Κανένας γάμος και καμία σχέση δεν είναι χωρίς προβλήματα, δυσκολίες, διαφορές και καυγάδες. Υπάρχουν όμως κάποιες συμπεριφορές, που κανείς δεν θα έπρεπε να αποδέχεται, να ανέχεται ή να δικαιολογεί. Είναι εκείνες οι περιπτώσεις που οι σύμβουλοι γάμου και σχέσεων Dr. John and Julie Gottman χαρακτηρίζουν ως οι «4 καβαλάρηδες της αποκάλυψης» εννοώντας τους τέσσερις κύριους παράγοντες που οδηγούν σ’ ένα διαζύγιο. Την κριτική, την περιφρόνηση, την αμυντικότητα, και στο τέλος την απάθεια.

Κριτική

Η κριτική στα ζευγάρια οδηγεί συχνά σ’ έναν έντονα επικριτικό γάμο που σίγουρα δεν έχει στέρεες βάσεις. Αυτός που ασκεί διαρκώς κριτική επιτίθεται στην ουσία στην προσωπικότητά του άλλου με σκοπό να αποδείξει ότι είναι διαρκώς λάθος.
Χρησιμοποιώντας συνεχώς τις ίδιες επικριτικές προτάσεις όπως «πάντα κάνεις τα ίδια…», «ποτέ δεν μπορείς να κάνεις μια δουλειά…» ή «είσαι ο τύπος του ατόμου που δεν μπορεί κανείς να εμπιστευτεί…» ακόμη και το «γιατί είσαι έτσι …» επιδιώκει να σε κάνει να αισθανθείς άσχημα για τον εαυτό σου και όχι για να γίνεις καλύτερη!

Ακόμη και εάν είσαι δυνατή και άξια στην δουλειά σου, στο σπίτι αυτός ο άνθρωπος θα σε κάνει να νιώθεις άχρηστη και λίγη, χρησιμοποιώντας μια σειρά υποτιμητικών εκφράσεων που στοχεύουν στο να σε καταρρακώσουν. Σύντομα θα αισθανθείς ότι δέχεσαι επίθεση και θα καταλήξεις να αμύνεσαι για πράγματα που δεν υπάρχουν. Είναι μοτίβα που επαναλαμβάνονται με αποτέλεσμα όχι μόνο ο ένας αλλά και οι δύο να σταματήσετε να αισθάνεστε άνετα όταν βρίσκεστε μαζί.

Περιφρόνηση

Η περιφρόνηση είναι μια ακόμη πιο τρομακτική συμπεριφορά ανάμεσα τα ζευγάρια. Είτε εκφράζεται λεκτικά ή μέσω της συμπεριφοράς, ο στόχος είναι να νιώσεις ότι εσύ είσαι η υποδεέστερη ενώ ο εκείνος έχει την υπεροχή των κινήσεων. Είναι μια πράξη απόλυτης χειραγώγησης και συναισθηματικής κακοποίησης, που εκφράζεται με γκριμάτσες περιφρόνησης, όπως όταν γυρίζουν τα μάτια, ή αηδίας, όταν κάνει κοροϊδευτικά ή σαρκαστικά σχόλια εν είδη αστείου, ή όταν δείχνει αποστροφή. Η περιφρόνηση είναι μια έντονα απαξιωτική συμπεριφορά που απέχει 180 μοίρες από την κουλτούρα του σεβασμού, της κατανόησης, της αποδοχής ακόμη και της ανοχής που χρειάζεται να έχει κανείς μέσα σε μια σχέση.

Αμυντικότητα

Η αμυντικότητα είναι μια συμπεριφορά που έρχεται όταν ο άλλος έχει ασκήσει τουλάχιστον μία ή και όλες τις παραπάνω συμπεριφορές.
Βρίσκεσαι συνεχώς απολογούμενη, σ’ έναν ρόλο θύματος και αναλώνεσαι σε μια ατέρμονη προσπάθεια να αποδείξεις κάτι, που ο άλλος δεν θέλει να δει ή να ακούσει. Σε έχει ήδη καταδικάσει, οπότε τα όποια λεγόμενά σου είναι «φτηνές» δικαιολογίες στα αυτιά του.

Τέτοιες συμπεριφορές σε οδηγούν στην υιοθέτηση μιας πάγιας αμυντικής στάσης του τύπου «δεν φταίω εγώ…». Συχνά ως αποτέλεσμα, δημιουργείται ένα παράπονο που συνδέεται με την κριτική και σε οδηγεί στο να αγνοείς τον άλλο αλλά χωρίς να σταματάς να αμύνεσαι απέναντι του. Άλλες αμυντικές συμπεριφορές είναι όταν φτάνεις στο σημείο να συμφωνείς μαζί του λέγοντας «ναι καταλαβαίνω τι λες αλλά…».

Απάθεια

Είναι το σημείο της πλήρους απόσυρσης και το οριστικό τέλος της όποιας επικοινωνίας και ουσιαστικά της σχέσης.
Είναι η γνωστή «στρατηγική αποφυγής συγκρούσεων» που στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο από την απάθεια και την υποσυνείδητη άμυνα του οργανισμού σου ώστε να μην πληγώνεται, να μην εκνευρίζεται και να μην επηρεάζεται από άσχημες συμπεριφορές.

Η απάθεια δείχνει την πλήρη αποσύνδεση, την απόρριψη, την απόσταση και την αλαζονεία που έρχεται μέσα από μια «σιωπηλή μεταχείριση», όταν ο άλλος απαντά μονολεκτικά σε οποιοδήποτε σοβαρό ή όχι οικογενειακό ζήτημα, που μουρμουρά πίσω από την πλάτη σου, που αλλάζει πάντα το θέμα της συζήτησης ή όταν αρνείται πλέον να συζητήσει και σταματά ο διάλογος εκεί.

Για τους Dr. John and Julie Gottman αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι σπάνιες. Τα άτομα που τις προκαλούν συχνά μιμούνται παρόμοιες καταστάσεις που έζησαν ως παιδιά σε μια δυσλειτουργική, πιθανότατα οικογένεια και δεν κατάφεραν στην πορεία της ζωής τους να αναγνωρίσουν αυτές τις συμπεριφορές ως τοξικές και να τις αφήσουν πίσω τους.

Αυτό φυσικά δεν τους δίνει το δικαίωμα να τις ασκούν πάνω σου, κι εσύ δεν πρέπει να τις δικαιολογείς και να τις αποδέχεσαι. Μια σχέση θέλει κατανόηση και στήριξη όχι έναν σκληρό εχθρό απέναντι σου.