Υπάρχουν στιγμές που νιώθεις ότι ο σύντροφός σου δεν είναι ειλικρινής μαζί σου; Ένα αίσθημα ανασφάλειας που σε κατακλύζει χωρίς να γνωρίζεις την αιτία και σε βάζει σε περίεργες σκέψεις; Μπορεί να μην είναι του μυαλού σου και όντως να σου λέει ψέματα με επιτηδευμένο τρόπο! Υπάρχουν πολλοί επαγγελματίες ψεύτες εκεί έξω…

Αν είχες ποτέ την αίσθηση όταν μιλάς με κάποιον ότι δεν λέει την αλήθεια ή ότι αυτά που λέει δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και ανά διαστήματα έχεις διαπιστώσει ότι σου λέει ψέματα, άλλα σοβαρά άλλα όχι και τόσο, τότε ίσως να έχεις απέναντί σου έναν παθολογικό ψεύτη.

Ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι λένε περιστασιακά ψέματα, κάποιοι άνθρωποι λένε ψέματα πιο συχνά και μάλιστα ασυνείδητα, όπως οι παθολογικοί ψεύτες που δεν έχουν κανέναν έλεγχο στα ψέματά τους.

Πώς μπορείς να ξεχωρίσεις εάν ο σύντροφός σου είναι παθολογικός ψεύτης;

Σχεδόν όλοι έχουν πει ψέματα σε κάποια φάση της ζωής τους, ακόμα και αν πρόκειται για ένα «αθώο» ψέμα. Είναι σημαντικό όμως να μπορείς να ξεχωρίσεις σε ποιο σημείο ένα ψέμα γίνεται παθολογικό.

Υπάρχουν τα περιστασιακά ψέματα, όπου όλοι τα λένε άλλα η απόφασή τους αυτή είναι συνειδητή, είτε πρόκειται για να εκφράσουν καλοσύνη, είτε να ξεφύγουν από μία «άβολη» κατάσταση, είτε για κοινωνικούς λόγους. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν και άλλες δεξιότητες αντιμετώπισης μιας κατάστασης εκτός από το να ψεύδονται..

Μια άλλη κατηγορία είναι τα ψυχαναγκαστικά ψέματα, όπου το άτομο απλώς ψεύδεται χωρίς σκέψη ή έλεγχο και δεν έχει συγκεκριμένη πρόθεση. Το ψυχαναγκαστικό ψέμα γίνεται συχνά καθαρά από συνήθεια.

Και υπάρχουν και τα παθολογικά ψέματα, όπου οι άνθρωποι συχνά λένε ψέματα για πράγματα που δεν έχουν σημασία, χωρίς προφανή λόγο. Μπορεί να το κάνουν ασυνείδητα και να μην αντιλαμβάνονται καν ότι λένε ψέματα τη στιγμή που το κάνουν, αν και συχνά το καταλαβαίνουν μετά. Επιπλέον, μπορεί να μην τους ενδιαφέρει, αρκεί να εξυπηρετεί τον σκοπό τους.

Όπως οι άνθρωποι που ψεύδονται ψυχαναγκαστικά, έτσι και οι άνθρωποι που ψεύδονται παθολογικά μερικές φορές ψεύδονται χωρίς συγκεκριμένη πρόθεση, αλλά μπορεί επίσης να ψεύδονται για κάποιο σκοπό. Εξακολουθεί να είναι παθολογικό επειδή πληγώνει ή χειραγωγεί τους ανθρώπους, ενώ υπάρχουν και πιο υγιείς τρόποι για να επιτευχθεί ο ίδιος στόχος. Για παράδειγμα, ένα άτομο που ψεύδεται παθολογικά μπορεί να πει ψέματα για να εδραιώσει το κύρος του, ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να γίνει αυτό.

