Πώς μια λέσχη ανάγνωσης έγινε η πιο όμορφη συνήθειά μου

Υπάρχει κάτι μαγικό στο να μπαίνεις σ’ ένα μικρό βιβλιοπωλείο μια καθημερινή κατά το απογευματάκι, να μυρίζεις ωραίες μυρωδιές να βλέπεις πρόσωπα που σιγά σιγά γίνονται οικεία και να ξέρεις ότι για τις επόμενες δύο ώρες θα ταξιδέψεις σε χώρες, σε εποχές, σε ψυχές ανθρώπων που ποτέ δε θα συναντούσες αλλιώς. Αυτή είναι η εμπειρία που ζούμε εδώ και πάνω από έναν χρόνο στη λέσχη ανάγνωσης του Little Tree Books and Coffee και είναι κάτι που έχει αλλάξει τον τρόπο που βλέπω την ανάγνωση, τη φιλία και τον ίδιο μου τον εαυτό.

Πώς ξεκίνησαν όλα

Ξεκίνησε σαν τόσα άλλα πράγματα, με αμφιβολίες και ελπίδα. Θα ταίριαζα; Θα είχα να πω κάτι ενδιαφέρον; Θα μου άρεσαν οι άνθρωποι; Είχα γράψει τότε ένα μικρό άρθρο για την παρέα που σου αλλάζει τη διάθεση μετά την πρώτη μου συνάντηση και θυμάμαι την έκπληξη και τον ενθουσιασμό μου. Δεν ήξερα τότε ότι αυτή η πρώτη Πέμπτη θα γινόταν η αρχή ενός ταξιδιού που πάνω από έναν χρόνο τώρα συνεχίζεται και με γεμίζει.

Πίσω από αυτή την υπέροχη παρέα στέκεται ο Δημήτρης Αγγέλης (συγγραφέας του βιβλίου Τελετουργίες, μαζί με την Ελευθερία Απατζίδου), ο άνθρωπος που συντονίζει τη λέσχη με τόση αγάπη και γνώση που σε κάνει να θες να διαβάζεις περισσότερο, να σκέφτεσαι περισσότερο, να μιλάς περισσότερο. Ο τρόπος που μας οδηγεί μέσα στο κάθε βιβλίο, οι ερωτήσεις του, οι σιωπές που αφήνει για να μιλήσει ο καθένας, όλα αυτά κάνουν τη διαφορά. Ένα μεγάλο ευχαριστώ Δημήτρη, για όσα μας μαθαίνεις χωρίς να φαίνεται ότι μας μαθαίνεις.

Ένα ταξίδι σε χάρτες και ψυχές

Κοιτάζοντας πίσω, καταλαβαίνω πόσα έχουμε διαβάσει μαζί. Ξεκινήσαμε τον Μάρτιο του 2025 με το Νυχτερινό στη Γαλλία του Fabio Stassi, ένα βιβλίο που μας μετέφερε ανάμεσα σε Γαλλία και Ιταλία. Τον Απρίλιο πετάξαμε στο διάστημα με τις Τροχιές της Samantha Harvey, τον Μάιο μας ταρακούνησε το Κεντούκι της Σαμάντα Σβέμπλιν, και τον Ιούνιο βρεθήκαμε στην Αργεντινή με το Δικιά σου για πάντα της Κλαούδια Πινιέιρο.

Μετά το καλοκαίρι ξανασυναντηθήκαμε με ανανεωμένη όρεξη. Τον Σεπτέμβριο βυθιστήκαμε στη μυστηριώδη ατμόσφαιρα του Εμπούσιον της Όλγκα Τοκαρτσούκ, τον Οκτώβριο είδαμε τα σκοτεινά πρόσωπα της εξουσίας στο Μακρινό Αστέρι του Roberto Bolaño, τον Νοέμβριο περπατήσαμε στο Παρίσι με το βίβλιο Η χορεύτρια του Patrick Modiano, και τον Δεκέμβριο κλείσαμε τη χρονιά με τα συγκινητικά Τέσσερα Ερωτικά Γράμματα του Νάιαλ Ουΐλλιαμς.

