Υπάρχουν γυναίκες που περιμένουν πώς και πώς το καλοκαίρι, ενώ άλλες νιώθουν πραγματικά ο εαυτός τους μόλις αρχίσουν τα πρώτα κρύα. Κάποιες λατρεύουν την άνοιξη, με τα λουλούδια και τις μεγαλύτερες ημέρες, και κάποιες δεν αλλάζουν με τίποτα τη μελαγχολική ομορφιά του φθινοπώρου. Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί μια συγκεκριμένη εποχή σε κάνει να αισθάνεσαι τόσο όμορφα; Ίσως η απάντηση να μην κρύβεται μόνο στον καιρό, αλλά και στον τρόπο που σκέφτεσαι, στις συνήθειες σου και στις εμπειρίες που έχεις ζήσει. Η ψυχολογία έχει μερικές ενδιαφέρουσες εξηγήσεις για το πώς οι εποχές επηρεάζουν τη διάθεσή μας και τι μπορεί να φανερώνουν οι προτιμήσεις μας για τον χαρακτήρα μας.

Ας ξεκαθαρίσουμε, βέβαια, κάτι από την αρχή, γιατί δεν θέλουμε να βγάζουμε αυθαίρετα συμπεράσματα. Το γεγονός ότι αγαπάς τον χειμώνα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είσαι εσωστρεφής, όπως και η αγάπη σου για το καλοκαίρι δεν σε κάνει αυτομάτως την πιο κοινωνική γυναίκα της παρέας. Οι επιστημονικές έρευνες που εξετάζουν άμεσα τη σχέση ανάμεσα στην αγαπημένη μας εποχή και την προσωπικότητα παραμένουν περιορισμένες. Γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι η θερμοκρασία, το φυσικό φως και οι εμπειρίες που συνδέουμε με κάθε εποχή μπορούν να επηρεάζουν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας. Έτσι, η εποχή που προτιμάς μπορεί να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα αφορμή για να γνωρίσεις λίγο καλύτερα τον εαυτό σου.

Αν η άνοιξη είναι η αγαπημένη σου εποχή, ίσως αυτό που σε ενθουσιάζει περισσότερο είναι η αίσθηση ότι όλα μπορούν να αρχίσουν ξανά. Μετά τους κρύους μήνες, τα πρώτα λουλούδια, ο ήλιος και οι μεγαλύτερες ημέρες σου δίνουν την εντύπωση ότι ανοίγεται μπροστά σου ένας κόσμος γεμάτος δυνατότητες. Είναι πιθανό να αγαπάς τις αλλαγές, να αναζητάς καινούργιες εμπειρίες και να βρίσκεις χαρά στην ιδέα μιας νέας αρχής. Μπορεί να είσαι από τις γυναίκες που με το πρώτο ανοιξιάτικο πρωινό θέλουν να ανανεώσουν το σπίτι, να οργανώσουν μια εκδρομή ή να ξεκινήσουν εκείνο το χόμπι που συνεχώς αναβάλλουν. Περισσότερο από τον καλό καιρό, ίσως αυτό που αγαπάς στην άνοιξη είναι η αισιοδοξία που σου χαρίζει.

Αν πάλι μετράς αντίστροφα μέχρι να φτάσει το καλοκαίρι, μάλλον ξέρεις καλά πόσο απολαμβάνεις την ελευθερία που σου προσφέρει. Οι μεγάλες ημέρες, οι βόλτες δίπλα στη θάλασσα, τα ταξίδια και οι αυθόρμητες συναντήσεις με φίλους κάνουν την καθημερινότητα να μοιάζει πιο ανάλαφρη. Η προτίμηση στο καλοκαίρι μπορεί να συνδέεται με την αγάπη για την κίνηση, τις κοινωνικές δραστηριότητες και τις νέες εμπειρίες. Ίσως είσαι εξωστρεφής, γεμάτη ενέργεια και πρόθυμη να πεις το ναι σε μια απρόσμενη πρόσκληση, αν και αυτό δεν ισχύει φυσικά για όλες όσες αγαπούν αυτή την εποχή. Μπορεί, άλλωστε, να λατρεύεις το καλοκαίρι απλώς επειδή σου θυμίζει διακοπές, ξεκούραση και εκείνη την υπέροχη αίσθηση ότι ο χρόνος κυλά λίγο πιο αργά.