Σύμφωνα με μια μελέτη του 2016 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Neuroscience, το ψέμα είναι ένας αυτοτροφοδοτούμενος κύκλος. Οι ερευνητές εξέτασαν τους εγκεφάλους των συμμετεχόντων για να διαπιστώσουν τι συμβαίνει όταν κάποιος λέει ψέματα. Διαπίστωσαν ότι όσο περισσότερο ψεύδεται ένα άτομο, τόσο πιο εύκολο γίνεται γι’ αυτό να πει ένα ψέμα, το οποίο με τη σειρά του το κάνει πιο πιθανό να πει ψέματα.

mipos-sintrofos-pathologikos-pseutis-2

Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Αν συναναστρέφεσαι με κάποιον που λέει συνέχεια ψέματα, θα βρίσκεσαι πάντα σε κατάσταση αβεβαιότητας. Η αβεβαιότητα μπορεί να γίνει εξαντλητική και αγχωτική, επειδή θα πρέπει να ελέγχεις συνεχώς αν τα λόγια του ταιριάζουν με τις πράξεις του.

Είναι δύσκολο να αντιμετωπίσεις κάποιον που σου λέει ψέματα, καθώς μπορεί να σου προκαλεί απογοήτευση και θυμό και δεν είναι εύκολο να τον εμπιστευτείς και να χτίσεις μια υγιή σχέση μαζί του.

Τρόποι αντιμετώπισης ενός παθολογικού ψεύτη

  • Να γνωρίζεις ότι δεν είναι κάτι προσωπικό: Αν και σίγουρα μπορεί να είναι δύσκολο να μην το πάρεις προσωπικά, είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι ένα άτομο που λέει παθολογικά ψέματα μπορεί να μην το γνωρίζει απαραίτητα ή να μην έχει πρόθεση να το κάνει. Μπορεί ακόμη και να έχει υποκείμενες καταστάσεις ψυχικής υγείας που να υποκινούν τη συμπεριφορά του.
  • Να του προτείνεις θεραπεία: Πρότεινε στο σύντροφό σου να αναζητήσει θεραπεία σ’ έναν ψυχολόγο για την κατάστασή του και να του προσφέρεις όποιους πόρους και υποστήριξη μπορείς. Προσπάθησε να μην είσαι επικριτική αλλά να του δείξεις ότι νοιάζεσαι για εκείνον.
  • Να περιμένεις αντιδράσεις: Όταν αντιμετωπίζεις κάποιον για τα ψέματά του, μπορεί να το αρνηθεί ή να απαντήσει με περισσότερα ψέματα. Προσπάθησε να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου και να γίνει κατανοητό ότι δεν θα προχωρήσεις σε κάποια συζήτηση αν δεν υπάρχει ειλικρίνεια.
  • Να εστιάσεις στις ενέργειές του: Καθώς μπορεί να είναι δύσκολο να εμπιστευτείς τα λόγια ενός ατόμου που λέει παθολογικά ψέματα, παρατήρησε τις πράξεις του. Οι πράξεις δεν λένε ψέματα και με την πάροδο του χρόνου θα εντοπίσεις μοτίβα που θα σε βοηθήσουν να προβλέψεις τη μελλοντική συμπεριφορά του.
  • Να θέσεις όρια: Είναι πολύ σημαντικό να θέσεις τα όρια σου στη σχέση σου, για να μπορέσεις να προστατεύσεις τον εαυτό σου. Αν βλέπεις ότι ο σύντροφός σου δεν έχει και μεγάλη διάθεση να αλλάξει τη συμπεριφορά του, ίσως θα πρέπει να σκεφτείς εσύ, τι μπορείς να ανεχτείς και τι όχι.
  • Να διακόψεις τη σχέση: Αν δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις τα ψέματα του συντρόφου σου, μπορείς να χωρίσεις. Ωστόσο, αυτό μπορεί να μην είναι πάντα εύκολο να γίνει, αν το άτομο που ψεύδεται είναι μέλος της οικογένειας ή συνάδελφος, για παράδειγμα.

Εάν γνωρίζεις κάποιον που σου λέει συνεχώς ψέματα, η επαφή του μ’ έναν ψυχολόγο μπορεί να είναι επωφελής για αυτόν, καθώς μπορεί να τον βοηθήσει να αλλάξει τις συνήθειες του και να θεραπεύσει τυχόν άλλες υποκείμενες παθήσεις που έχει. Εν τω μεταξύ είναι χρήσιμο να θέσεις όρια στη σχέση σου μαζί του, για να προστατεύσεις τη δική σου ψυχική υγεία.

Πηγές: Nature Neuroscience, The Journal of Psychology