Αρχές Αυγούστου, ο μήνας που σχεδόν όλοι παίρνουμε επιτέλους λίγες μέρες άδειας. Κι ενώ ο πειρασμός να τις περάσεις στον καναπέ με το κλιματιστικό και μια σειρά είναι μεγάλος, υπάρχει ένας τρόπος να αξιοποιήσεις αυτόν τον χρόνο που αποδίδει πολύ περισσότερα. Να βγεις έξω.

Δεν χρειάζεται να ανέβεις σε βουνό, ούτε να γίνεις πεζοπόρος. Σύμφωνα με μια μεγάλη μελέτη με σχεδόν είκοσι χιλιάδες συμμετέχοντες, μόλις 120 λεπτά μέσα στη φύση την εβδομάδα ενισχύουν σημαντικά την υγεία και την ευεξία σου. Και το καλύτερο; Μπορείς να τα κάνεις είτε μονοκοπανιά ένα δίωρο, είτε σε μικρές καθημερινές δόσεις. Τα οφέλη μένουν ίδια. Ακόμη κι αν δεν έχεις πράσινο γύρω σου, ο χρόνος στον ήλιο και στον καθαρό αέρα κάνει διαφορά σε σώμα και μυαλό.

Τι κερδίζει το σώμα σου

Ξεκινάμε από κάτι που μάλλον θα σε εκπλήξει, την αναπνοή σου. Ξέρουμε πως η ατμοσφαιρική ρύπανση πυροδοτεί αλλεργίες, άσθμα και άλλες αναπνευστικές παθήσεις, αυτό που λίγοι γνωρίζουν όμως είναι πως οι συγκεντρώσεις ρύπων σε εσωτερικούς χώρους είναι συχνά δύο έως πέντε φορές υψηλότερες απ’ ό,τι έξω. Μια μεγάλη μελέτη που παρακολούθησε πάνω από εκατό χιλιάδες γυναίκες για οκτώ χρόνια διαπίστωσε πως όσες ζούσαν στις πιο πράσινες γειτονιές είχαν 34% λιγότερες πιθανότητες θανάτου από αναπνευστικά νοσήματα σε σχέση με όσες ζούσαν στις λιγότερο πράσινες. Τον πιο καθαρό αέρα θα τον βρεις σε πιο ανοιχτά μέρη, οπότε ένα πάρκο ή μια παραλία προσφέρουν πολύ περισσότερα από έναν πεζόδρομο ανάμεσα σε πολυκατοικίες.

Ο ύπνος σου είναι το επόμενο μεγάλο κέρδος. Το εσωτερικό ρολόι του σώματός σου ακολουθεί τον ήλιο και παρότι το τεχνητό φως μιμείται το φυσικό, η άμεση ηλιακή ακτινοβολία είναι διακόσιες φορές πιο έντονη από τα φώτα ενός κλειστού γραφείου. Γι’ αυτό ο ήλιος επηρεάζει τον κιρκάδιο ρυθμό σου πολύ περισσότερο από κάθε λάμπα. Η έκθεση στο φυσικό φως σε κάνει να νιώθεις πιο κουρασμένη το βράδυ, μειώνει τον χρόνο που χρειάζεσαι για να σε πάρει ο ύπνος και βελτιώνει την ποιότητα της ξεκούρασής σου. Και δεν κοστίζει τίποτα, το μόνο που χρειάζεται είναι να βγεις έξω. Πρόσεξε μόνο πως το φως πρέπει να φτάνει στα μάτια σου για να σε επηρεάσει, οπότε ένα πικνίκ στην παραλία δουλεύει καλύτερα από έναν υπνάκο σε βαθιά σκιά.

Το ανοσοποιητικό σου επίσης ωφελείται. Ο αέρας που κυκλοφορεί ελεύθερα αραιώνει τους ιούς, γι’ αυτό και οι πιθανότητες μετάδοσης είναι πολλαπλάσιες σε εσωτερικούς χώρους απ’ ό,τι στο ύπαιθρο. Πέρα από αυτό, οι ακίνδυνοι μικροοργανισμοί της φύσης λειτουργούν σαν γυμνάσια για το ανοσοποιητικό σου, το εκπαιδεύουν και το προετοιμάζουν για πιο σοβαρές λοιμώξεις. Όταν ζεις σε ένα εντελώς αποστειρωμένο περιβάλλον, το ανοσοποιητικό χάνει την ικανότητα να ξεχωρίζει τι είναι επικίνδυνο και τι όχι και μπορεί να αντιδρά υπερβολικά σε ό,τι συναντά, οδηγώντας σε χρόνια φλεγμονή. Το σαπούνι είναι θαυμάσια εφεύρεση, αλλά λίγη λάσπη πού και πού κάνει καλό.

Και μια σημαντική πληροφορία αν έχεις παιδιά. Υπάρχουν ενδείξεις πως τα παιδιά που περνούν πολύ χρόνο έξω έχουν λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν μυωπία. Σε μια μελέτη με πάνω από δέκα χιλιάδες παιδιά ηλικίας εννιά έως έντεκα ετών, όσα περνούσαν περισσότερο χρόνο έξω στα διαλείμματα είχαν 22% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν μυωπία σε σχέση με τα συνομήλικά τους. Το φυσικό φως προσφέρει πλουσιότερο φάσμα, το μάτι εξασκείται να εστιάζει σε διαφορετικές αποστάσεις, και το φως φαίνεται να διεγείρει τον αμφιβληστροειδή ώστε να παράγει ντοπαμίνη, που προστατεύει το σχήμα του βολβού. Βοηθά επίσης να κρατούν τα παιδιά απόσταση από την κοντινή εργασία και να κάνουν διάλειμμα κάθε μισή ώρα. Καλό είναι να ξέρεις πως αυτό το όφελος αφορά το μάτι όσο αναπτύσσεται, οπότε δεν αναστρέφει τη μυωπία στην ενήλικη ζωή.