Το 2026 μας βρήκε με την ίδια όρεξη. Τον Ιανουάριο διαβάσαμε Τον ανιψιό του Βιτγκενστάιν του Thomas Bernhard, τον Φεβρουάριο ταξιδέψαμε ανάμεσα σε Γαλλία και Αφρική με την Τζακαράντα του Gaël Faye, τον Μάρτιο μπήκαμε σ’ έναν λαβύρινθο με Το παλάτι του παγονιού του Wilson Harris, τον Απρίλιο δοκιμάσαμε ένα κλασικό αγγλικό gothic με Το κάλεσμα της οπτασίας του Oliver Onions, και τον Μάιο φλεγόμαστε ακόμα από το Ναπάλμ στην καρδιά του Paul Guasch. Σε λίγες μέρες έρχεται και η κριτική για Ο χρόνος των μυγών της Κλαούδια Πινιέιρο που θα μας απασχολήσει τον Ιούνιο, ένα ακόμα ταξίδι στην Αργεντινή με τη συγγραφέα που έχουμε αγαπήσει.

Κοίτα τι λίστα. Συγγραφείς από όλο τον κόσμο, ταξίδια στην Αργεντινή, στη Γαλλία, στην Αφρική, στην Αγγλία, στην Πολωνία, στην Αυστρία, στην Ιταλία, στη Χιλή, στη Γουιάνα, ακόμα και στο διάστημα! Άλλος ένας τρόπος να γνωρίσεις τον κόσμο όταν δεν προλαβαίνεις να ταξιδέψεις παντού. Άλλη μια απόδειξη ότι η λογοτεχνία είναι το πιο φθηνό και πιο πλούσιο διαβατήριο που υπάρχει.

Όταν οι μεταφραστές μπαίνουν στην παρέα

Μία από τις πιο πολύτιμες εμπειρίες που έχουμε ζήσει σ’ αυτή τη λέσχη είναι όταν οι μεταφραστές των βιβλίων ήρθαν να καθίσουν μαζί μας. Δεν φαντάζεσαι πόσο διαφορετικά διαβάζεις ένα βιβλίο όταν ακούς εκείνον που έχει παλέψει με κάθε του πρόταση, που έχει αναζητήσει την πιο σωστή λέξη στα ελληνικά για να αποδώσει μια απόχρωση, μια μυρωδιά, ένα συναίσθημα από μια άλλη γλώσσα, μια άλλη κουλτούρα.

Είναι από τις στιγμές που συνειδητοποιείς τη δουλειά που γίνεται πίσω από κάθε βιβλίο που κρατάς στα χέρια σου. Δεν είναι απλώς ένας συγγραφέας. Είναι κι ένας μεταφραστής που έγινε γέφυρα ανάμεσα σε δύο κόσμους για να φτάσει αυτή η ιστορία σε σένα. Και όταν τους ακούς να μιλάνε για τις δυσκολίες, τις αποφάσεις, τα διλήμματα, σε πιάνει μια ευγνωμοσύνη και μια αγάπη που μόνο σ’ αυτή τη συντροφιά μπορούσες να την ανακαλύψεις.

Γιατί χρειαζόμαστε τα βιβλία περισσότερο από ποτέ

Ζούμε σε μια εποχή που οι οθόνες κερδίζουν συνεχώς έδαφος μέσα στη ζωή μας. Σκρολάρουμε χωρίς λόγο, βλέπουμε εκατοντάδες εικόνες κάθε μέρα, και στο τέλος της μέρας νιώθουμε άδειοι, κουρασμένοι, αποσυνδεδεμένοι. Η μοναξιά αυξάνεται, ακόμα κι όταν είμαστε συνέχεια συνδεδεμένοι. Είναι ένα παράδοξο της εποχής μας που νομίζω ότι όλοι το έχουμε αισθανθεί.

Το διάβασμα είναι η αντίσταση. Είναι μια πράξη ησυχίας, βάθους, παρουσίας. Όταν ανοίγεις ένα βιβλίο, είσαι πραγματικά εκεί. Δεν υπάρχει notification να σε διακόψει, δεν υπάρχει αλγόριθμος να σε σπρώξει στο επόμενο. Είσαι εσύ και οι λέξεις, εσύ και ένας άνθρωπος που έγραψε την ψυχή του σε χαρτί. Μια συνομιλία πιο βαθιά απ’ όσες κάνεις στη διάρκεια της ημέρας.

