τριγλυκερίδια, που μαζί με την πίεση δίνουν την εικόνα του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Η νεφρική λειτουργία με ουρία και κρεατινίνη, τα ηπατικά ένζυμα και μια γενική ούρων, που είναι φθηνή και δίνει πληροφορία δυσανάλογη του κόστους της.

Τα τρία που ξεχνιούνται και αφορούν ειδικά τις γυναίκες

Ο θυρεοειδής. Οι διαταραχές του είναι πολλαπλάσια συχνότερες στις γυναίκες και τα συμπτώματά τους μοιάζουν τόσο με την καθημερινή κούραση που περνούν χρόνια απαρατήρητα. Κούραση, αλλαγές στο βάρος, ξηρό δέρμα, πεσμένη διάθεση, όλα χρεώνονται στη ζωή μας και μερικές φορές φταίει ένα όργανο στον λαιμό.

Ο σίδηρος και η φερριτίνη. Αν βρίσκεσαι στην περιεμμηνόπαυση και η περίοδος σου έχει γίνει πιο δύσκολη ή πιο απρόβλεπτη, η σιδηροπενία είναι πολύ πιθανή και εξηγεί εξάντληση που τη νομίζεις φυσιολογική.

Η βιταμίνη D. Η ανεπάρκεια είναι εντυπωσιακά συχνή στην Ελλάδα, όσο παράδοξο κι αν φαίνεται. Μετριέται εύκολα και συμπληρώνεται με οδηγία, όχι με εικασία. Και αν είσαι χορτοφάγος ή παίρνεις ορισμένα φάρμακα, ρώτα και για τη Β12.

Ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο

Εδώ είναι το πιο σημαντικό κομμάτι του άρθρου, γιατί εδώ η πρόληψη σώζει ζωές και όχι μεταφορικά.

Ο έλεγχος του μαστού, με μαστογραφία και όπου χρειάζεται υπέρηχο. Η ηλικία έναρξης και η συχνότητα κρίνονται από τον γιατρό σου, γιατί αλλάζουν σημαντικά αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό. Στην Ελλάδα λειτουργεί και κρατικό πρόγραμμα δωρεάν προληπτικής μαστογραφίας για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες, οπότε αξίζει να ρωτήσεις τι ισχύει τη στιγμή που το διαβάζεις.

Ο έλεγχος του τραχήλου, με τεστ Παπανικολάου και εξέταση για HPV. Οι σύγχρονες κατευθυντήριες για γυναίκες πάνω από τριάντα δίνουν έμφαση στην εξέταση HPV και τα διαστήματα είναι μεγαλύτερα από ό,τι νομίζαμε παλιά. Ο γυναικολόγος σου θα σου πει τι σου αναλογεί.

Ο έλεγχος του παχέος εντέρου. Πολλές διεθνείς οδηγίες έχουν κατεβάσει την ηλικία έναρξης στα σαράντα πέντε και υπάρχουν και επιλογές πιο απλές από την κολονοσκόπηση για την αρχική διαλογή. Αν έχεις οικογενειακό ιστορικό, ο έλεγχος ξεκινά νωρίτερα, οπότε είναι κουβέντα που πρέπει να γίνει και όχι να αναβληθεί.

Και ο δερματολογικός έλεγχος των σπίλων. Ζούμε σε χώρα με πολύ ήλιο και οι περισσότερες από εμάς μεγαλώσαμε χωρίς αντηλιακό. Μία επίσκεψη τον χρόνο με χαρτογράφηση σπίλων είναι από τις πιο έξυπνες επενδύσεις που μπορείς να κάνεις.

Αυτά που δεν σχετίζονται με το αίμα

Η αρτηριακή πίεση, τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και ιδανικά και μόνη σου στο σπίτι κάθε τόσο. Είναι δωρεάν, διαρκεί ένα λεπτό και είναι από τα πιο χρήσιμα νούμερα της ζωής σου.

Ο οφθαλμίατρος, και όχι μόνο για τα γυαλιά. Η μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης εντοπίζει γλαύκωμα, που κλέβει όραση χωρίς κανένα σύμπτωμα μέχρι να είναι αργά. Και ο οδοντίατρος, που τον αναβάλλουμε πρώτο και μας κοστίζει τελικά περισσότερο.

Η μέτρηση οστικής πυκνότητας δεν είναι ρουτίνα στα σαράντα, γίνεται συνήθως γύρω από την εμμηνόπαυση ή νωρίτερα αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, όπως οικογενειακό ιστορικό ή ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές. Ρώτα αν σε αφορά.

Και η καρδιολογική εκτίμηση, που εξαρτάται εντελώς από τους δικούς σου παράγοντες κινδύνου. Εδώ θέλουμε να σου επισημάνουμε κάτι. Τα καρδιαγγειακά είναι η πρώτη αιτία θανάτου στις γυναίκες, και τα συμπτώματα του εμφράγματος στις γυναίκες εμφανίζονται συχνά διαφορετικά από το κλασικό εικονογραφημένο σφίξιμο στο στήθος. Κούραση, δύσπνοια, ναυτία, πόνος στην πλάτη ή στο σαγόνι. Αξίζει να το ξέρεις.

Το οικογενειακό ιστορικό αλλάζει τα πάντα

Αν στην οικογένειά σου υπάρχει καρκίνος μαστού, ωοθηκών ή παχέος εντέρου, ή έμφραγμα σε νέα ηλικία, ή διαβήτης, τότε τίποτα από τα παραπάνω δεν ισχύει ως γενικός κανόνας για εσένα. Ο έλεγχος ξεκινά νωρίτερα και γίνεται συχνότερα.

Οπότε κάνε ένα πράγμα που ελάχιστοι κάνουν. Ρώτα τους γονείς σου, τα αδέρφια σου, τις θείες σου, τι είχε ο καθένας και σε ποια ηλικία. Και γράψ’ το κάπου. Είναι η πιο πολύτιμη ιατρική πληροφορία που θα δώσεις ποτέ σε γιατρό, και στα ελληνικά σπίτια χάνεται επειδή δεν συζητιέται.

Και κάτι που δεν μετριέται στο αίμα

Ο ετήσιος έλεγχος δεν είναι μόνο νούμερα. Είναι και η μία φορά τον χρόνο που κάποιος επαγγελματίας σε ρωτά πραγματικά πώς είσαι. Αν λοιπόν κοιμάσαι άσχημα μήνες, αν η διάθεσή σου έχει πέσει και δεν βελτιώνεται, αν το άγχος έχει γίνει μόνιμος συγκάτοικος, πες το. Δεν είναι εκτός θέματος και δεν είναι παράπονο, είναι κλινική πληροφορία όσο και η χοληστερίνη.

Κλείσε το ραντεβού σου σήμερα

Ένα πράγμα και μόνο σου ζητάμε. Μην κλείσεις αυτή τη σελίδα με τη σκέψη ότι θα το κανονίσεις κάποια στιγμή, γιατί αυτή η σκέψη έχει διάρκεια ζωής έντεκα δευτερόλεπτα.

Πάρε τηλέφωνο και κλείσε τη μία επίσκεψη, στον γιατρό που σου γράφει τις εξετάσεις. Όλα τα υπόλοιπα θα τα αποφασίσετε μαζί εκεί και μαζί είναι ο σωστός τρόπος.