Πες την αλήθεια. Πόσες ώρες της ημέρας σου τις περνάς καθισμένη; Στο γραφείο, στο αυτοκίνητο, στον καναπέ μπροστά στην τηλεόραση ή σκυμμένη πάνω από το κινητό σου. Αν σκέφτηκες ότι ξεπερνούν τις έξι, να ξέρεις ότι δεν είσαι η μόνη, αφού οι μισοί από εμάς κάνουμε ακριβώς το ίδιο. Το θέμα είναι ότι το κάθισμα, μια τόσο αθώα φαινομενικά συνήθεια, μπορεί να γίνει σοβαρή υπόθεση για την υγεία σου, με επιπτώσεις από το κεφάλι μέχρι τα δάχτυλα των ποδιών σου. Ας τις δούμε λοιπόν μαζί, χωρίς πανικό αλλά με ειλικρίνεια.

Ας ξεκινήσουμε από τα πόδια σου. Όταν κάθεσαι όλη μέρα, δεν στηρίζεσαι στους δυνατούς μύες του κάτω σώματός σου και έτσι σιγά σιγά αυτοί αδυνατίζουν. Είναι ο γνωστός κανόνας, αν δεν τους χρησιμοποιείς τους χάνεις. Η μυϊκή ατροφία στα πόδια και τους γλουτούς σου σε αφήνει χωρίς τη σταθερότητα που χρειάζεσαι και αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμού. Παράλληλα έρχεται και το θέμα του βάρους. Όταν κινείσαι, οι μύες σου απελευθερώνουν μόρια που βοηθούν το σώμα σου να επεξεργαστεί τα λίπη και τα σάκχαρα που τρως. Όταν κάθεσαι, παράγονται λιγότερα από αυτά και ο μεταβολισμός σου επιβραδύνεται. Έρευνες συνδέουν την καθιστική ζωή με υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος, μεγαλύτερη περιφέρεια μέσης και περισσότερο λίπος, ιδίως το σπλαχνικό λίπος που τυλίγει τα ζωτικά σου όργανα και συνδέεται με τον διαβήτη και τις καρδιοπάθειες.

Μετά έρχεται η πλάτη σου να διαμαρτυρηθεί. Το παρατεταμένο κάθισμα κάνει τους καμπτήρες των γοφών σου να κονταίνουν και επιβαρύνει τη μέση σου, ειδικά αν έχεις κακή στάση ή δεν κάθεσαι σε εργονομική καρέκλα. Μελέτες δείχνουν ότι η πολλή ώρα στην καρέκλα αυξάνει σημαντικά τον πόνο στη μέση των ενηλίκων, ενώ στα παιδιά που μένουν ώρες σκυμμένα πάνω από οθόνες το ποσοστό είναι ακόμα μεγαλύτερο. Η σκυφτή στάση πιέζει τους δίσκους της σπονδυλικής σου στήλης και μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη φθορά και χρόνιο πόνο.

Το κάθισμα όμως δεν χτυπάει μόνο το σώμα, αγγίζει και την ψυχολογία σου. Έρευνες σε νέους ανθρώπους έδειξαν ότι όσοι δεν κινούνταν αρκετά είχαν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Η καλή είδηση εδώ είναι ότι η τακτική άσκηση φαίνεται να λειτουργεί προστατευτικά και να μειώνει αυτόν τον κίνδυνο, κάτι που σου δίνει έναν ακόμα λόγο να σηκωθείς από την καρέκλα.

Υπάρχουν και πιο σοβαρά καμπανάκια που αξίζει να γνωρίζεις. Νεότερες μελέτες συνδέουν το παρατεταμένο κάθισμα με αυξημένο κίνδυνο για ορισμένους τύπους καρκίνου, ανάμεσά τους των ωοθηκών, του ενδομητρίου και του παχέος εντέρου, με μικρότερες αυξήσεις να παρατηρούνται και σε άλλους. Αυτό ίσως οφείλεται στο ότι η καθιστική ζωή προκαλεί ορμονικές ανισορροπίες, αντίσταση στην ινσουλίνη και χρόνια φλεγμονή, καταστάσεις που ευνοούν την ανάπτυξη όγκων. Παράλληλα κινδυνεύει και η καρδιά σου, γιατί όταν κάθεσαι πολλή ώρα το αίμα λιμνάζει στα πόδια σου και επιστρέφει λιγότερο σε αυτήν, οπότε αναγκάζεται να δουλέψει πιο δύσκολα. Έρευνες έχουν συνδέσει τις πολλές ώρες μπροστά στην τηλεόραση με υψηλότερη πίεση και καρδιακά προβλήματα, με κάθε επιπλέον ώρα τηλεθέασης να ανεβάζει αισθητά τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο και εγκεφαλικό.