Και η λέσχη ανάγνωσης κάνει αυτή τη συνομιλία ακόμα πιο πλούσια. Γιατί ξαφνικά δεν είσαι μόνη με το βιβλίο. Γίνεσαι μέρος μιας παρέας που το έχει διαβάσει κι εκείνη, που το έχει φιλτράρει μέσα από τη δική της ζωή, τις δικές της εμπειρίες, και έρχεται να σου τις χαρίσει. Ακούς πώς ένα κεφάλαιο που εσύ δεν πρόσεξες, κάποιον τον τάραξε. Πώς μια φράση που για σένα ήταν παρένθεση, για κάποια άλλη ήταν αποκάλυψη. Διαβάζεις ξαφνικά το βιβλίο με δέκα διαφορετικά μάτια.

Η θεραπεία της κοινότητας

Δεν θα κρύψω ότι κάποιες Πέμπτες πήγα στη λέσχη κουρασμένη, μ’ ένα μυαλό γεμάτο, με τη σκέψη «ίσως να ήταν καλύτερο να έμενα σπίτι». Και κάθε φορά γύριζα σπίτι καλύτερα, με μια ζεστασιά μέσα μου, με μια αίσθηση ότι κάτι όμορφο συνέβη. Γιατί η αληθινή σύνδεση με ανθρώπους είναι θεραπευτική. Δεν χρειάζεσαι ψυχίατρο για να το μάθεις, αν και η επιστήμη έχει αποδείξει χιλιοστές φορές ότι η μοναξιά βλάπτει την υγεία μας όσο το κάπνισμα.

Στη λέσχη γνώρισα γυναίκες και άντρες που σήμερα τους θεωρώ φίλους. Έμαθα ότι κάποιοι διαβάζουν τα ίδια βιβλία με μένα από την εφηβική τους ηλικία. Άλλοι ανακάλυψαν τη λογοτεχνία αργά στη ζωή τους και τη βλέπουν με μια φρεσκάδα που με συγκινεί. Υπάρχουν συνταξιούχοι, νέοι επαγγελματίες, μαμάδες, φοιτητές, μοναχικοί, κοινωνικοί. Δεν έχουμε καμιά υποχρέωση να μοιάζουμε. Μας ενώνει μόνο η αγάπη για τις λέξεις. Κι αυτό είναι αρκετό.

Αν δεν έχεις βρει ακόμα τη δική σου παρέα

Σε προσκαλώ. Όχι ως διαφημιστικό μήνυμα, αλλά ως φίλη που έχει βρει κάτι όμορφο και θέλει να σου το πει. Ψάξε τη λέσχη ανάγνωσης που σου ταιριάζει. Μπορεί να είναι το Little Tree Books and Coffee εδώ στην Αθήνα, μπορεί να είναι μια άλλη στη γειτονιά σου, μπορεί να είναι μια online αν δεν υπάρχει κοντά σου κάτι. Ξεκίνα από κάπου. Πήγαινε σε μια συνάντηση χωρίς τρελές προσδοκίες. Στην αρχή καλύτερα να ακούς περισσότερο απ’ ότι να μιλάς. Άσε τον εαυτό σου να σαγηνευτεί από τη φωνή που θα σου διαβάσει ένα κομμάτι, από κάποιον που θα μιλήσει με πάθος για ένα βιβλίο που λάτρεψε.

Άσε τα βιβλία να σε ξαναβρούν. Άσε τους ανθρώπους να σε ξαναβρούν. Σ’ έναν κόσμο που μας πιέζει να βιαζόμαστε, να καταναλώνουμε, να σκρολάρουμε, η λέσχη ανάγνωσης είναι μια μικρή πράξη επανάστασης. Είναι το να λες «Σταματώ. Διαβάζω. Συναντώ. Συζητώ. Υπάρχω».

Κι αν με ρωτούσες τι έχω κερδίσει σ’ αυτόν τον παραπάνω από έναν χρόνο στο Little Tree Books and Coffee, θα σου έλεγα δέκα και πλέον υπέροχα βιβλία, συγγραφείς από όλο τον κόσμο, συζητήσεις που με ταρακούνησαν. Αλλά πάνω απ’ όλα, την αίσθηση ότι ανήκω κάπου. Ότι κάθε μήνα κάποιοι άνθρωποι με περιμένουν μ’ ένα νέο βιβλίο στα χέρια. Κι αυτό, στη σημερινή εποχή, είναι μέγα δώρο.

Σε περιμένουμε κι εσένα.