Το φθινόπωρο έχει τη δική του γοητεία και, αν είναι η αγαπημένη σου εποχή, πιθανότατα δεν χρειάζεται να σου εξηγήσει κανείς γιατί. Η δροσιά, τα ζεστά ροφήματα, οι πρώτες βροχές και τα χρυσαφένια φύλλα δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που σε προσκαλεί να χαμηλώσεις ρυθμούς. Ίσως απολαμβάνεις τις ήσυχες στιγμές, σου αρέσει να κάνεις σχέδια και βρίσκεις ευχαρίστηση στο να οργανώνεις ξανά την καθημερινότητά σου. Για πολλές γυναίκες, το φθινόπωρο σηματοδοτεί μια δεύτερη πρωτοχρονιά, καθώς η επιστροφή από τις διακοπές συνοδεύεται από νέους στόχους και αποφάσεις. Αν το αγαπάς, μπορεί να σε ελκύει ακριβώς αυτός ο συνδυασμός αλλαγής και σταθερότητας, η δυνατότητα να αφήνεις κάτι πίσω σου και να προχωράς με καινούργια διάθεση.

Και μετά υπάρχει ο χειμώνας, η εποχή που κάποιοι αντιμετωπίζουν με δυσφορία, ενώ εσύ μπορεί να περιμένεις με ανυπομονησία. Αν αγαπάς τα κρύα βράδια, τις κουβέρτες, τα βιβλία και ένα ζεστό φλιτζάνι καφέ στον καναπέ, ίσως εκτιμάς ιδιαίτερα την ηρεμία και την προσωπική σου άνεση. Η προτίμηση στον χειμώνα συχνά συνδέεται, σε πιο ανάλαφρες ερμηνείες της προσωπικότητας, με την εσωστρέφεια και την ευχαρίστηση που προσφέρει ο χρόνος με τον εαυτό μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάς την παρέα ή τις κοινωνικές εξόδους, αλλά ότι μπορεί να νιώθεις εξίσου όμορφα περνώντας ένα ήσυχο απόγευμα στο σπίτι. Ίσως μάλιστα ο χειμώνας να σου προσφέρει κάτι που δυσκολεύεσαι να βρεις τους υπόλοιπους μήνες, μια ευκαιρία να ξεκουραστείς χωρίς να αισθάνεσαι ότι πρέπει να βρίσκεσαι συνεχώς κάπου.

Πέρα όμως από τις προσωπικές μας προτιμήσεις, υπάρχει και μια πραγματική σχέση ανάμεσα στον καιρό και στη διάθεσή μας. Έχεις παρατηρήσει πόσο διαφορετικά μπορεί να αντιμετωπίζεις την ημέρα σου όταν ξυπνάς με λαμπερό ήλιο σε σύγκριση με ένα σκοτεινό, βροχερό πρωινό; Οι αλλαγές στη θερμοκρασία και στο φως επηρεάζουν τον οργανισμό μας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται να επηρεάζουν ακόμη και τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους άλλους. Η ζέστη μπορεί να μας κουράσει ή να εντείνει τον εκνευρισμό μας, ενώ ο δροσερός καιρός ίσως μας βοηθά να αισθανόμαστε πιο άνετα και δραστήριες. Φυσικά, οι αντιδράσεις αυτές διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, γι’ αυτό και η ίδια ηλιόλουστη ημέρα μπορεί να είναι υπέροχη για εσένα αλλά εξαντλητική για κάποια άλλη.