Τι κερδίζει το μυαλό σου

Ο ήλιος βοηθά συχνά να ανακουφιστούν συμπτώματα κατάθλιψης, όπως η πεσμένη διάθεση και η κόπωση. Η φωτοθεραπεία χρησιμοποιείται στη θεραπεία τόσο της μείζονος όσο και της εποχικής κατάθλιψης, με βελτίωση που στην εποχική μπορεί να φανεί μέσα σε λίγες μέρες, ενώ στη μείζονα ίσως χρειαστούν δύο έως πέντε εβδομάδες. Οι ειδικοί δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει πλήρως τον μηχανισμό, πιθανολογείται όμως πως παίζει ρόλο η βιταμίνη D που παράγει ο οργανισμός με τον ήλιο, αλλά και ο καλύτερος ύπνος, που από μόνος του ελαφρύνει τα συμπτώματα. Αν η διάθεσή σου είναι πεσμένη και η ενέργειά σου λίγη, πάρε τη δόση σου με τον πιο απλό τρόπο, τρώγοντας το μεσημεριανό σου έξω ή διαβάζοντας ένα βιβλίο στον ήλιο, χωρίς φυσικά να ξεχνάς το αντηλιακό σου.

Η φύση προσφέρει επίσης κάτι πολύτιμο, νοητική αποκατάσταση. Ο σύγχρονος κόσμος είναι γεμάτος ερεθίσματα που διεκδικούν την προσοχή σου, οθόνες που αναβοσβήνουν, κινητά που δονούνται, δρόμοι που βουίζουν κι αυτή η διαρκής υπερδιέγερση ανεβάζει το στρες σου χωρίς να το καταλαβαίνεις. Η φύση αντίθετα κρατά την προσοχή σου χωρίς να στραγγίζει τη νοητική σου ενέργεια, με το άρωμα των λουλουδιών, το κελάηδημα των πουλιών, τον ήχο του νερού. Έρευνες δείχνουν πως ο χρόνος στη φύση σε κάνει πιο χαλαρή και πιο συγκεντρωμένη, ειδικά όταν παρατηρείς συνειδητά όσα σε περιβάλλουν, οπότε αργές, στοχαστικές δραστηριότητες όπως το περπάτημα σε δάσος ή το κανό σε μια λίμνη δουλεύουν εξαιρετικά.

Επιπλέον, η άσκηση στη φύση το κάνει πιο πιθανό να συνεχίσεις να γυμνάζεσαι. Σου προσφέρει μια ευχάριστη αλλαγή από το γυμναστήριο, κάνει την κίνηση πιο διασκεδαστική, διευκολύνει την κοινωνικότητα και έρευνες δείχνουν πως όσοι περπατούν έξω τείνουν να ασκούνται με μεγαλύτερη ένταση ενώ δηλώνουν λιγότερη κούραση. Δεν χρειάζεται τρίαθλο, αρκεί οτιδήποτε κινεί το σώμα σου, από την κηπουρική και το παιχνίδι με τον σκύλο σου μέχρι το πλύσιμο του αυτοκινήτου.

Τέλος, ο χρόνος έξω δεν ανακουφίζει μόνο από δυσάρεστα συναισθήματα όπως ο φόβος, η ανησυχία και η θλίψη. Ενισχύει και εκείνα που θες να νιώθεις περισσότερο, τη χαρά, τη γαλήνη και την αισιοδοξία.

Η οθόνη δεν αντικαθιστά τη φύση

Οι φωτογραφίες τοπίων και οι ήχοι της θάλασσας στο κινητό σου φτιάχνουν όντως τη διάθεση, δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν την πραγματική εμπειρία. Τα ευρήματα δείχνουν πως δεν είναι απλώς το πράσινο χρώμα ή ο ήχος των κυμάτων που σε ανεβάζουν, αλλά η παρουσία σου μέσα στη φύση, με όλες τις εικόνες, τους ήχους, τις μυρωδιές και τις υφές να ανακατεύονται ταυτόχρονα. Αυτό επηρεάζει τα συναισθήματα πολύ πιο έντονα από κάθε ψηφιακό αντίγραφο.

Και μη περιορίζεσαι μόνο στη μέρα. Το να βγεις έξω τη νύχτα σου χαρίζει μια αίσθηση δέους και σύνδεσης με τον κόσμο, ενώ η πτώση του θορύβου και του φωτός σε βοηθά να εστιάσεις πιο εύκολα σε ό,τι σε περιβάλλει. Αν θες να χτίσεις μια βαθύτερη σχέση με τη νυχτερινή φύση, δοκίμασε αστροπαρατήρηση ή μια ήσυχη βόλτα κάτω από τα αστέρια.

Είναι εύκολο να ξεχνάμε πως υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος έξω από το παράθυρό μας. Αυτόν τον Αύγουστο λοιπόν, όποιες μέρες κι αν σου δοθούν, δώσε μερικές από αυτές στη φύση. Δεν κοστίζει τίποτα, δεν θέλει εξοπλισμό, και είναι από τις λίγες επενδύσεις που αποδίδουν σε σώμα, σε μυαλό και στη διάθεσή σου ταυτόχρονα.