Στην ίδια λογική κινείται και ο διαβήτης. Το κάθισμα μπροστά στην τηλεόραση φαίνεται να αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, ενώ η μέτρια σωματική δραστηριότητα τον μειώνει σημαντικά. Κι αν έχεις ήδη διαβήτη, η καθιστική ζωή ανεβάζει την πιθανότητα επιπλοκών, όπως το εγκεφαλικό και οι παθήσεις των ματιών. Όσο για την κυκλοφορία σου, οι πολλές ώρες ακινησίας κάνουν το αίμα να λιμνάζει στα πόδια και μπορούν να σου χαρίσουν κιρσούς ή τις μικρότερες ευρυαγγείες, που συνήθως είναι αθώες αισθητικά αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις οδηγούν σε θρόμβους.

Και επειδή μιλάμε για θρόμβους, αξίζει να ξέρεις και τη βαθιά φλεβική θρόμβωση. Πρόκειται για έναν θρόμβο που σχηματίζεται συνήθως στα πόδια κι αν ένα κομμάτι του αποσπαστεί μπορεί να μπλοκάρει τη ροή του αίματος προς άλλα σημεία του σώματος, όπως οι πνεύμονές σου, προκαλώντας πνευμονική εμβολή. Είναι μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης που μπορεί να γίνει πολύ επικίνδυνη, και ναι, ακόμα και ένα μεγάλο ταξίδι με το αυτοκίνητο, καθισμένη για ώρες, μπορεί να την πυροδοτήσει. Τέλος, μην ξεχνάς τους ώμους και τον αυχένα σου, που υποφέρουν εξίσου, ειδικά όταν είσαι σκυμμένη πάνω από μια οθόνη. Μάλιστα φαίνεται ότι αυτό το πρόβλημα είναι πιο έντονο στις γυναίκες, ενώ έχει σημασία και το τι κάνεις όσο κάθεσαι, αφού το κινητό επιβαρύνει τον αυχένα σου πολύ περισσότερο από τον υπολογιστή.

Μετά από όλα αυτά, ίσως νιώθεις ότι θες να πεταχτείς όρθια αυτή τη στιγμή και πολύ καλά θα κάνεις. Οι ειδικοί προτείνουν τουλάχιστον εκατόν πενήντα λεπτά μέτριας σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, αλλά συμφωνούν όλοι σε ένα. Λίγη κίνηση είναι πάντα καλύτερη από καθόλου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σε συμβουλεύει να ξεκινήσεις με μικρές δόσεις και σταδιακά να αυξάνεις τη διάρκεια, την ένταση και τη συχνότητα, ενώ έρευνα έδειξε ότι ακόμα και η ήπια δραστηριότητα συνδέεται με υγιή γήρανση.

Πώς ξεκινάς λοιπόν χωρίς να σε πάρει από κάτω; Δοκίμασε τα μικρά διαλείμματα, σηκώσου δηλαδή κάθε μισή ώρα για πέντε λεπτά να τεντωθείς ή να περπατήσεις λίγο. Μπορείς να αξιοποιήσεις αυτά τα διαλείμματα και για μερικές μικρές ασκήσεις πάνω στο γραφείο σου, ή να κινηθείς στα διαφημιστικά διαλείμματα όσο βλέπεις τηλεόραση αντί να μένεις κολλημένη. Μια άλλη απλή ιδέα είναι να παρκάρεις πιο μακριά από τον προορισμό σου, χαρίζοντας στον εαυτό σου λίγα επιπλέον λεπτά περπατήματος στον πηγαιμό και στην επιστροφή. Κι αν σου αρέσει η τεχνολογία, ένα βραχιολάκι παρακολούθησης δραστηριότητας μπορεί να μετράει τα βήματά σου και να σου θυμίζει να κινηθείς πριν περάσει πολλή ώρα στην καρέκλα.

Στο τέλος της ημέρας, το μήνυμα είναι απλό. Το σώμα σου είναι φτιαγμένο για να κινείται, όχι για να μένει καθηλωμένο. Δεν χρειάζεται να γίνεις αθλήτρια από τη μια μέρα στην άλλη, αρκεί να βάλεις λίγη περισσότερη κίνηση στη ρουτίνα σου, ένα βήμα τη φορά. Σήκω, τεντώσου και χάρισε στο σώμα σου την κίνηση που του αξίζει.