Μάλιστα, ορισμένα ψυχολογικά πειράματα έχουν καταγράψει αρκετά παράξενα αποτελέσματα σχετικά με τη θερμοκρασία. Σε μια μελέτη, οι συμμετέχοντες που βρίσκονταν σε ζεστό δωμάτιο έτειναν να θεωρούν ότι οι κατηγορούμενοι για εγκλήματα είχαν ενεργήσει παρορμητικά, ενώ όσοι βρίσκονταν σε κρύο δωμάτιο απέδιδαν συχνότερα τις πράξεις τους σε προσχεδιασμένη πρόθεση. Σε άλλη έρευνα, οι άνθρωποι που κρατούσαν ένα ζεστό ρόφημα αξιολογούσαν τους άλλους ως πιο φιλικούς και προσιτούς σε σύγκριση με εκείνους που κρατούσαν ένα κρύο ποτό. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν πόσο ενδιαφέρουσα μπορεί να είναι η σύνδεση ανάμεσα στις σωματικές αισθήσεις και στις κοινωνικές μας κρίσεις. Ωστόσο, επειδή τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν έχουν επιβεβαιωθεί με συνέπεια από μεταγενέστερες μελέτες, δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η θερμοκρασία καθορίζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε.

Το φυσικό φως, από την άλλη, έχει πολύ πιο ξεκάθαρη επίδραση στη λειτουργία του οργανισμού μας. Το σώμα σου ακολουθεί έναν εσωτερικό βιολογικό ρυθμό περίπου 24 ωρών, γνωστό ως κιρκάδιο ρυθμό, που επηρεάζει το πότε νυστάζεις, πότε ξυπνάς και πόση ενέργεια αισθάνεσαι μέσα στην ημέρα. Το φως του ήλιου βοηθά στη ρύθμιση αυτού του ρυθμού, ενώ οι ορμόνες και οι χημικές ουσίες που σχετίζονται με τον ύπνο και τη διάθεση επηρεάζονται από τη διάρκεια της ημέρας. Γι’ αυτό, όταν οι ημέρες μικραίνουν το φθινόπωρο και τον χειμώνα, ορισμένοι άνθρωποι αισθάνονται περισσότερη υπνηλία, κούραση ή μειωμένη διάθεση. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες και φωτεινότερες ημέρες της άνοιξης μπορούν να συνδεθούν με περισσότερη ενέργεια και καλύτερη ψυχολογία, ιδιαίτερα όταν περνάς χρόνο σε εξωτερικούς χώρους.

Για κάποιους ανθρώπους, βέβαια, οι εποχικές αλλαγές στη διάθεση είναι πολύ πιο έντονες από μια απλή προτίμηση στον ήλιο ή στη βροχή. Η εποχική συναισθηματική διαταραχή είναι μια μορφή κατάθλιψης που εμφανίζεται με επαναλαμβανόμενο εποχικό μοτίβο, συχνότερα κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες. Μπορεί να συνοδεύεται από επίμονη θλίψη, έντονη κόπωση, αυξημένη ανάγκη για ύπνο και απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που άλλοτε πρόσφεραν χαρά. Η μειωμένη έκθεση στο φυσικό φως θεωρείται ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνισή της, γι’ αυτό και σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ειδική φωτοθεραπεία, πάντα με την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας. Αν παρατηρείς ότι η διάθεσή σου επιδεινώνεται σημαντικά την ίδια περίοδο κάθε χρόνο, αξίζει να το συζητήσεις με έναν ειδικό αντί να το αποδώσεις απλώς στο ότι δεν σου αρέσει ο χειμώνας.

Υπάρχει όμως και κάτι που ίσως δεν γνώριζες, καθώς η εποχική κατάθλιψη δεν αφορά αποκλειστικά τους κρύους μήνες. Αν και λιγότερο συχνά, ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν συμπτώματα κατάθλιψης την άνοιξη ή το καλοκαίρι. Οι υψηλές θερμοκρασίες, οι μεγάλες ημέρες και η δυσκολία στον ύπνο ενδέχεται να συμβάλλουν σ’ αυτή την κατάσταση, ενώ έχουν εξεταστεί και πιθανοί παράγοντες όπως τα αυξημένα επίπεδα γύρης. Έτσι, ενώ οι περισσότεροι συνδέουμε το καλοκαίρι με χαρά, διασκέδαση και ξεγνοιασιά, για κάποια γυναίκα μπορεί να αποτελεί μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο. Είναι μια καλή υπενθύμιση ότι δεν χρειάζεται να αισθάνεσαι υπέροχα μόνο και μόνο επειδή έξω έχει ήλιο και όλοι γύρω σου ετοιμάζονται για διακοπές.

Σημαντικό ρόλο στην αγαπημένη σου εποχή παίζει επίσης ο τόπος όπου ζεις. Το φθινόπωρο σε μια βόρεια χώρα, όπου οι θερμοκρασίες πέφτουν γρήγορα και το χιόνι μπορεί να εμφανιστεί νωρίς, είναι πολύ διαφορετικό από το ήπιο φθινόπωρο που γνωρίζουμε σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Αντίστοιχα, ένα καλοκαίρι με δροσερά βράδια δεν έχει την ίδια αίσθηση με τις παρατεταμένες περιόδους καύσωνα που βιώνουμε συχνά στη χώρα μας. Είναι επομένως απολύτως φυσικό οι προτιμήσεις σου να επηρεάζονται από το κλίμα, τις δραστηριότητες που μπορείς να απολαύσεις και τις συνθήκες της καθημερινότητάς σου. Ακόμη και η εποχή κατά την οποία γεννήθηκες έχει απασχολήσει τους ερευνητές, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αρκούν για να συνδέσουμε με βεβαιότητα τον μήνα γέννησης με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας.

Πάνω από όλα, όμως, υπάρχει κάτι που καμία γενική περιγραφή χαρακτήρα δεν μπορεί να αντικαταστήσει, οι προσωπικές σου αναμνήσεις. Αν τα πιο όμορφα παιδικά σου χρόνια είναι γεμάτα καλοκαιρινά μπάνια, παιχνίδια στη θάλασσα και οικογενειακές διακοπές, είναι πολύ πιθανό να έχεις συνδέσει το καλοκαίρι με ευτυχισμένα συναισθήματα. Αν πάλι θυμάσαι με τρυφερότητα τα χειμωνιάτικα απογεύματα στο πατρικό σου, τη μυρωδιά του φαγητού στην κουζίνα ή τις γιορτές με αγαπημένους ανθρώπους, ίσως ο χειμώνας να σου δημιουργεί μια ιδιαίτερη αίσθηση ασφάλειας. Οι εμπειρίες αυτές μπορούν να διαμορφώνουν τις προτιμήσεις σου πολύ περισσότερο από ένα υποτιθέμενο χαρακτηριστικό προσωπικότητας. Και καθώς μεγαλώνεις, δημιουργείς νέες αναμνήσεις που μπορεί να σε κάνουν να αγαπήσεις μια εποχή που παλιότερα δεν σου άρεσε καθόλου.

Τελικά, η αγαπημένη σου εποχή δεν είναι ένα επιστημονικό τεστ που μπορεί να αποκαλύψει με ακρίβεια ποια είσαι. Είναι όμως ένας όμορφος τρόπος να παρατηρήσεις τι σε γεμίζει ενέργεια, πότε αισθάνεσαι πιο δημιουργική και ποιες μικρές απολαύσεις έχουν πραγματική σημασία για εσένα. Ίσως αγαπάς την άνοιξη για την ελπίδα της, το καλοκαίρι για την ελευθερία του, το φθινόπωρο για τις αλλαγές του ή τον χειμώνα για την ηρεμία του. Μπορεί ακόμη να ανακαλύψεις ότι δεν έχεις μία αγαπημένη εποχή, αλλά ότι η καθεμία σου προσφέρει κάτι διαφορετικό, ανάλογα με τη φάση της ζωής σου. Το ωραίο είναι πως δεν χρειάζεται να διαλέξεις ποια σου ταιριάζει περισσότερο, αρκεί να βρίσκεις σε κάθε εποχή εκείνες τις στιγμές που σε κάνουν να αισθάνεσαι πραγματικά ο εαυτός σου.